Reportage Achter de schermen bij het Holleederproces

Hoe is het om urenlang naar Holleeders achterhoofd te kijken? Misdaadverslaggever Wil Thijssen licht toe

Misdaadverslaggever Wil Thijssen kijkt tijdens de zitting zo’n vijfenhalf uur lang naar Willem Holleeders achterhoofd. Glimmend, glad gekamd bruin haar boven een lichtblauwe blouse met fijne ruiten.

Wil Thijssen, misdaadverslaggever bij de Volkskrant, aan het werk. Beeld Jan Cleijne

De bekendste crimineel van Nederland zit met zijn gezicht naar de rechters en met zijn rug naar het publiek en de pers op de publieke tribune. Soms trekt hij verstijfd zijn schouders op, andere momenten maakt hij brede gebaren.

‘Hij keek hem even aan, zag je dat?’, zegt Thijssen. Met haar nek uitgestrekt kijkt ze naar Holleeder en zijn advocaat. Een meter of tien zit er tussen de perstafels en de verdachte, zijn advocaten, de rechters en de officieren van het OM. Een van de rechters stelde een vraag aan Holleeder, en Thijssen dacht een betekenisvolle blik van advocaat Sander Janssen naar zijn cliënt te zien.

Om een uur of negen maandagochtend zit Thijssen in de perskamer van De Bunker met haar laptop opengeklapt. Tijdens de vijftigste zitting van het Holleederproces (officieel het Vandrosproces) zal ze voor de site van de Volkskrant een liveblog bijhouden. Op de planning stond een verhoor van Holleeder over zijn ‘persoonlijke omstandigheden’, zoals altijd aan het slot van een proces. Maar Peter R. de Vries gooide anderhalve week voor de zitting een flinke knuppel in het hoenderhok toen hij een opname van een vertrouwelijk telefoongesprek tussen hem en Holleeder openbaar maakte. ‘Peter R. de Vries komt getuigen’, schrijft Thijssen als kop boven haar eerste stukje voor het blog.

De Vries zelf zit 2 meter verderop aan een tafel, zijn gewatteerde jasje nog aan, een map en een paar krentenbollen naast zich. De Bunker, de zwaarbeveiligde rechtzaal waar alle zittingen van het proces worden gehouden, is een spartaans gebouw - eten is er niet te krijgen en het schijnt er vaak flink koud te zijn. ‘Ik heb De Vries weleens een boterham aangeboden’, zegt Thijssen. ‘Hij dacht dat hij wel wat te eten zou krijgen tijdens zijn verhoor.’

Speciaal beveiligde rechtbank De Bunker in Amsterdam Osdorp. Beeld ANP

‘Zeer belastend’

De kleine, lichte perskamer staat vol met laptops, rugzakken en een paar enorme camera’s. Af en toe groet een collega, er wordt wat gelachen. Het is de vijftigste zitting; ze kennen elkaar inmiddels. ‘Ik heb het al een tijdje niet meer zo druk gezien’, zegt een journalist tegen Thijssen. ‘Ik denk niet dat ze er allemaal in kunnen vandaag.’

Thijssen kijkt uit naar Holleeders reactie op de opname. ‘Holleeder-proces krijgt nieuwe wending’, schreef ze erover in de Volkskrant, want de inhoud was in potentie ‘zeer belastend’ voor de verdachte. ‘De band is een ondersteuning van wat zijn zussen tot nu toe hebben beweerd. Terwijl hij altijd heeft gezegd dat ze liegen.’ Als de zaal opengaat, staat Thijssen pal voor de deur. Ze snelt naar de perstafels vooraan. ‘Anders moet je met je laptop op schoot schrijven.’

Als om tien uur het rolluik voor het kogelvrije glas - dat publiek en pers scheidt van de rechtszaal - omhooggaat, zit Thijssen met haar handen boven het toetsenbord klaar. Tiktiktik gaat het in volle vaart tijdens eerst het verhoor van De Vries en daarna van Holleeder zelf. ‘Ik ben een dossiertijger’, zegt De Vries, in antwoord op de vraag van een OM-officier of hij nog meer heeft dat relevant zou kunnen zijn. Na wat geratel op de toetsen volgt de volgende update, met ‘Dossiertijger’ als kop. Pakkend woord. De stukken op het liveblog volgen elkaar soms binnen minuten op. Aan het einde van de middag heeft Thijssen ruim dertig updates getikt, elk van gemiddeld meer dan honderd woorden. ‘Het zijn tegelijkertijd mijn aantekeningen voor mijn stuk morgen in de krant.’ Die gedetailleerde notities zijn ook omdat Thijssen het proces samen met collega Elsbeth Stoker verslaat. ‘Dat doen we beiden altijd. Dan kan de ander, die niet bij  de zitting was, het zo weer oppakken.’

Iets te verbergen

Bij het verhoor over de opname van De Vries probeert het OM Holleeder het woord ‘cryptisch’ te laten uitleggen. Op de tape gebruikt hij dat woord als hij praat over communicatie met zijn zussen. Holleeder blijft op omstandige wijze zeggen dat hij ‘niets te versluieren’ heeft. ‘Hun (sic) maken daar een heel groot woord van’, zegt Holleeder als de rechter hem vraagt wat hij bedoelde met de term. ‘Maar ik heb misschien het verkeerde woord gebruikt op het verkeerde moment.’

Thijssen schudt licht haar hoofd. ‘Volgens mij liegt hij’, fluistert ze. ‘Hij gaat vaker heel uitgebreid en wollig praten en niet antwoorden op de vraag, dan weet je dat hij iets te verbergen heeft.’ Daar gaan de vingers weer over het toetsenbord. Af en toe neemt ze een slok uit haar waterfles. Een mierzoete geur drijft de ruimte in. Het is energydrink die ze vanuit het blikje in haar flesje heeft gegoten. ‘Ik ben niet zo van de koffie’, zegt Thijssen, ‘maar ik heb wel cafeïne nodig.’

Bij het verhoor over de persoonlijke omstandigheden zakt de spanning. Holleeder vertelt over een bijna-dood-ervaring tijdens een hartoperatie. ‘Ik heb het licht wel echt gezien’, zegt Holleeder. ‘Kan dat ook een operatielamp zijn geweest?’, vraagt rechtbankvoorzitter Frank Wieland. Thijssen proest het uit en tikt de uitwisseling woord voor woord op. Deze dialoog moet in het stuk voor de krant komen. Achteraf zegt Thijssen dat ze die dialoog ‘magistraal’ vond. ‘Als een scene uit een boek.’ 

Maken die humoristische momenten de zaak niet te licht? ‘Je schrijft zo’n dialoog op als het relevant is. Als het een beeld schetst van de verdachte bijvoorbeeld. Holleeder geeft wel vaker met een grap een ontwijkend antwoord om je af te leiden.’ In dit geval liet de dialoog volgens Thijssen ook zien hoe kundig de voorzitter de zaak leidt. ‘Met één opmerking haalt hij de kou uit de lucht.’

De rechters van het Holleederproces tijdens een zitting in De Bunker op 5 februari 2018. In het midden rechtbankvoorzitter Frank Wieland. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Laptop op schoot

Een hectische maar opwindende dag, vond Thijssen. Het is dan wel haar vijftigste zitting, vandaag voelde het niet als routine. Al waren er geen grote verrassingen, zegt de verslaggever als ze met laptop op schoot een broodje naar binnen werkt. Het is half vijf en de zitting is net geschorst. ‘Wat me nog het meest verraste, was dat Holleeder er zich dit keer niet goed uit wist te praten.’ Normaal kan hij het altijd wel zo draaien dat zijn uitleg ook mogelijk is, zegt ze. ‘Maar nu kwam hij er niet uit. Hij zat vast.’

Dan klapt ze haar laptop dicht - die reportage voor de papieren krant van dinsdag gaat ze thuis schrijven. Als ze om vijf uur thuis aankomt, praat ze eerst even haar vriend bij over de zitting. ‘Even uitblazen. Ik heb hem een paar grappige anekdotes verteld, dat vindt hij ook leuk.’ Daarna aan de keukentafel dat verhaal afmaken. Soms is dat worstelen, zegt Thijssen, maar deze keer rolde het er zo uit. Om acht uur was ze klaar.

De volgende dag is de kop in de krant: Slotwoord Holleeder: ‘Ik ben ook maar een mens’. Ze is tevreden. Collega Stoker is terug van vakantie en vond het ook een leuk stuk, zegt Thijssen. Ze lacht. ‘Maar dat zeggen we altijd tegen elkaar, Elsbeth is een verdachte bron.’

Een stuk van duizend woorden is het geworden. Daarvoor heeft ze een hoop moeten weglaten. ‘Je moet keuzes maken. Je wilt een rode draad hebben, met daarnaast leuke details. Maar er zijn zoveel mooie uitspraken gedaan, het was echt een kill your darlings-stuk.’ Dat Holleeder zei dat hij vanuit zijn cel naar Judas keek en daarbij in slaap viel liet ze bewust weg. ‘Dat snappen we wel, dat hij die serie stom vindt. Dat vond ik heel obligaat. Maar als ik drie pagina’s had gehad, was het er wel in gekomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.