Hoe is de liquidatiegolf te stoppen?

Dinsdag werd op klaarlichte dag en voor de ogen van schoolkinderen Lucas Boom geliquideerd. De manier waarop dat gebeurde leidde tot veel verontwaardiging. Vanuit de politiek werden gewoontegetrouw de nodige oplossingen aangedragen. De belangrijkste op een rij en gewogen.

Jeroen Visser
Agenten staan bij de ingang van de school waar in de buurt Lucas Boom werd geliquideerd. Beeld anp
Agenten staan bij de ingang van de school waar in de buurt Lucas Boom werd geliquideerd.Beeld anp

'Benoem een speciale vuurwapenofficier'

Wie: CDA-kamerlid Peter Oskam
Het was dinsdag niet voor de eerste keer dat schutters bij een liquidatie zware, volautomatische wapens gebruikten. Het is een van de kenmerken van de huidige liquidatiegolf in en rond de hoofdstad.

Een aantal partijen riepen het kabinet woensdag op de illegale wapenhandel harder aan te pakken. CDA-Kamerlid Peter Oskam stelde zelfs voor een speciale vuurwapenofficier te benoemen, die de bestrijding van vuurwapengeweld en wapenhandel moet coördineren.

PvdA en SP willen dat het kabinet binnen Europa pleit voor strengere wapenwetten. Nu zijn in veel landen de regels voor wapenbezit soepeler dan in Nederland. 'We moeten niet de illusie hebben dat je de zware wapens kan uitbannen, maar we kunnen het wel terugdringen. Dat heeft te lang onvoldoende prioriteit gehad', aldus PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch.

De stroom aan illegale wapens stoppen, is echter ingewikkeld, mede door de open grenzen in Europa, het grote aanbod en het vele geld dat criminelen ermee kunnen verdienen.

Jeroen van Berkel van het Amsterdamse Openbaar Ministerie wees er vorige maand nog op dat automatische wapens goedkoop op de markt komen. 'Ze kosten misschien enkele honderden euro's en zijn makkelijk verkrijgbaar. Het verhaal gaat dat dat allerlei kazernes in Albanië zijn leeggeroofd en dat die wapens onder andere in Nederland op de criminele markt zijn terechtgekomen.'

Gezien de grote onderlinge verschillen tussen lidstaten is het maar de vraag of het mogelijk is in Brussel overeenstemming te bereiken. Zo is de wapenwet in buurland België al veel soepeler dan in Nederland. Hoe dan ook is zo'n lobbytraject een proces van de lange adem.

Het signaal dat er wat moet gebeuren lijkt al te zijn opgepikt door het kabinet. Het ministerie van Veiligheid en Justitie kondigde dit voorjaar een nieuw, zwaarder politieplatform aan dat illegale wapenhandel gaat bestrijden, ook internationaal.

Peter Oskam. Beeld anp
Peter Oskam.Beeld anp

'Dit getuigt van zo'n wreedheid'

Liquidaties, ook voor de ogen van het publiek, komen vaker voor. Maar dat er, zoals dinsdag in Zaandam, tientallen schoolkinderen getuige van zijn, is weer een angstaanjagende stap verder.

'Er moeten meer etnisch diverse rechercheurs komen'

Wie: PvdA-kamerlid Ahmed Marcouch
Volgens PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch is meer 'diepgravend' onderzoek nodig naar de verschillende criminele groepen in Amsterdam. 'Het is voor de politie heel moeilijk door te dringen tot de gemeenschappen waar deze criminelen uit voort komen', aldus Marcouch. Hij pleit voor meer 'etnisch diverse' rechercheurs die hun wortels hebben in de gemeenschappen waar de criminelen uit voortkomen.

Volgens Marcouch kan de overheid veel meer doen om informatie los te peuteren. Zo moeten burgemeesters een appèl doen op mensen uit de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen om juist nu naar voren te komen als ze iets weten. 'Toen ik de foto van de schietpartij in Zaandam zag, moest ik gelijk denken aan de aanslag in Parijs. Dit heeft een grote impact. Als zelfs schoolkinderen niet meer veilig zijn, moet de gemeenschap in actie komen.'

Ook denkt hij aan de inzet van infiltranten. Sinds kort mag de politie weer criminele infiltranten inzetten, Marcouch juicht dat toe. 'Ik denk dat er sinds de commissie-Van Traa (die onderzoek deed naar de omstreden opsporingsmethoden van de politie, red.) bij de politie te veel verlegenheid is om dit soort langetermijnonderzoeken te beginnen.'

Wat het voor de Amsterdamse politie moeilijk maakt is dat verschillende vetes naast elkaar worden uitgevochten. Bendes met Amsterdammers van Marokkaanse komaf zouden met elkaar strijden om de macht op de cocaïnemarkt. Daarnaast zou een conflict in de Turkse onderwereld zijn opgelaaid. Lucas Boom, die dinsdag werd doodgeschoten, was weer een oudgediende en vertrouweling van Willem Holleeder.

Verdachten die worden opgepakt, zwijgen consequent. Ook van hun familie en kennissen krijgen de rechercheurs niet veel te horen.

Niet alleen over de schutters en de wapenleveranciers is veel onduidelijk. De wereld van de cocaïne- en heroïnehandel daarachter is voor de politie ondoorzichtig, mede vanwege het internationale karakter. Dat gaan burgerinfiltranten of burgemeesters die inwoners oproepen te praten ook niet oplossen.

De inzet van criminele infiltranten is bovendien lastig en niet zonder risico's. Infiltreren vergt voorbereidingstijd, kost veel geld en is levensgevaarlijk. Voormalig hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie Joop van Riessen waarschuwde vorige week in het Algemeen Dagblad voor de risico's van infiltratie. 'Agenten die zich inlaten met criminelen, lopen het risico zélf ook crimineel te worden. Daar zijn genoeg voorbeelden van. En het leidt alleen maar tot smerige spelletjes.'

Overigens twijfelt vrijwel niemand eraan dat de politie diepgravend onderzoek doet. Ook zijn er tot nu geen capaciteitsproblemen gemeld. Momenteel houden zo'n 150 rechercheurs en forensische, strategische en operationele analisten zich voltijds bezig met de onderzoeken naar de drugscriminelen en de liquidaties.

Ahmed Marcouch. Beeld anp
Ahmed Marcouch.Beeld anp

Brandende bus was vluchtauto

Een in Amsterdam aangetroffen Volkswagen-bestelbus is vandaag door de politie geïdentificeerd als de vluchtauto die werd gebruikt bij de liquidatie van Lucas Boom.

'We hebben snel paramilitaire politie nodig'

Wie: Paul Slettenhaar, VVD-statenlid in Noord-Holland
Het is een typische reactie na schokkende geweldsincidenten: de roep om harde maatregelen. Het leger de wijken in, de politie uitrusten met zwaar geschut. Zo vond het Noord-Hollandse VVD-statenlid Paul Slettenhaar het dinsdag 'tijd voor rigoureuze actie Den Haag'. '5 man met AK47's? Snel paramilitaire politie nodig in NL?', twitterde hij.

De discussie over het uitrusten van de politie met zwaardere wapens speelde ook op na de aanslag op Charlie Hebdo in januari. De VVD pleitte voor meer wapens voor agenten bij risicovolle plekken. Plaatsvervangend korpschef Ruud Bik maakte korte metten met dit idee. 'Je krijgt dan een tot de tanden bewapende politie. Daarmee doen we afstand van het idee dat de politie goed geïntegreerd moet zijn in de wijken, een handelsmerk van de politie.'

Belangrijker nog is dat de politie al beschikt over zwaar bewapende eenheden, die getraind zijn om met zware wapens om te gaan. Bik: 'Dat kan je niet van een gewone straatagent vragen.'

De aanpak van de politie zelf richt zich nu op interventies: verdachten volgen, 'dichtbij kruipen' en vervolgens een 'korte klap' maken. Omdat het vaak - door gebrek aan bewijs - moeilijk is criminelen te pakken voor liquidaties of betrokkenheid daarbij, probeert de politie bewijs te verzamelen voor andere delicten zoals wapenbezit of witwassen.

De politie probeert op die manier criminelen het leven zo zuur mogelijk te maken. Zo vielen arrestatieteams afgelopen zaterdag twee Marokkaanse koffiehuizen en een Turks ontmoetingscentrum in Amsterdam binnen. De locaties stonden op een lijst met ontmoetingsplekken voor verdachten die de politie in de gaten houdt.

undefined

Paul Slettenhaar. Beeld anp
Paul Slettenhaar.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden