Feiten bij de borrelCarnaval

Hoe katholiek zijn carnavalvierders eigenlijk nog?

Recent slachtoffer in de cultuuroorlog: de term carnaval, veel te katholiek. Doorgeslagen politieke correctheid of niet, het verkleedfeest heeft zijn traditionele veren allang afgeschud.

Carnaval in Oeteldonk.Beeld Marcel van den Bergh

Grapjassen, opiniemakers en ruziezoekers konden hun lol niet op toen een Gelderse school aankondigde de term carnaval te schrappen en voortaan alleen nog te spreken over een verkleedfeest. Want, zo klonk de argumentatie, carnaval looft het katholicisme en kan dus de indruk wekken dat schoolkinderen van andere gezindten buitengesloten zijn. Een fijn discussieonderwerp voor als u in boerenkiel of piratenpak de komende dagen het glas heft, gevuld met carnavalsbier – excuus: verkleedfeestbier.

Welke feiten moet u dan paraat hebben op dit nieuwe slachtveldje van de al langer lopende cultuuroorlog? Hoe katholiek zijn de feestvierders eigenlijk nog? En hoe welkom (‘inclusief!’) ben je als buitenstaander tussen de zuiderlingen?

Echt welkom is de noorderling in ieder geval niet, zo blijkt uit een enquête onder Brabanders, Limburgers en de overige Nederlanders. Op de vraag of carnaval ook in de rest van Nederland gevierd moet worden, zegt een ruime meerderheid van de Brabanders en Limburgers dat het vooral een feest voor onder de grote rivieren zou moeten blijven. De overige Nederlanders denken er diametraal anders over en willen dit exclusieve karakter het liefst doorbreken.

Er zijn meer signalen dat de Gelderse schooldirectie de tijdgeest best aardig aanvoelt: het traditionele, katholieke karakter van het feest is immers op alle vlakken aan erosie onderhevig. De carnavalsverenigingen lopen leeg door de vergrijzing en de praalstoeten verliezen aan populariteit. Limburg houdt haar tradities wel iets steviger overeind. Daar komen vijf op de zes feestgangers nog kijken naar de praalstoet.

Het verkleedfeest heeft niet zozeer te maken met tradities en geloof, maar meer met het sluiten van vriendschappen en relaties. Meer dan de helft van de feestvierders sluit nieuwe vriendschappen, met de Brabanders aan kop. En een op de drie houdt er zelfs levenslange banden aan over.

De carnavalsgangers knopen ook romantische liefdes aan. Hier wordt overigens wel een onderscheid zichtbaar tussen carnavalsconcurrenten Brabant en Limburg: de feesten in Oeteldonk (Den Bosch), Kielegat (Breda) en Zandhazendurp (Rosmalen) leiden tot meer relaties dan die in M’streech en Sjpassemig (Heerlen). Extra carnavalsbaby’s levert het feest overigens niet op, een geboortepiek in Brabant en Limburg is niet zichtbaar in de cijfers.

Beeld Enquete Feestkleding365.nl

Bovendien zijn de Brabantse relaties lang niet zo kwetsbaar voor het feestgedruis als de Limburgse. De kans dat je relatie stukloopt tijdens carnaval is anderhalf keer zo groot in Limburg. Het feest lijkt voor Brabanders eerder een uitlaatklep om even flink uit de band te springen: in 2015 gaf 22 procent van de Brabanders aan vreemd te gaan tijdens carnaval, tegenover 5 procent in Limburg. Zoenen telt hierbij overigens ook mee als vreemdgaan.

De kerk speelt nauwelijks nog een rol bij carnaval. Slechts een op de zeven Limburgers haalt nog een traditioneel askruisje op de vastendag Aswoensdag. De Brabanders tonen zich nog ongeloviger: 1 op de 22 haalt het kruisje.

De term carnaval zou afstammen van het Italiaanse carne levare (stoppen met vlees) en de vastenperiode moeten aankondigen. Maar dat vasten gebeurt al lang niet meer. Slechts 3 procent in Brabant en 4 procent in Limburg zegt zich in de veertig dagen tot Pasen nog enigszins in te houden met snoep, eten of drinken.

Wie net als de Gelderse school het standpunt wil huldigen om de term carnaval te schrappen, kan wellicht het best betogen dat de feestvierders de katholieke oorsprong van het feest toch al geen eer meer aandoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden