Hoe maak je de perfecte boekverfilming?

Een minicollege boek verfilmen van filmkenner Jac. Goderie. Zodat u weet waarom het boek soms echt niet beter is.

Jac. Goderie. Beeld Frank Ruiter

'Publieke werken, Knielen op een bed violen, De helleveeg, Beyond Sleep; het is maar een greep uit de Nederlandse boekverfilmingen van dit jaar.

De boekverfilming is een populair genre. Zeker in Nederland. Vanwege ons kleine taalgebied is het moeilijk om met een film uit de kosten te komen. Daarom maakt een producent vaak de veilige keuze een boek te verfilmen. Want meestal is de boektitel al bekend bij het grote publiek. Dat scheelt een hoop moeite en geld bij de promotie van de film. Bovendien is iedereen die het boek heeft gelezen óók nieuwsgierig naar de film. En, alle mensen die het boek niet hebben gelezen, maar er wél veel over hebben gehoord, willen de film ook graag zien. Kunnen ze eindelijk meepraten.

'Soms denk je tijdens het lezen van een boek: dít zouden zemoeten verfilmen. Je ziet de film al aan je geestesoog voorbij trekken. Een boek dat minder om het verhaal draait, maar meer om een idee of theorie, is moeilijker te verfilmen. Dat zie je gewoon niet voor je.

Gedetailleerde verwachtingen

'Maar het is ook lastig als het boek een sterk beeld oproept. Kijkers raken dan sneller teleurgesteld, omdat de film niet aan hun gedetailleerde verwachtingen voldoet. Het ergste wat je dan ook kan doen met een boekverfilming is te veel afwijken van de belangrijkste aspecten van het boek. Stel je voor dat je Macbeth in een verfilming in leven laat. Of dat de knappe man uit het boek in de film ineens heel onaantrekkelijk is. Dan krijg je ontevreden kijkers. Hoe beter je dat wat zij in hun hoofd hebben weet te verbeelden, hoe perfecter de verfilming.

'Dat wil niet zeggen dat je bij de verfilming van een boek niet een totaal andere invalshoek kunt kiezen. Dat is juist goed om te doen. Zo laat je zien dat er ook op een andere manier naar het boek gekeken kan worden, en daarmee verras je de kijker. Zelf had ik dat bij De Tweeling van Tessa de Loo. Ik vond het boek fantastisch en verwachtte dat de film daar niet overheen kon. Maar die vond ik zo mogelijk nóg beter, juist omdat er een kant van het boek werd belicht die ik zelf nog niet had gezien. Op zo'n manier voegt een verfilming echt iets toe.

Jac. Goderie

Jac. Goderie (1951) presenteerde jarenlang het televisieprogramma Filmspot en programmeerde de films van alle Pathé bioscopen in Nederland. Momenteel neemt hij de programmering voor zijn rekening van de films die in de vliegtuigen van KLM AirFrance worden vertoond.

Jac. Goderie. Beeld Frank Ruiter

'Het boek was beter'

'Toch blijft 'het boek was beter' een veel verzuchte uitspraak. Puur snobisme. Het lezen van een boek wordt nu eenmaal hoger aangeslagen dan het kijken van een film. Film wordt geassocieerd met luiheid. Voor een boek moet je veel geduld hebben, terwijl je met een film in pakweg twee uur klaar bent.

'Dat vind ik juist een voordeel. Wees eerlijk: Wie heeft dikke pillen als Doctor Zhivago of Anna Karenina nou echt gelezen? Bijna niemand. Maar dankzij de boekverfilming kan toch iedereen van die prachtige verhalen genieten.'

Jac. Goderie. Beeld Frank Ruiter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden