Hoe kan de verkiezing eerlijker?

Is de sportman van het jaar-verkiezing te beperkt van opzet? Arjen Robben werd opgemerkt door de jury, maar dat geldt niet voor vier andere teamsporters die zich dit jaar hebben laten gelden op het wereldtoneel van de sport.


De jonge honkballer Xander Bogaerts won in zijn eerste seizoen met de Boston Red Sox de World Series. Robin van Persie leidde met zijn onberispelijke treffers Manchester United naar de landstitel in de Premier League. Zeezeiler Simeon Tienpont won de prestigieuze America's Cup. En Wladimir Balentien werd in Japan tot meest waardevolle honkballer van het jaar gekozen.


Officieel zijn ze gewogen. De vakjury hanteert criteria als prestatiedichtheid, mondialiteit, niveau van het evenement en de impact op het publiek. In de praktijk leidt dit tot voorspelbare keuzen, waarin geen aandacht is voor sporters die over de grens naam en faam genieten. Zwemmen, schaatsen, wielrennen en turnen hebben de laatste vijftien jaar de sportmannen van het jaar geleverd.


NOC*NSF is niet te beroerd om wijzigingen door te voeren. De verkiezingsopzet is herhaaldelijk aangepast, mede op aandringen van de stemgerechtigde sporters, zegt NOC*NSF-topman Maurits Hendriks. Maar hoe objectief is de strijd als olympiërs wel stemrecht hebben en voetballers, zeezeilers en honkballers niet?


Misschien moet NOC*NSF zijn licht opsteken in twee buurlanden, waar de verkiezingen totaal anders van opzet zijn. In Duitsland beslist een jury van honderden sportjournalisten. In Groot-Brittannië kiest een jury tien genomineerden, waarna sportliefhebbers mogen stemmen tijdens een rechtstreekse tv-uitzending.


In beide landen draait de verkiezing om meer dan de prestatie. In Groot-Brittannië gaat het om de 'sportpersoonlijkheid' van het jaar. In Duitsland worden karakter en instelling ook meegewogen. Gezocht wordt naar een rolmodel voor de sport.


In Duitsland blijft de keuze van de jury geheim tot de tv-uitzending, waar een ranglijst met soms tientallen kandidaten wordt gepresenteerd. Er is een aparte verkiezing voor mannen en vrouwen.


In Groot-Brittannië is één hoofdprijs. De televisiekijker mag kiezen tussen mannen en vrouwen, olympische en paralympische sporters. Tot de genomineerden behoorden Wimbledonkampioen Andy Murray, Tour de France-winnaar Chris Froome, tweevoudig atletiekwereldkampioen Mo Farah en atlete Hannah Cockroft, die in haar rolstoel twee wereldtitels op de sprint veroverde.


Voetballers krijgen in beide landen ogenschijnlijk een eerlijker kans om te winnen dan in Nederland. Toch worden ze zelden gekozen. De vakjury van honderden Duitse journalisten, noch het Britse volk slaat hun prestaties erg hoog aan.


In Groot-Brittannië is sinds de eerste verkiezing in 1954 vijf maal een voetballer gekozen: Bobby Moore (1966), Paul Gascoigne (1990), Michael Owen (1998), David Beckham (2001), Ryan Giggs (2009). In Duitsland won sinds 1947 slechts een voetballer, de toenmalige DDR-speler Klaus Urbanczyk. Veel vaker werden atleten of wielrenners gekozen, of kwamen de winnaars uit kleine sporten als rodelen en schansspringen (Duitsland), roeien, boksen of paardensport (Groot-Brittannië).


Wat zeggen die uitslagen? Misschien is het voetbal ook in Duitsland en Groot-Brittannië een aparte wereld, met eigen eretitels (voetballer van het jaar). Misschien brengt de sport te weinig aansprekende persoonlijkheden voort. En misschien is de antipathie tegen voetballers groter dan de meeste fans denken.


Hoe het ook zij, mocht NOC*NSF de spelregels veranderen, dan hoeft dat niet te leiden tot betere kansen voor voetballers. Als alle Nederlanders tijdens het gala mochten stemmen, of alleen sportjournalisten, zou de uitslag wel minder onrechtvaardig zijn.


Maar als een eerlijke, objectieve uitslag werkelijk het streven is van Maurits Hendriks, dan volstaat ook een andere ingreep: de titel van de verkiezing veranderen. Van 'sportman van het jaar' in 'olympische sportman van het jaar'. Dan weet iedere voetballer, honkballer en zeezeiler waar hij aan toe is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden