Ter redactie Buitenlands nieuws

Hoe je nieuws van over de hele wereld in de krant krijgt

Elke dag de hele wereld in de gaten houden: dat is de taak van de chef Buitenland van de Volkskrant. Marjolein van de Water had wel zin in die uitdaging. Met haar voorganger Alex Burghoorn praat ze over hoe het is om het wereldnieuws in de krant te vatten.

Nieuwe chef Buitenland Marjolein van de Water en haar voorganger Alex Burghoorn (inmiddels adjunct-hoofdredacteur) in gesprek op de redactie van De Volkskrant. Beeld Eva Faché

‘Raakt het nieuws je eigenlijk nog’, vraagt Marjolein van de Water aan haar ex-chef, Alex Burghoorn. Als chef Buitenland hield hij ruim vijf jaar lang elke dag het nieuws van over de hele wereld in de gaten. Van de Water was in die periode zijn correspondent in Latijns Amerika.

‘Er zijn momenten geweest dat ik me precies deze vraag heb gesteld’, zegt Burghoorn. ‘Wat ik me realiseerde, was dat ik dat gevoel uitschakel op het moment dat het nieuws binnenkomt. Neem de aanslag op de redactie van het satirische magazine Charlie Hebdo in Parijs. Vanaf het moment dat de berichten binnenkwamen, was ik alleen maar bezig met de vraag welke stukken we die dag moesten maken. Wie kan er nog meer naartoe? Wat doen we morgen, wat doen we zaterdag?

‘Uiteindelijk komt het altijd binnen, maar met een vertraging. Dat je denkt: allemachtig, het is niet een speelfilm. Het is gewoon echt. Dit kan ook hier op de redactie gebeuren.’

Burghoorn en Van de Water zitten samen voor een gesprek over hoe het is om chef Buitenland te zijn. Van de Water neemt na meer dan zeven jaar correspondentschap Latijns Amerika vanaf 1 december de rol van Burghoorn over. Ten tijde van het gesprek zit ze middenin de overgangsperiode, ze is pas een paar weken terug uit São Paulo.

Je solliciteerde op de functie van je chef. Hebben jullie het erover gehad?

Van de Water: ‘Ja, hij zei dat het een ontzéttend leuke baan is.’ Ze grinniken allebei. ‘Nou, dat kan Alex misschien beter zelf vertellen.’

Burghoorn: ‘Chef Buitenland zijn is ongelooflijk tof. Maar het is ook wel een baan die mensen op de krant beschouwen als een hondenbaan. Je hebt verslaggevers over de hele wereld, het gaat over onderwerpen van over de hele wereld, van alle kanten komen dingen op je af. Wat ik Marjolein volgens mij heb geprobeerd uit te leggen is dat het de kunst is daar geen speelbal van te worden. Dat je zélf kiest wat de mooiste verhaalideeën zijn en welke thema’s je belangrijk vindt. Dat is ontzettend leuk.

‘Ik geloof verder erg dat het de correspondenten zijn die het nieuws maken. Zij komen buiten, hen valt dingen op. Ik had er plezier in om hen de ruimte te geven om hun nieuwsgierigheid te volgen. En een van mijn belangrijkste persoonlijke voornemens toen ik chef Buitenland werd, was dat ik wilde dat we erbij zouden zijn als dingen gebeuren in de wereld.’

Waarom is dat zo belangrijk, dat correspondenten erbij zijn?

Burghoorn: ‘Als je er bij bent, blijkt de werkelijkheid altijd veel complexer dan wij achter het bureau bedenken. Die complexiteit moet je laten zien om lezers dicht bij het echte verhaal te brengen. Analyses zijn ook nodig, maar dat zijn niet de stukken die mensen onthouden. Het zijn de stukken die ze aangrijpen die ze bijblijven. Ze zullen zich de reportage herinneren waarin we met vluchtelingen dwars door Europa zijn getrokken, of met de FARC door de jungle van Colombia.’

Jarenlang werkten Burghoorn en Van de Water samen, maar om zo naast elkaar op de redactie te zitten, is nog helemaal nieuw. Als chef Buitenland geef je leiding aan correspondenten die duizenden kilometers bij de redactie vandaan zitten, dus gaat alles per telefoon. Meestal was Burghoorn dan ook te zien, ijsberend over de redactievloer, met een telefoon aan zijn oor.

Hoe vaak spraken jullie elkaar?

Van de Water: ‘Meerdere keren per week meestal.’

Hoe belangrijk is dat contact aan de telefoon?

Burghoorn: ‘Je hebt als chef Buitenland de hele tijd mensen die aan je kop zeuren, dus het risico is dat het contact met je correspondenten instrumenteel wordt. Daar moet je voor oppassen. Als je als correspondent vertelt over een mooie reportage die je wilt maken en de enige vragen die je terugkrijgt zijn hoeveel woorden het is en hoe laat het er kan zijn, dan ga je je afvragen of iemand überhaupt wel geïnteresseerd is in wat je doet.’

Van de Water: ‘Het is ook heel fijn als er een chef is die niet alleen is geïnteresseerd in wat je gaat schrijven en hoeveel je produceert, maar ook in hoe het met je gaat. Vooral als je in een moeilijk gebied bent.’

Marjolein van de Water en Alex Burghoorn Beeld Eva Faché

Heb je een voorbeeld van een moeilijke reis die jij maakte?

Van de Water: ‘Dit jaar ben ik veel in Venezuela geweest. In januari besloot oppositieleider Juan Guaidó een poging te doen de socialistische leider Maduro van de troon te stoten. Ik was er precies op tijd, vlak voordat hij zichzelf tot president uitriep. De redactie was natuurlijk blij, ik ook, want ik kreeg veel en prominent de ruimte in de krant. Aan de andere kant was het altijd al een gevaarlijk land om te bereizen, als het gaat om ontvoering of berovingen, maar nu trad de regering ook hard op tegen journalisten. Na een tijd voel je die spanning wel.’

Hoe lang zat je in Venezuela?

Van de Water kijkt opzij naar Burghoorn: ‘Die eerste keer ben ik drie weken gebleven, toch?’

Burghoorn: ‘Denk ik ook ja.’

Van de Water: ‘Je merkt dat je moe wordt. Maar dan is het nog een hele stap om dat ook te zéggen. Je wilt niet zwak overkomen. Dan is het fijn als een chef dat aanvoelt en gewoon vraagt of je het nog trekt. Dat is heel belangrijk. En waardering, dat iemand zegt: we zijn superblij met alles wat je hebt gedaan. Dan vertrek je met een heel goed gevoel.’

Welke plannen heb je als nieuwe chef Buitenland voor de functie?

Van de Water: ‘De samenwerking met Alex vond ik heel fijn, dus een soortgelijke relatie met de correspondenten wil ik wel in grote lijnen in stand houden. Verder denk ik na over grensoverschrijdende producties. Er zijn veel onderwerpen die op verschillende plaatsen in de wereld tegelijkertijd spelen, of met elkaar in verband staan. Als je correspondenten laat samenwerken, kun je de berichtgeving over die thema’s meer diepgang geven.

‘En ik denk dat we online wel meer kunnen. Tijdens de sollicitatie gaf ik eerlijk toe dat ik de draad in de Brexit wel verloor als ik het nieuws lang niet had gevolgd. Volgens mij zouden we op de site aantrekkelijk vormgegeven dossiers moeten maken over dit soort slepende onderwerpen, waarin we de zaak stap voor stap en helder uitleggen. Op die manier kun je buitenlandnieuws een stuk toegankelijker maken voor een groter publiek.’

Wat vindt de oude chef Buitenland?

Burghoorn: ‘Is dat iets wat ik heb veronachtzaamd de afgelopen jaren? Jazeker.’ Hij grinnikt. ‘Ik had de ouderwetse gedachte van: als je het niet weet, dan zoek je het maar op. Maar het vervolg van die gedachte is: dan zoek je het op bij de Volkskrant.’

Heb je nog een advies voor je opvolger?

Burghoorn: ‘Onthoud wat je gelukt is. Bij het maken van een krant, website en apps zijn er veel momenten van tegenslag, dat het niet lukt zoals je wilde. Dat mensen bij het dagelijks hoofdredactionele overleg gaan zuchten als je over de EU of de Brexit begint, terwijl jij enthousiast bent. Wéér de Brexit.

‘Die reactie moet er zijn, die hebben lezers misschien ook. Toch is het allermoeilijkst om je daar steeds weer tegen te wapenen. En optimistisch te blijven. Te zeggen: we zijn al drie jaar met die Brexit bezig, maar dit verhaal moeten we tóch vertellen, en wel hierom.’

Van de Water: ‘Goed advies. Ik was als correspondent ook niet iemand die onwijs ging zitten balen als het niet liep zoals ik het bedacht had. En wel blij als ik een keer op de voorpagina stond. Dus ik kan me hier wel in vinden. De vraag is natuurlijk: hoe gek laat je je maken? En dat gaan we zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden