Hoe meet je Nationaal Geluk? Bhutan denkt het te weten

De Verenigde Naties houden vandaag onder voorzitterschap van het land Bhutan een conferentie over het World Happiness-rapport. Honderden afgevaardigden en academici debatteren over de stelling of het verbeteren van geluk net zo belangrijk is als verhoging van het bruto nationaal product (bnp) voor ontwikkelingslanden.

Lyonchoen Jigme Y. Thinley (L), de minister-president van Bhutan, en Laura Chinchilla, de president van Costa Rica tijdens de VN-conferentie. Beeld afp

Het 150 pagina's tellende rapport stelt dat het traditionele economische beleid in strijd is met de menselijke natuur en inefficiënt is op het vlak van het bevorderen van geluk. Dit omdat het beleid zich op het inkomen richt, en andere factoren die ondersteuning bieden voor geluk uitsluit.

Die andere factoren omvatten familie en vrienden, een goede gezondheid, materiële toereikendheid, vrijheid en het plezier van het leven in een vertrouwde omgeving, zegt John Helliwell, co-auteur van het rapport en expert op het gebied van de economie van het geluk aan de British Columbia Universiteit.

'Altruïsme staat centraal in deze discussie', meldt Helliwel, 'niet alleen omdat altruïstisch zijn mensen blij maakt, maar ook de zorg voor anderen ligt ten grondslag aan de ontwikkeling van duurzaam geluk.' De centrale kritiek in het rapport is dat economen spreken over rijkdom, dat volgens hen nodig is voor geluk, maar zelden voldoende is.

Nieuwe definitie ontwikkeling
Bhutan speelde een belangrijke rol in de poging opnieuw te definiëren wat 'ontwikkeling' betekent. Volgens het land zijn economische indicatoren zoals het bnp en de productiviteit van werknemers onnauwkeurige factoren om het nationale welzijn te meten. Het Aziatische koninkrijk berekent daarom sinds 1970 zijn 'omzet' in bruto nationaal geluk (bng) in plaats van bruto nationaal product.

Het land heeft een 750 pagina's tellende handleiding gemaakt om het zogenaamde bng te berekenen. De handleiding bevat onder meer een vragenlijst over 33 afzonderlijke indicatoren, waaronder psychisch welzijn, gezondheid, onderwijs, cultuur, bestuur, gemeenschap, ecologie, de levensstandaard en tijdgebruik.

'Ware vormen van rijkdom'
Karma Ura, een Bhutanese kunstenaar en intellectueel die fungeert als adviseur van de koning van Bhutan, is een van de belangrijkste bedenkers van het bng. Hij ziet 'ware vormen van rijkdom' in goede gezondheid, een bruisende omgeving, sterk sociaal kapitaal en een zinvol leven.

Bhutan probeert sinds enkele jaren de filosofie op fanatieke wijze door te duwen naar het internationale podium en boekt daarmee langzaam maar zeker successen. Zowel de Franse als Britse regering heeft maatregelen geïntroduceerd om de welzijnsontwikkeling te volgen.

Ontkennen economische crisis
Sceptici zien de moeilijk meetbare ontwikkeling als het ontkennen van de huidige ongeregeldheden in de economie. Frank Furedi, een professor sociologie aan de universiteit van Kent, zegt dat het proberen van het meten van geluk de definitie van ontwikkeling zinloos zou maken. 'Ik denk dat dit gewoon een soort moderne manier is om de harde economische problemen te ontwijken. Door de definitie van ontwikkeling uit te breiden, maak je hem eigenlijk inhoudsloos. Hoe meer niet-economische of niet-materiële zaken, hoe willekeuriger het allemaal wordt.'

Furedi geeft als voorbeeld ervaringen van landen uit de voormalige Sovjet-Unie en China, landen waar 'universeel geluk' zogenaamd werd bereikt. Vorige maand nog verklaarde het onderdrukte en achtergebleven Turkmenistan dat het land in een 'tijdperk van opperst geluk' verkeert.

'Extra dimensie'
Louise Frechette, voormalig VN-secretaris-generaal, merkt op dat Bhutan het bnp niet heeft vervangen, maar slechts heeft aangevuld met 'een extra dimensie'. 'Het is goed dat dit vandaag wordt besproken, we krijgen een beter inzicht in wat Bhutan probeert te bereiken in de samenleving.'

Charles Kenny, partner bij het Center for Global Development in Washington, is het er mee eens dat alleen het bnp een slechte indicator is om de ontwikkeling aan te geven. Maar hij vindt ook dat de geluks-indicatoren te zwak zijn ontwikkeld om bruikbaar te zijn. 'Het probleem is dat je niet precies weet wat je meet. Bij kindersterfte bijvoorbeeld is dat duidelijk, maar bij geluk is het niet duidelijk genoeg waar we het nou precies over hebben', vertelt hij aan Radio Free Europe/Radio Liberty.

Volgens Timothy Ryback, adjunct-secretaris-generaal van de Academie Diplomatique Internationale in Parijs, verdient Bhutans initiatief gehoor en is een discussie daarover de moeite waard. 'Hoe meer aandacht het initiatief krijgt, hoe meer vragen er over zullen ontstaan: Wat heb je hier nou echt aan? Hoe identificeer je deze indicatoren? Hoe meet je ze? Ik denk dat de discussie daadwerkelijk waardevol kan zijn.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden