Hoe kiest linkse banlieu tussen extreem-rechtse Le Pen en onervaren kapitalist Macron?

Wat stemmen de inwoners van een arme linkse banlieue-gemeente nu de keus gaat tussen twee niet-linkse presidentskandidaten? Gaan ze überhaupt stemmen? 'Le Pen komt in de buurt van racisme. Macron hoor ik weinig over de banlieues.'

Feestdag in Saint-Denis: 1 mei is het Dag van de Arbeid. De stad heeft een communistische burgemeester. Beeld Steven Wassenaar

'Mijn dokterspraktijk is op 5 meter afstand, ik heb alles kunnen zien', zegt Fathi Benmessaoud. 'Ik heb het schieten gehoord, urenlang. Duizenden soldaten en agenten waren ingezet. Er kwamen helikopters over. En toen het klaar was, kwamen ze me een lichtgewonde agent brengen. Of ik hem wilde verzorgen.'

Hij heeft geweigerd, vertelt hij. Want de eerste hulp was om de hoek. En hij had nodeloos urenlang opgesloten gezeten - een onvrijwillige getuige van wat hij buitensporig overheidsgeweld noemt.

Benmessaoud: 'Ik zag hoe er een dode werd weggesleept. Zelfs met misdadigers ga je niet zo om.'

Saint-Denis is niet de meest gezagsgetrouwe Franse gemeente. Het is een deel van de banlieue rouge ten noorden van Parijs. Het ligt in Seine-Saint-Denis, een van de zeldzame departementen waar Jean-Luc Mélenchon de meeste stemmen haalde in de eerste ronde. In Saint-Denis zelf haalde hij 43,39 procent, tegen 23,02 voor Emmanuel Macron en 10,07 voor Marine Le Pen.

In de Rue de la République, het hart van de stad, kwam de politie op 16 november 2015 Abdelhamid Abaaoud op het spoor, een van de plegers van de dodelijke aanslagen van een paar dagen eerder in Parijs. Abaaoud en twee metgezellen werden urenlang onder vuur genomen. De muren van het pand zijn pokdalig van de kogelinslagen. Voor de gevel staat nu een hekwerk, waaraan de foto's van de toenmalige bewoners zijn bevestigd. Een van hen raakte gewond, hij zal nooit meer kunnen werken. Het huis is onbewoonbaar, sommige bewoners wachten nog op nieuw onderdak.

Reputatie

Een halve kilometer verderop straalt de basiliek Saint-Denis, waar bijna alle Franse koningen begraven liggen. Toch zijn er weinig toeristen die zich hier wagen, Saint-Denis heeft geen goede reputatie. Nadat in de jaren tachtig veel grote ondernemingen sloten, steeg de werkloosheid en gingen de huren omlaag. Saint-Denis kreeg een grote aantrekkingskracht op migranten - met en zonder papieren. Het werd ook een plek waar het jihadisme tot bloei kwam.

Al zowat een eeuw heeft links het hier voor het zeggen. Saint-Denis is een van de drie steden van meer dan 100 duizend inwoners met een communistische burgemeester: Laurent Russier is de vijfde op rij. Pierre Degeyter, componist van de Internationale, leefde en stierf hier.

Burgemeester Laurent Russier (l) bij de 1 mei viering. Beeld Steven Wassenaar

Wat stemmen de inwoners van een arme linkse gemeente bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen wanneer geen van beide kandidaten links is? En wanneer bovendien geen van beiden zich in de aanloop naar die verkiezingen veel aan de banlieues gelegen heeft laten liggen?

Veel mensen in Saint-Denis weten nog niet of ze op 7 mei de moeite zullen nemen naar het stemlokaal te gaan. Over Marine Le Pen hebben ze geen twijfel, die staat ver van hen af. Maar zal Emmanuel Macron veel beter zijn? Wat moeten ze met een jonge, onervaren president die zijn oren zal laten hangen naar het grootkapitaal? Die de rol van de overheid wil terugdringen, terwijl het de overheid is die ervoor zorgdraagt dat Saint-Denis niet helemáál in een woestenij verandert?

Hoge huren, lage lonen

Want niemand, echt helemaal niemand in Saint-Denis zal ontkennen dat de stad verpaupert, dat de petits voyous, de schoffies, de macht overnemen op straat, dat de boel vervuilt, dat de schoolklassen te groot zijn en het politiekorps te klein, dat de huren te hoog liggen en de lonen te laag. En dat het voor iemand met een adres in 9-3 - neuf-trois, zoals het 93ste departement waartoe Saint-Denis behoort wordt genoemd - sowieso al veel moeilijker is aan een baan te komen.

In de Rue de la République is het een beetje feest vandaag. Het is 1 mei, in plaats van drugs worden er lelietjes-van-dalen verkocht. Maar morgen is alles weer bij het oude. En dan is het nog maar even tot aan 7 mei. De dag waarop de niet-stemmer een beslissende factor kan zijn.

Zweven in een rode voorstad

Wat stemmen de inwoners van Saint-Denis? Dat varieert van 'We moeten ons allemaal verenigen om Marine Le Pen tegen te houden' (Cissé Babba, 36) tot 'Ik ga echt niet stemmen. Aan die poppenkast doe ik niet mee' (Jeanne Bruc, 19). Bekijk alle portretten hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden