De Braziliaanse president Jair Bolsonaro ziet de Amazone als een binnenlandse kwestie en wijst elke buitenlandse bemoeienis af.

nieuws Amazone

Hoe kansrijk zijn de oproepen om Brazilië te dwingen om in te grijpen bij de bosbranden in de Amazone?

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro ziet de Amazone als een binnenlandse kwestie en wijst elke buitenlandse bemoeienis af. Beeld REUTERS

Van de Portugese voetballer Cristiano Ronaldo tot de Franse president Emmanuel Macron: met hashtags als #AmazonFires en #PrayforAmazonia maakten twitteraars de tienduizenden bosbranden in het Braziliaanse Amazonegebied trending topic. Hoe kansrijk zijn hun oproepen om Brazilië te dwingen om in te grijpen?

VN-topman António Guterres zei vrijdag dat de wereld het zich in de huidige klimaatcrisis niet kan veroorloven om zo’n belangrijke bron van zuurstof en biodiversiteit als het Amazonegebied te gronde te laten gaan. President Macron noemde de veelal aangestoken bosbranden  een internationale crisis. Hij wil het onderwerp dit weekend hoog op de agenda zetten van de G7-top in Biarritz.

De Ierse premier Leo Varadkar deed er nog een schepje bovenop: hij wil de ratificatie van het in juni gesloten  vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en de vier Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen (waaronder Brazilië) afhankelijk maken van Brazilië’s inzet voor de Amazone en het klimaat. Ook Macron en eurocommissaris Cecilia Malmströmen zouden daarvoor voelen. 

Nederland sluit zich daarbij aan. ‘Het is echt verschrikkelijk wat daar gebeurt’, zei Rutte vrijdag na afloop van de ministerraad. Het is volgens hem ‘simpelweg in het belang van de wereld’ dat Brazilië zo snel mogelijk werk maakt van de bestrijding van het vuur. Om de regering van president Bolsonaro daartoe aan te sporen trekt Nederland samen op met andere Europese landen, bevestigde de premier. Minister Kaag van Buitenlandse Handel suggereerde vrijdag dat het vrijhandelsverdrag Mercosur een optie is om druk uit te oefenen op Brazilië.

Satellietbeelden van branden in de Braziliiaanse staat Para. Beeld AFP / © 2019 Planet Labs, Inc

Geen zeggenschap

De vraag is hoe succesvol de internationale druk zal zijn. De extreem-rechtse Braziliaanse president Jair Bolsonaro ziet de Amazone als een binnenlandse kwestie en wijst elke buitenlandse bemoeienis af. Hij vindt klimaatbeleid en natuurbescherming onzin en wil de Amazone ontwikkelen voor landbouw, veeteelt en mijnbouw. Buitenlandse politieke leiders hebben daar geen zeggenschap over.

Bolsonaro noemt de buitenlandse kritiek ook hypocriet: Europa heeft zijn eigen bossen lang geleden opgeofferd aan de economie en wil Brazilië nu verbieden hetzelfde te doen. De kans dat hij naar hen zal luisteren is dus niet groot.

De Braziliaanse president zal meer bezorgd zijn over de weerstand in zijn eigen land. Onder Brazilianen groeit de woede over de verwoesting van de Amazone, mede doordat grote steden als São Paulo al weken stikken in de smog. Blijkens opiniepeilingen vindt 95 procent van de Brazilianen dat de regering meer moet doen om de Amazone te beschermen, ook Bolsonaro’s eigen aanhang. Niet voor niets is de Braziliaanse justitie een onderzoek begonnen naar de oorzaak van de branden.

Cruciaal voor het behoud van de Amazone zal zijn om het beter te verankeren in het klimaatakkoord van Parijs.  Komende maand vergaderen de Verenigde Naties in New York over het opschroeven van de internationale klimaatambities, in de aanloop naar de klimaattop in Santiago de Chile in december. Hoewel Bolsonaro altijd heeft gepocht dat hij met Brazilië uit ‘Parijs’ zou stappen, liet hij deze week weten daar nog even mee te wachten.

Geduld van de Brazilianen met regering-Bolsonaro en ‘holocaust van de Amazone’ is op

Over heel veel zaken verschillen de Brazilianen grondig van mening, maar over één ding zijn ze het bijna allemaal eens: de ontbossing van de Amazone moet stoppen. Terwijl het tropisch regenwoud in snel tempo afbrandt, begint het geduld met de regering-Bolsonaro op te raken. De oppositie is donderdag een afzettingsprocedure begonnen tegen Milieuminister Ricardo Salles.

Bezorgd, maar strijdbaar, zo spreken deze Brazilianen over het beschermen van de Amazone 

Bossen zijn bijna even cruciaal voor het halen van de klimaatdoelen van Parijs als het terugdringen van uitstoot. Op de klimaattop in Katowice in december vorig jaar leefden daarom al grote zorgen over het plan van de nieuwe Braziliaanse president Bolsonaro om de bescherming van de Amazone op te heffen. ‘Maar we geven niet op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden