Hoe meer groei, hoe beter voor het milieu

Economische groei is geen bedreiging, maar juist een voorwaarde voor een goed milieubeleid, stelt minister Brinkhorst...

Het PvdA-Kamerlid Diederik Samson leverde onlangs (de Volkskrant, 25 augustus) commentaar op de kabinetsbrief Kiezen voor groei. Samsom vraagt zich af of economische groei de oplossing is voor onze maatschappelijke problemen en of meer economische groei de kwaliteit van de samenleving per saldo verhoogt. Het artikel roept een beeld op dat het kabinet zonder meer streeft naar een hoge economisch groei zonder daarbij rekening te houden met ecologische waarden. Dat beeld wil ik met kracht bestrijden. Economische groei is juist nodig om ook in de toekomst een hoge levensstandaard ten aanzien van zowel economische, sociale als ecologische waarden, mogelijk te maken.

Dit betekent in geen geval dat ik economische beleid voorsta zonder oog te hebben voor ecologische aspecten. Economische groei is nodig om milieubeleid te kunnen betalen. Als het economisch goed gaat kunnen en willen bedrijven juist eerder investeren in milieubesparende maatregelen. Juist de jaren negentig hebben aangetoond dat bedrijven grote bedragen willen investeren in milieubesparende maatregelen.

Daarnaast kan economische groei ook prima samengaan met lagere milieudruk. Deze zogenoemde ontkoppeling is de afgelopen twintig jaar op verschillende gebieden bereikt. Hoewel het binnenlands product in Nederland tussen 1980 en nu met ongeveer 68 procent gestegen is, is de milieudruk door bijvoorbeeld afval, mest en verzurende stoffen sterk verminderd.

Niet voor alle milieuproblemen is deze ontkoppeling bereikt. Zo zijn er nog steeds problemen op het gebied van biodiversiteit, uitputting van natuurlijke hulpbronnen (zoals overbevissing) en het broeikasprobleem. Zo blijkt vermindering van uitstoot van CO, nodig om het broeikasprobleem aan te pakken, een weerbarstige opgave. Daarom werkt Nederland verder aan het realiseren van de nationale en internationale klimaatdoelstellingen.

Het gaat er om milieubeleid zo effici mogelijk vorm te geven. Ik stimuleer bijvoorbeeld met subsidies innovaties op het gebied van energiebesparing en de productie van duurzame energie. Vanaf 1 juli 2003 is een nieuwe subsidieregeling Milieukwaliteit Energieproductie (MEP) van kracht die de productie van groene stroom in Nederland stimuleert. Ook komt het kabinet voor het einde van dit jaar met voorstellen om de ruimtelijke ordeningsregels te vereenvoudigen voor de plaatsing van windmolens op land en in de Noordzee. Ook de productie van biomassa gebruikt als brandstof voor energieproductie wordt makkelijker.

Het overschakelen van fossiele brandstoffen zoals olie en kolen naar andere energiedragers vraagt grote veranderingen. Samen met ondernemingen en onderzoeksinstellingen werk ik aan deze transities. Zo vinden bijvoorbeeld experimenten plaats met schone stadsbussen die op waterstof rijden. Met de papierindustrie wordt een project gestart om tot 50 procent energiebesparing in de keten te komen. Ook wordt gewerkt aan de ontwikkeling van micro-warmtekracht-installaties.

Milieubeleid wordt efficier door de inzet van 'slimme' instrumenten. Benchmarken, vergroening van belastingen en verhandelbare emissierechten zijn daar voorbeelden van. Er is in 2004 een energiebelasting voor grote bedrijven in Europees in verband ingevoerd. Het kabinet heeft zich voorgenomen per 1 januari 2005 de Nederlandse energiebelasting met 10 procent te verhogen zodat bedrijven en consumenten eerder energie zullen besparen. De opbrengsten ervan worden ten dele naar het bedrijfsleven teruggesluisd via een verlaging van de vennootschapsbelasting.

Op dezelfde datum gaat op Europees niveau de emissiehandel voor CO-emissierechten van start. Dat betekent dat bedrijven die binnen dat systeem vallen COemissierechten nodig hebben om de schoorsteen te mogen laten roken. Door de onderlinge verhandelbaarheid kan CO-reductie op de goedkoopste plek plaatsvinden waardoor de COdoelstelling tegen minimale kosten gerealiseerd kan worden. Ik heb mij samen met staatssecretaris Van Geel sterk gemaakt voor de invoering van dit systeem. Zo zijn nog tal van initiatieven genomen die bijdragen aan een proces van duurzame ontwikkeling.

Anders dan Diederik Samsom, huldig ik geen Malthusiaans doemdenken over de gevolgen van economische groei, maar zie juist dat economische groei essentieel is om de mondiale, Europese en nationale uitdagingen aan te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden