Hoe kan je het demonstreren?

Op nationale actiedag een mini-college succesvol demonstreren van hoogleraar Bert Klandermans.

Bert Klandermans Beeld Jérôme Schlomoff

'Voor een succesvol protest is het belangrijk dat je veel mensen op de been krijgt en dat de actie vreedzaam blijft. Als een demonstratie uit de hand loopt gaat het in de media niet over het doel van de betoging, maar over de rellen.

'In de eerste fase moet je als organisator proberen zo veel mogelijk mensen voor je standpunt te winnen. Dat kost tijd en uiteindelijk zal maar een klein deel van degenen die het met je eens zijn de straat op gaan. In de tweede fase moet je zorgen voor een activiteit die tot de verbeelding spreekt. Probeer te voorkomen dat er een opgewonden en agressieve sfeer rond een demonstratie ontstaat. Dat kan ertoe leiden dat je mensen aantrekt die je er niet bij wil hebben. Maak goede afspraken met de politie. Het helpt ook als er zichtbaar ordebewakers meelopen die bij de organisatie horen.

Bert Klandermans

Bert Klandermans (71) is hoogleraar toegepaste sociale psychologie aan de VU in Amsterdam. Hij heeft zich gespecialiseerd in protestbewegingen. Hij deed onder meer onderzoek naar demonstraties in verschillende landen.

'Ook in deze tijden van sociale media is de opkomst van demonstranten nog steeds van belang. Honderdduizend demonstranten op het Museumplein maken meer indruk dan een half miljoen handtekeningen op het internet.

'Dat neemt niet weg dat de mobilisatie tegen het associatieverdrag met Oekraïne, die begon op het internet, uiterst effectief was. De organisatoren slaagden erin een referendum af te dwingen, dat leidde tot een overwinning van de tegenstanders. Als er een regeling is voor het uitschrijven van een referendum dan is het internet inderdaad effectiever dan straatprotest.

Beeld Jérôme Schlomoff

'Ook bij TTIP, het handelsverdrag tussen Europa en de Verenigde Staten, kan vandaag op de nationale actiedag een beweging op gang komen die vergelijkbaar is met het verzet tegen het associatieverdrag met Oekraïne. Tot nu toe weten weinig mensen precies waar het om gaat. Toch kan ook bij dit onderwerp het sentiment ontstaan: wij willen dit niet.

'Het onderwerp van het protest beïnvloedt de kans op succes. Het is makkelijker om mensen op de been te krijgen voor een voorziening die ze dreigen te verliezen dan voor iets wat ze nog niet hebben. Overigens gaat veel protest niet over materiële zaken, maar over idealen.

'De omgeving van de potentiële demonstrant speelt een grote rol. Mensen doen mee aan protest omdat ze het willen, omdat ze het kunnen en omdat ze worden gevraagd door iemand in hun omgeving.


'Een voorbeeld van een geslaagd protest - in de ogen van de organisatoren - is de demonstratie tegen de Russische president Poetin, toen die in 2013 in Nederland was. Er waren veel meer betogers op de been dan was verwacht, de demonstraties zijn niet uit de hand gelopen en er was ruime media-aandacht. Sindsdien zijn de behandeling van homo's en de persvrijheid in Rusland er niet op vooruit gegaan. In die zin was het protest niet effectief. Dat is bij veel van dit soort protesten het geval.'

Beeld Jérôme Schlomoff
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden