Nieuws taser

Hoe kon de politie een taser gebruiken tegen een demente man?

Agenten hebben tegen de regels in een stroomstootwapen ingezet om een 73-jarige demente man in een Rotterdamse zorginstelling in bedwang te krijgen. Vijf vragen over het incident.

Een agent doet een test met het stroomstootwapen in Soesterberg. Beeld ANP

Waarom heeft de politie een taser gebruikt?

Agenten troffen na een melding door medewerkers van de Rotterdamse zorginstelling Laurens een agressieve 73-jarige demente man aan met bebloede handen. Hij stond op het punt een ruit te vernielen met een metalen voorwerp. De man had al een bloempot en televisie kapotgemaakt. De kalmeringsmiddelen die hem waren toegediend, leken niet aan te slaan.

De dienstdoende agent, een hondengeleider, zag geen andere mogelijkheid dan inzet van zijn taser. ‘Een fysieke confrontatie zou niet de-escalerend werken en een wapenstok of inzet van de hond zou veel meer letsel berokkenen’, schrijft de organisatie in een persbericht.

Pepperspray was gezien de hoge leeftijd van de man geen wettelijke optie. Aan een stroomstootwapen – dat ervoor zorgt dat iemand zich tijdelijk niet kan bewegen – zit geen leeftijdsgrens. De bejaarde man viel op de grond, werd in de boeien geslagen en medisch onderzocht. Een bezoek aan het ziekenhuis was niet nodig.

Het incident vond overigens al op 7 juli plaats, maar is pas vrijdag door de politie naar buiten gebracht. 

Is inzet van een taser in zorginstellingen gebruikelijk?

Nee, met de juiste aanpak kunnen medewerkers hun cliënten doorgaans eigenhandig in bedwang houden. Dit doen ze volgens een protocol dat is gericht op de-escalatie. ‘Een van de mogelijkheden is het toedienen van medicatie’, aldus de woordvoerder van Laurens. ‘In uitzonderlijke gevallen kunnen de bedhekken omhoog. Bij grensoverschrijdend gedrag wordt altijd contact gezocht met de familie of een arts.’ De politie wordt volgens zorginstelling Laurens zelden ingeschakeld. ‘Dit is een uitzonderlijke situatie.’ 

‘Het is de eerste keer dat ik hoor dat de taser is ingezet tegen een bewoner van een verpleeghuis’, zegt hoogleraar ouderenzorg Tineke Abma van het UMC in Amsterdam. ‘Het lijkt me een ultiem middel. Het zou kunnen dat het verzorgend personeel te weinig heeft gedaan om te de-escaleren, omdat de bezetting te krap was of er te weinig kennis was hoe dat te doen. Maar het kan ook een situatie zijn geweest die zo heftig was dat het personeel zich met de rug tegen de muur voelde staan.’

Waarom heeft de politie de regels overschreden?

Gebruik van een taser in ggz-instellingen is niet toegestaan. Dat bepaalde de Tweede Kamer eind vorig jaar in een motie. De 73-jarige man uit Rotterdam zit in een BOPZ-afdeling, een gesloten afdeling voor ernstig dementerenden. Dit valt niet onder de ggz-instellingen. Toch is ook hier het gebruik van een taser niet geoorloofd. Aan de motie zijn namelijk een aantal specifieke instellingen toegevoegd, waaronder Laurens. De agenten en het personeel van de zorginstelling waren hiervan niet op de hoogte.

De zorginstelling heeft melding gedaan bij de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd. Ook is een extern bureau ingeschakeld om het incident te onderzoeken. De politie is in gesprek met de instelling en de familie.

Is de taser standaard onderdeel van de uitrusting van agenten?

Nog niet. De Nationale Politie heeft van februari vorig jaar tot februari dit jaar een proef uitgevoerd in de regio’s Rotterdam, Zwolle en Amersfoort. Tijdens de testperiode is het wapen 343 keer ingezet. In 62 procent van de gevallen was dreigen met het wapen voldoende. In een evaluatie eind mei stelde de politie vast dat de taser ‘van toegevoegde waarde is’.

Toch is het wapen ook binnen de politie niet onomstreden, blijkt uit documenten die de Volkskrant vorig jaar verkreeg met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB). De personeelsafdeling van de politie waarschuwde voor een ‘wapenoffensief’ in een periode dat het percentage werkzame stof in pepperspray is verhoogd en het arsenaal is uitgebreid met de uitschuifbare wapenstok. Ook het ‘beperkt aantal beschikbare trainingsuren’ is een knelpunt.

De politie wacht op toestemming van minister Grapperhaus (Justitie) om het wapen landelijk in te voeren. Tot die tijd blijft het alleen in de testregio’s toegestaan.

Vormt de taser een risico voor iemands gezondheid?

Internationaal onderzoek levert geen eenduidig beeld op. Wel is bekend dat inzet van het wapen een risico vormt voor mensen met hartproblemen, hoge bloeddruk, longproblemen en mensen die onder invloed zijn van drank of drugs: kenmerken die vaker voorkomen bij psychiatrische patiënten.

Op basis van zevenhonderd onderzochte autopsierapporten concludeerde persbureau Reuters vorig jaar dat in 153 gevallen de taser (mede) de oorzaak was van een overlijden. In veel gevallen ging het om psychiatrisch patiënten.

Het is juist deze groep bij wie inzet van de taser tot felle discussie leidt. Vorig jaar liepen de emoties hoog op toen een man in Rotterdam, van wie de politie inschatte dat hij ‘goed kon vechten’, werd getaserd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.