Nieuws Air France-KLM

Hoe kijkt Frankrijk naar directeur Ben Smith van Air France-KLM?

Toen Ben Smith in augustus werd benoemd als directeur van Air France-KLM, gold hij in Parijs als grote onbekende. In zekere zin is hij dat nog altijd. Voor de buitenwacht bleef de Canadees tijdens zijn eerste maanden als directeur nagenoeg onzichtbaar. Net als in Nederland tast men in Frankrijk in het duister over Smiths plannen met de compagnie franco-néerlandais.

Air France-KLM-CEO Ben Smith in januari bij een bezoek aan het ministerie van Financiën in Den Haag. Beeld EPA

Pas in januari gaf Smith zijn eerste publieke optreden in Frankrijk. De nieuwe directeur beantwoordde vragen van een senaatscommissie – in het Engels, nadat hij zich in het Frans had geïntroduceerd. Smith liet weinig los over waar hij met de luchtvaartcombinatie naar toe wil, maar één ding tekent zich steeds nadrukkelijk af. De aanstelling van Smith is in meerdere opzichten een trendbreuk.

Smith is niet alleen de eerste niet-Fransman aan het roer bij Air France-KLM, hij is ook de eerste directeur die de combine daadwerkelijk als één bedrijf beschouwt. Zijn voorgangers zagen Air France-KLM als een huwelijk tussen twee min of meer gelijkwaardige partijen, met ieder hun eigen deelbelangen en een eigen, nationale, identiteit. Een verstandshuwelijk waarin beide partijen regelmatig kibbelend tegenover elkaar stonden. De Fransen verdedigden het deelbelang van de Franse tak, de Nederlanders stonden pal voor het belang van ‘hun’ KLM.

Met de aanstelling van Smith lijkt dat tijdperk ten einde te komen. Meer dan zijn voorgangers, die stuk voor stuk korte lijntjes hadden met de Franse politiek, staat de Canadees boven de partijen. Dat zorgt ervoor dat hij ook voor de Fransen moeilijk te peilen is. Met de frisse blik van een relatieve buitenstaander kijkt hij naar het bedrijf, niet gehinderd door de nationale belangen van het Franse of Nederlandse kamp.

Aandacht op hoofdmerken

‘Air France-KLM heeft alle potentie om de grootste vliegtuigmaatschappij van Europa te worden, en een van de grootsten ter wereld’, zei Smith voor de senaatscommissie. Om dat te bereiken, wil de nieuwe baas dat het bedrijf zich meer gaat richten op de ‘hoofdmerken’ Air France en KLM. De veelheid aan ‘B-merken’ in de Frans-Nederlandse stal, waaronder Transavia en HOP!, leidt volgens Smith tot verwarring bij klanten.

Smith zette onlangs al het mes in een van die B-merken. JOON, een lowbudgetmaatschappij die door Smith’s voorganger Jean-Marc Janaillac was bedacht om millennials te trekken. Een symbolische eerste stap die duidelijk moet maken dat het Smith menens is als hij zegt dat hij Air France-KLM wil simplificeren en helderder wil maken voor de klanten.

Lovend over Schiphol

Tegenover de Franse senatoren sprak Smith lovende woorden over Schiphol. Volgens Smith functioneert de Amsterdamse luchthaven als internationale hub beter dan het Parijse vliegveld Charles de Gaulle. ‘Er is een betere doorstroming, het is prettiger voor overstappende passagiers.’ In de Franse media werden Smith’s woorden gezien als een drukmiddel tegenover de Franse politiek, een impliciete oproep om onder meer de reistijd naar Charles de Gaulle te verkleinen.

Het is onduidelijk welke rol Smith ziet weggelegd voor KLM binnen het ‘heldere bedrijf’ dat hij voor ogen heeft. De directeur is tot dusver uiterst spaarzaam geweest met uitlatingen over de Koninklijke. Duidelijk is wel dat Smith een grotere vinger in de pap wil hebben bij de Nederlandse tak. Zo wordt er al een tijd gespeculeerd dat Smith als directeur van het concern ook zou willen toetreden tot de raad van commissarissen van KLM. De directie en ondernemingsraad van KLM verzetten zich dat voornemen, uit vrees voor een al te grote bemoeizucht van Smith.

Het is de vraag of dat verzet standhoudt. ‘Smith heeft een duidelijke ambitie: hij wil van Air France-KLM het grootste luchtvaartbedrijf van Europa maken’, zegt Grégoire Laverne, adjunct-directeur van Roche-Brune Asset Management. ‘Hij zal ver gaan om dat te bereiken, ook als dat interne spanningen veroorzaakt. Als hij het nodig acht de relatieve positie van KLM binnen de groep te verkleinen, zal hij daar niet voor weglopen.’

‘Elbers blijft’

Een andere donderwolk die de afgelopen weken boven KLM hing – een gedwongen vertrek van KLM-directeur Pieter Elbers – lijkt uit de lucht. Volgens de Franse krant La Tribune heeft Elbers ingestemd met een compromis. Elbers zou mogen aanblijven als president-directeur van de KLM, en tevens worden benoemd tot adjunct-topman van Air France -KLM. De directeur van Air France krijgt naar verluidt ook zo’n functie in de top van het concern.

De afgelopen tijd werd er veel gespeculeerd over een mogelijk vertrek van Elbers, die door Smith zou worden gezien als hinderlijke sta-in-de-weg bij de pogingen de structuur van het Frans-Nederlandse bedrijf te stroomlijnen.

Machtsstrijd Air France-KLM duurt voort: wat is er aan de hand tussen topmannen Ben Smith en Pieter Elbers?

Het blijft rommelen bij Air France-KLM. Inmiddels knettert het zo hard tussen de Franse en Nederlandse luchtvaartmaatschappijen, dat zelfs het kabinet zich ermee bemoeit. Een overzicht van onze stukken over de machtsstrijd binnen Air France-KLM.

Sjort de politiek met KLM aan een stervende zwaan?
Het knettert zo hard tussen KLM en Air France over hun gecombineerde toekomst dat zelfs het kabinet zich ermee bemoeit. De ministers Hoekstra (Financiën) en Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) uitten vrijdag tegen Air France-KLM-baas Ben Smith hun zorgen over diens plannen met KLM. Maar hoeveel invloed heeft Den Haag nog? Zeven vragen over het lot van KLM.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden