Hoe kleinzoon oma euthanaseert

Drie jaar geleden kreeg de jonge Indonesische schrijfster Ayu Utami (1968) een Prins Claus Award. Bij die gelegenheid bracht Uitgeverij De Geus de vertaling uit van haar debuutroman Samans missie....

Het was een verwijt dat vooral leek voort te komen uit een machocultuur waarin geen enkele vrouw geacht wordt enig initiatief te nemen, ook geen schrijfster en zeker niet als het om seksualiteit gaat. Het kan bijna niet anders dan dat Utami's tweede boek, Larung, deze kritiek alleen maar verder heeft versterkt. De vrouwen in het boek beoordelen mannen vooral op hun seksuele aantrekkingskracht, en zowel overspel als biseksualiteit wordt uitvoerig beschreven.

Maar seks is niet het enige (Indonesische) taboe dat Utami wenst te doorbreken. Het in drie hoofdstukken verdeelde Larung begint met een fascinerende en knap geschreven geschiedenis waarin de hoofdpersoon besluit zijn door zwarte magie onsterfelijke grootmoeder aan haar einde te helpen. Onvrijwillige euthanasie zou je dat kunnen noemen, of zoals Larung zelf zegt: 'Ik (heb) mijn grootmoeder geëuthanaseerd.'

Eer het zover is, gaat de kleinzoon op zoek naar een vroegere vriendin van zijn grootmoeder, die nog veel machtiger moet zijn. Alleen zij kan hem vertellen hoe de getormenteerde ziel van zijn grootmoeder overgehaald kan worden om het stokoude lichaam te verlaten. Larung krijgt van haar een zestal amuletten die de klus klaren, waarna er een gruwelijke scène volgt waarin Larung het lichaam van zijn grootmoeder aan stukken snijdt.

Het middelste hoofdstuk heeft een geheel andere toon en is een direct vervolg op Samans missie. Opnieuw vertellen Laila, Cok, Yasmin en Shakuntala hoe het hun in de liefde vergaat. Wat deze relationele prietpraat verteerbaar maakt, is de kritische toon van Utami. Zij hekelt het feit dat veel vrouwen, ook al denken ze modern te zijn door voortdurend over seks te praten, nog altijd bereid zijn hun eigen leven op te offeren zodra een man daarom vraagt.

In het derde en laatste deel verdwijnt deze zedenschets weer naar de achtergrond. Het is het meest politieke deel van het boek en gaat over de vluchtpoging van drie jonge activisten. De mysterieuze Larung keert terug in de rol van mensensmokkelaar en brengt ook dit verhaal tot een huiveringwekkend einde.

Wat Larung het lezen meer dan waard maakt, is in de eerste plaats de grote literaire kwaliteit. Op sommige punten valt best wat af te dingen (het moedwillig aan elkaar knopen van wel erg uiteenlopende verhalen, het op het laatst nog introduceren van nieuwe personages), maar toch is direct duidelijk dat Utami een groot en origineel vertelster is. Wie meer wil weten over de uiteenlopende werelden die men in het hedendaagse Indonesië kan aantreffen, hoeft niet verder te zoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.