ReportageOpgeheven haltes in sint willebrord

Hoe lijn 312 verdween uit Sint Willebrord

Een voormalige bushalte in Sint Willebrord.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Door het Brabantse Sint Willebrord rijdt geen bus meer. Alleen langs de hoofdweg buiten het dorp is er nog een halte. En niet alleen dat maakt de dorpelingen boos. ‘Alles gaat hier weg.’

Nadat bus 312 vanaf het centraal station in Breda is vertrokken, stappen er overal nog mensen in. Maar voorbij de buitenwijken, waar de bus zich langs weilanden en industrieterreinen spoedt, wordt hij alleen maar leger. Na veertig minuten stopt hij met vijf passagiers bij de halte Noorderstraat, aan de rand van Sint Willebrord (9.000 inwoners). In de verte doemt in de mist het silhouet op van de parochiekerk. Wie verder Sint Willebrord in wil, zal de benenwagen moeten nemen. Alle bushaltes in het kerkdorp zelf zijn sinds half december opgeheven. 

‘Vervoersarmoede’, het gebrek aan vervoermiddelen en toegang tot openbaar vervoer, is een serieus probleem in Nederland. Dat stelt Hans Jeekel, hoogleraar Smart Mobility aan de TU Eindhoven. ‘Omdat Nederland een klein land is, denken we dat alles opgevangen kan worden door fietsen, e-bikes of kennissen met een auto. Maar dat is niet zo. Twintig procent van de Nederlandse huishoudens heeft geen auto. Daar zitten mensen tussen met serieuze mobiliteitsproblemen.’ Ondertussen is de politiek hier doof voor. ‘Vraagstukken over dienstverlening voor vergeten groepen worden weggedrukt.’

De bus was onze auto

Soms laat een vergeten groep van zich horen. Inwoner Anouck Bruijns begon een petitie om de bushaltes in Sint Willebrord terug te krijgen. In enkele dagen is de petitie bijna 700 keer ondertekend. ‘De bus was onze auto’, vertelt Bruijns aan de keukentafel. De alleenstaande moeder van drie kinderen (10 en 2 jaar, en 3 maanden) woont in een nieuwbouwwijk in aanbouw, aan de rand van het dorp. Tot 2021 komen hier iets meer dan honderd nieuwe woningen. ‘Hoe kun je hier bouwen en dan zeggen dat er geen animo is voor de bus?’

Hoewel de bezettingsgraad van lijn 312 tussen Breda en Roosendaal over het geheel goed is, stapten er in Sint Willebrord te weinig mensen op, vindt vervoerder Arriva. Dus werd de lijn ‘gestrekt’. De bus kronkelt dan niet meer door de tussenliggende dorpen, maar stopt bij een halte aan de rand van een dorp. De reistijd tussen A en B wordt korter en, zo beargumenteert Arriva, wordt het aantrekkelijker om de bus te nemen. Nu delen de dorpen Sint Willebrord en Sprundel, beide gemeente Rucphen, samen één halte.

De opgeheven bushaltes in Sint Willebrord en de ene nieuwe.Beeld Raymond van der Meij, Graphics Volkskrant

Volgens Suzan van Beek, woordvoerder van Arriva, is het strekken van een lijn geen lichtvaardig besluit. ‘Er is hierbij een nauwkeurig proces doorlopen. We werken met business cases waarbij met betrokken partijen wordt gesproken, zoals de provincie en de gemeente. Dat is hier ook gebeurd. En de inwoners zijn vanaf november met een grote campagne over de veranderingen geïnformeerd.’ Van Beek realiseert zich dat niet iedereen even tevreden is met de veranderingen. ‘Dat is inherent aan het openbaar vervoer: wat een verbetering is voor de een, kan door de ander als een verslechtering worden ervaren.’

Dorpsbus

Bovendien is er een alternatief, zeggen Arriva, de provincie en de gemeente Rucphen in koor: de dorpsbus. Het vervoer is bedoeld voor de inwoners en rijdt binnen de gemeente of naar ziekenhuizen in nabijgelegen grote steden. Mensen van buiten mogen mee, mits ze zich laten ophalen bij de bushalte op de Noorderstraat. Deze service draait geheel op vrijwilligers, wat beperkingen met zich meebrengt. Het elektrische busje gaat alleen doordeweeks, tussen 9 en 5, en je moet de dag van tevoren reserveren. 

Bovendien is er ontevredenheid over de kosten. Binnen de gemeente kost een enkeltje 2,50 euro, voor wie de gemeente uit wil 5 euro. Te veel, vindt Anouck Bruijns. ‘Ik moet rondkomen met drie kinderen van 70 euro in de week. En mijn vriendinnen komen ook niet meer op bezoek. Die hebben ook kleine kinderen, maar geen auto. Ik raak geïsoleerd.’ Over een paar maanden gaat de gemeente het project evalueren.

Alles verdwijnt

Ondertussen sluimert de onvrede. Tonny Schrouwer (grijs haar, steunend op een kruk) rookt op zijn terras een sigaretje met zijn jongere buurman Patrick Kouwels. Zelf nemen ze bijna nooit de bus, maar voor de mensen die dat wel doen, is het jammer. ‘Die moeten nu zowat naar Sprundel lopen.’ Het is een droevige zaak, verzucht Schrouwer ten slotte. De verdwenen bus is niet het enige dat hem dwarszit. ‘Alles gaat hier weg. De banken, de winkels. Je moet voor alles naar een ander dorp. Alles pakken ze ons af. We zullen het maar moeten accepteren.’

Een plek in Sint Willebrord waar voorheen een bushalte was.Beeld Marcel van den Bergh/VK

Meneer Heere (‘mijn voornaam hoeft niet in de krant’) laat zijn hond uit in het Processiepark, vlak bij de Lourdesgrot die begin vorige eeuw nog duizenden pelgrims trok. ‘Ieder dorp moet een bushalte hebben’, zegt hij stellig, terwijl de kippen van de pastorie de straat op lopen. ‘Ik ga nooit met de bus, maar dit vind ik schandalig.’

Vervoer op maat

‘Een buslijn is niet de enige oplossing voor openbaar vervoer’, zegt Peter Honings, woordvoerder van de provincie. De dorpsbus is onderdeel van wat ‘vervoer op maat’ wordt genoemd. Door verschillende vormen van openbaar vervoer te combineren moet de bereikbaarheid goed blijven. Het strekken van buslijnen moet niet gezien worden als bezuiniging, benadrukt Honings. ‘Diezelfde personeelsuren worden elders ingezet, bijvoorbeeld door een extra bus te laten rijden om de ochtendspits in Breda beter op te vangen.’

Terug bij de bushalte staat André van den Brink. Hij moet terug naar Breda. ‘Ik vind het verschrikkelijk’, zegt hij voordat hij in een verder lege bus stapt. ‘Mijn dochter woont hier, bij de kerk, en moet ik nu een heel eind lopen. Ik ga ook weleens met de fiets op bezoek, ik ben pas 72, maar dat gaat niet altijd. Het zal wel niet rendabel zijn om de bus te laten rijden. Maar weet u wat het is? Het leven wordt er alleen maar moeilijker op.’

In Noord-Brabant rijden steeds meer buurtbussen als alternatief streekvervoer. De chauffeurs zijn vrijwilligers. Broodroof, vindt de FNV. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden