Hoe 'islamistisch' in de toespraak van Trump veranderde in 'islamitisch'

Zijn speechschrijvers hadden er vast en zeker goed over nagedacht: Trump zou zondagavond in het Saoedische Riyad voor het oog van meer dan veertig moslimleiders spreken over 'islamistische' in plaats van 'islamitische' terreur. Dat valt toch iets beter in de moslimwereld, waar men liever niet heeft dat terreur in verband wordt gebracht met het geloof. Maar toen de Amerikaanse president eenmaal zijn zegje deed, verhaspelde hij de twee woorden. Hoe dat zo?

Trump met een zwaard in zijn handen tijdens zijn bezoek aan Riyad. Beeld photo_news
Trump met een zwaard in zijn handen tijdens zijn bezoek aan Riyad.Beeld photo_news

Voor zijn presidentschap...

Haalde Trump geregeld hard uit naar zijn voorganger Barack Obama en zijn Democratische verkiezingsrivaal Hillary Clinton vanwege het niet uitspreken van de woorden 'radicaal islamitisch terrorisme'. Door deze woorden te omzeilen, zouden de twee niet in staat zijn om het probleem daadwerkelijk aan te pakken, luidde de kritiek van Trump. 'Eenieder die onze vijand niet kan benoemen, is niet geschikt om dit land te leiden', zei hij in augustus 2016 in een toespraak, verwijzend naar Obama. Hij zei op zijn beurt dat hij de woorden niet gebruikte omdat hij geen link wilde leggen tussen terreurgroepen als Islamitische Staat en de islam als religie. Trump had daar minder moeite mee. Tijdens een interview met CNN in maart 2016 zei hij: 'Ik denk dat de islam ons haat'. Later kwam hij met zijn gewraakte inreisverbod voor moslims.

Een Saoediër kijkt naar de toespraak van Trump in Riyad. Beeld afp
Een Saoediër kijkt naar de toespraak van Trump in Riyad.Beeld afp

Voorafgaande aan de toespraak in Riyad...

Lekt de volledige tekst van Trump uit. Opvallend is de gematigde toon die de president aanslaat: hij roept op tot een gezamenlijke aanpak in de strijd tegen terreur. De woorden 'radicaal islamitisch terrorisme' komen in de concepttekst niet voor. Wel zou Trump oproepen tot 'een strijd tegen islamistisch extremisme en de islamistische terreurgroepen die hierdoor worden geïnspireerd'. Herbert McMaster, de nationale veiligheidsadviseur van het Witte Huis, zegt aan de vooravond van de toespraak tegen het ABC-programma This Week dat hij niet verwacht dat Trump zijn stokpaardje over radicaal islamisme in Riyad zal inzetten. 'De president zal het noemen zoals hij het noemen wil', aldus McMaster. 'Ik denk dat de president zal zeggen dat een meerderheid van de slachtoffers (van terreur, red.) moslim is.'

Lees hier de analyse van Paul Cliteur

Het interessante aan de opmerkingen van Trump is dat hij een vertegenwoordiger is van wat men de derde, de gematigd incorrecte, positie zou kunnen noemen. Hij zegt nergens dat de islam tout court het probleem is. Maar hij benadrukt ook met allerlei zinnetjes dat er wel degelijk een ideologie is die voor problemen zorgt.

Uiteindelijk...

Blijkt McMaster gelijk te krijgen. Trump neemt tijdens zijn toespraak de woorden 'radicaal islamitisch terrorisme' niet in de mond en zegt inderdaad dat vooral moslims te lijden hebben onder terreur. Maar er gebeurt nog iets opvallends: Trump past een belangrijke zinsnede aan. Hij spreekt over 'de strijd tegen islamitisch extremisme' in plaats van 'islamistisch extremisme' en van 'islamistische terreurgroepen' maakt hij 'islamisten en islamitisch terreur op alle fronten'.

Het verschil is wezenlijk: islamitisch refereert aan het geloof, terwijl met islamistisch een politieke ideologie wordt bedoeld. Is het een bewuste wijziging of de zoveelste slip of the tongue van de nieuwbakken president? Een hooggeplaatste medewerker van het Witte Huis heeft de volgende verklaring: Trump was gewoon moe. 'Het is gewoon een uitgeputte vent', zei hij na afloop van de toespraak tegen journalisten.

Bekijk het fragment uit de toespraak hieronder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden