Hoe maak je een ollekebolleke?

Van de vorige week met de Tollens-prijs gelauwerde 'versvorm-acrobaat' (Arjan Peters) Drs. P verscheen in 1983 het Handboek voor plezierdichters....

Han van Gessel

Het handboek is nu, na zeventien jaar, onder redactie van Anneke van der Putte en Cees van der Pluijm opnieuw verschenen in een gemoderniseerde en sterk uitgebreide versie onder de titel Versvormen - Leesbaar handboek (De Stiel, Nijmegen; fl 29,90). Wie verlegen zit om een gelegenheidsvers en er iets bijzonders van wil maken, kan zich vermeien in een keur van dichtvormen in alle soorten en maten zoals: ballade, rondeel, ghazel ('uitmuntend voor minnepoëzie), limerick, ollekebolleke, rupsband, carol, sonnet.

Twee elementen zijn essentieel voor al deze dichtvormen, zegt Drs. P (pseudoniem van H.H. Polzer, 1919) in zijn inleiding: rijm en metrum. De gekozen vorm bepaalt het rijmschema en het metrum van de woorden en zinnen. Soms is ook het aantal lettergrepen waaruit een woord op een bepaalde plaats in het vers moet bestaan, vastgelegd, zoals in een ollekebolleke, waarin de zesde regel moet bestaan uit één woord van zes lettergrepen met de hoofdklemtoon op de vierde lettergreep: 'allerverrukkelijkst'. Drs. P: 'Geen versvorm werkt zo verslavend als deze.'

Het kwintijn bestaat uit vijf regels met als rijmschema abaab. Drs. P legt uit:

Kwintijn - de naam kan zich wel zelf verklaren

Het schema ziet u: abaab

En wie het eens probeert zal gauw ervaren

Hoe melodie en inhoud kunnen paren

Kortom, als versvorm heeft het alles mee

Over de limerick:

Het schema: aabba

Het metrum - och kijk het maar na

In Ierland begon het

En menigeen kon het

In Nederland echter. . . nou ja

En voor wie niet weet wat een haiku is, expliceert Drs. P: 'Een haiku is Japans/ En heeft niet veel cadans.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden