Hoe is de woede over Sylvana Simons te verklaren?

Het carnavalsnummer Oh Sylvana leidt tot een nieuwe haatcampagne tegen Sylvana Simons op de sociale media. Hoe is de woede over de Denk-politica te verklaren?

Hassan Bahara en Iris Koppe
Sylvana Simons. Beeld anp
Sylvana Simons.Beeld anp

Voor de derde keer in korte tijd is Sylvana Simons het slachtoffer geworden van een heftige haatcampagne op de sociale media. Nadat eerder een 'uitzwaaipagina' op Facebook was aangemaakt en ze racistische scheldtweets had ontvangen toen ze zich kandidaat stelde voor de nieuwe politieke beweging Denk, kreeg ze afgelopen weekeinde een lading racistische beelden over zich heen. 'Weerzinwekkend', noemt minister Lodewijk Asscher het materiaal, 'typisch een zaak voor het Openbaar Ministerie'. Dat maakte later bekend inderdaad een onderzoek te zijn begonnen.

Oorzaak

De oorzaak van de ophef is dit keer het carnavalsnummer Oh Sylvana van zanger Rob van Daal. Volgens Van Daal gaat de tekst ('Oh Sylvana, wat ben jij toch een zielenpiet') niet over Simons, maar over zijn Russische ex-geliefde Sylvana.

Tientallen mensen zagen het nummer wel degelijk als een directe verwijzing naar Sylvana Simons en lieten hun haat over Simons de vrije loop door racistische videofilmpjes bij het nummer te monteren. Daarin werd Simons afgebeeld als Zwarte Piet en verscheen haar hoofd met knip- en plakwerk bij beelden die verwijzen naar lynchpartijen van de Klu Klux Klan. Het Openbaar Ministerie is op zoek naar de maker van dit laatste filmpje.

(Tekst gaat verder onder video).

Denk maakt zich zorgen over de veiligheid van Simons. Dinsdag overlegt Denk hierover met de verantwoordelijke diensten van de overheid.

De giftige behandeling van Simons bestaat al langer. In het verleden betrof het vooral een elitair dedain voor Simons de TMF-veejay die denkt dat ze meteen een intellectuele hoogvlieger is omdat ze een gek brilletje opzet. 'Imbeciel babbelprogrammaatje', schreef NRC Handelsblad over Simons' boekenprogramma Kaft dat ze in 2004 voor RTL4 presenteerde. De Volkskrant had het over haar 'pose als een zwoele intellectueel' en Trouw noemde haar 'ik-lees-eigenlijk-nooit-een-boek-Simons', verwijzend naar opmerkingen die Simons zelf had gemaakt.

Sinds 2012 heeft het Simons-bashen een nadrukkelijk racistisch karakter gekregen. Dat hangt samen met haar uitgesproken meningen over racisme en discriminatie die ze ventileert als gastvrouw in het tv-programma De Wereld Draait Door. Daar hekelt ze Zwarte Piet, de witte tv-wereld, stereotyperende tv-reclames. De standpunten die Simons inneemt, staan elke keer garant voor racistische hatelijkheden op sociale media. Uit reacties op Facebookpagina's als 'Nederland mijn Vaderland' blijkt dat veel mensen niet goed snappen waarom Zwarte Piet racistisch zou zijn; ze rekenen dit Simons zwaar aan. In het lied Oh Sylvana van Rob van Daal is een van de tekstregels: 'Jij trekt alles uit zijn verband', dat hier direct naar lijkt te verwijzen.

Volgens journaliste Clarice Gargard, onlangs te gast bij DWDD om over racisme te spreken, is de disproportionele aanpak van Simons geen nieuw fenomeen. 'Al zolang vrouwen hun mening geven wordt daar meer aanstoot aan genomen dan bij mannen. Je dient toch je plek te kennen als vrouw, je bent al snel brutaal. Als je dan ook nog een andere achtergrond hebt dan het merendeel van de bevolking, schieten mensen helemaal in een kramp.' Gargard verwijst naar een onderzoek van The Guardian ('The dark side of Guardian comments') waaruit bleek dat op artikelen geschreven door vrouwen veel meer hatelijke reacties kwamen dan op artikelen met een mannelijke auteur, ongeacht het onderwerp.

Gargard ontving na haar optreden bij DWDD dezelfde racistische en seksistische teksten als Simons. 'Op kleinere schaal wel. Dingen met aap en zweepslagen. Alles om je te ontmoedigen en de mond te snoeren.'

In mei 2015 gaan de haatsluizen pas echt open als Simons bij DWDD in aanvaring komt met schrijver Martin Simek. Die heeft het in een aangrijpend verhaal over schipbreuklijdende vluchtelingen over 'zwartjes' die hij omarmt. 'Mag ik wat vragen?', zegt Simons. 'Die term die je net gebruikt, is dat grappig bedoeld?' Er breekt een felle woordenwisseling uit tussen Simons die het gebruik van 'zwartjes' wil aankaarten en een gepikeerde Simek die niet aan de discussie wil: 'Dat komt wel weer met Sinterklaas.'

(VLNR) Sylvana Simons, Selcuk Ozturk en politiek leider Tunahan Kuzu tijdens de presentatie van het verkiezingsprogramma van DENK. Beeld anp
(VLNR) Sylvana Simons, Selcuk Ozturk en politiek leider Tunahan Kuzu tijdens de presentatie van het verkiezingsprogramma van DENK.Beeld anp

Sociale media

Simons' interruptie wordt niet gewaardeerd - op sociale media regent het meteen discriminerende verwensingen ('negerin', 'bananenboot'). Naar aanleiding van deze scheldpartijen is Simons enkele dagen later nogmaals te gast bij DWDD om het te hebben over de vraag hoe racistisch Nederland is.

Hierna komt de drek in zulke grote hoeveelheden dat Simons in mei besluit zich bij de politieke beweging Denk aan te sluiten. Ze wil racisme in de samenleving een halt toeroepen.

De politieke ambities van Simons tillen de haat waaraan ze blootstaat naar een nieuwe dimensie. Op Facebook wordt een evenement aangemaakt - 'Uitzwaaidag voor Sylvana Simons' - waarvoor 18 duizend mensen zich aanmelden. 'Het gevoel dat veel mensen tegen haar hebben, wakkert ze zelf aan als ze in de media uitspraken doet', zegt de oprichter van de pagina tegen de NOS.

'Zo trots als een aapje'

Ook publieke figuren voelen zich niet meer belemmerd om Simons racistisch te bejegenen. Volgens voetbaldeskundige Johan Derksen is Simons 'zo trots als een aapje' nadat RTL 4 had besloten het uiterlijk van Zwarte Piet aan te passen. Radiodeejay Giel Beelen laat in zijn programma apengeluiden horen en roept vervolgens 'rustig, Sylvana'. Beelen biedt zijn excuses aan, volgens Simons - in een verklaring op Facebook - heeft Beelen 'geen enkel gevoel voor ongelijkheid'.

Marli Huijer, Denker des Vaderlands en voormalig Opzij-hoogleraar, herkent de heftigheid rondom Sylvana wel. 'Deze weerstand was er ook in het begin van de vrouwenbeweging. Er ging zoveel haat richting vrouwen die opkwamen voor het recht op zelfbeschikking of voor lesbische relaties. Men kon daar echt niet tegen. Het verschil met nu is alleen dat die haat door sociale media veel meer en sneller wordt verspreid.'

Waarom blijven Simons' Denk-collega's Kuzu en Öztürk relatief buiten schot? Volgens Huijer doordat zij al langer institutioneel worden gesteund: ze hebben een partij achter zich. Simons heeft zich pas net aangesloten bij Denk en was daarvoor alleen een publieke persoon. 'Het is altijd zo dat een groep die in een samenleving in een minder riante positie zit, hard wordt aangepakt. Bij Sylvana is dat ook nog eens dubbel: ze is zwart en een vrouw.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden