Analyse

Hoe kon er in India zo’n tekort ontstaan aan zuurstof?

Zuurstofflessen worden opnieuw gevuld in een fabriek in Ahmedabad, India. Beeld REUTERS
Zuurstofflessen worden opnieuw gevuld in een fabriek in Ahmedabad, India.Beeld REUTERS

India kampt met een groot tekort aan zuurstof voor coronapatiënten. Hoe kan aan een molecuul dat je zo uit de lucht kunt halen zo’n gebrek ontstaan?

Elke dag komen er 300 duizend coronapatiënten bij in India, en er is niet genoeg zuurstof meer om hen te behandelen. Wanhopig zoeken familieleden van de zieken naar vrije ziekenhuisbedden, naar ongebruikte beademingsapparaten.

Maar zelfs in de ziekenhuizen kan de zuurstoftoevoer ineens uitblijven, omdat de tank leeg is. Ondertussen worden op de zwarte markt woekerprijzen gevraagd voor zuurstofflessen.

Het is wrang, zo’n gevecht om een molecuul dat overal ter wereld in ruimte mate aanwezig is. De lucht die we inademen bestaat immers voor 20 procent uit zuurstof (en voor 78 procent uit stikstof). Hoe kan er dan ineens zo’n nijpend tekort ontstaan?

Commerciële toepassingen

Voor de behandeling van coronapatiënten is zuurstof nodig in pure vorm. Al aan het einde van de 19de eeuw werd ontdekt hoe je zulke zuivere zuurstof kunt verkrijgen uit de lucht. Dat gebeurde ongeveer gelijktijdig in Engeland en in Duitsland, door William Hampson en Karl von Linde.

Ze zagen meteen commerciële toepassingen voor hun uitvinding. Het bedrijf dat Karl von Linde oprichtte, draagt nog altijd zijn naam en is tegenwoordig wereldmarktleider in gassen voor de industrie en de gezondheidszorg.

De methode die destijds is bedacht, wordt ook nu nog veel gebruikt. De zuurstof wordt uit de lucht gehaald door het geheel enorm te laten afkoelen. Zozeer, dat zuurstof vloeibaar wordt. Dat kan niet zomaar. Eerst worden de stoffen eruit gehaald die bij een temperatuur diep onder nul zouden bevriezen.

Dat geldt bijvoorbeeld voor water en koolstofdioxide. Vervolgens gaat de temperatuur omlaag, tot op het punt dat zuurstof overgaat in een vloeistof, maar stikstof en de andere gassen nog niet. Op die manier is het mogelijk om de pure zuurstof te laten afvloeien: lichtblauw en ijskoud.

Logistiek probleem

Ook in India wordt dit procedé volop toegepast. Volgens de BBC staan in India ongeveer 500 zuurstoffabrieken. Inmiddels wordt ook de zuurstof die wordt geproduceerd in staal- en ijzerfabrieken ingezet voor medisch gebruik. Al met al wordt elke dag meer zuurstof gemaakt in het land dan nodig is voor naar adem happende patiënten. Het probleem is de logistiek.

Er zijn maar beperkt tankwagens beschikbaar die de vloeibare zuurstof kunnen transporteren. Volgens de krant The Indian Express zijn dat er in het hele land slechts 1.172. Ze mogen bovendien maar maximaal 40 kilometer per uur rijden, om ongelukken te voorkomen.

De regering van Narendra Modi probeert de zuurstof nu bij de inwoners te krijgen door speciale treinen in te zetten, de ‘Oxygen Express’. De luchtmacht vliegt de tanks naar alle uithoeken van het land.

Een van de deelstaten heeft daarnaast het plan om nieuwe ziekenhuizen te bouwen naast warmtekrachtcentrales. De centrales kunnen zuurstof leveren, maar er is geen mogelijkheid om cilinders te vullen. Met een veldhospitaal op korte afstand kan een directe zuurstoflijn naar de bedden worden gelegd.

Ondertussen hebben andere landen, waaronder Nederland, beloofd dat ze India van zuurstof zullen voorzien. Alles in de hoop dat de ademnood waarin het land verkeert snel voorbij zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden