Hoe intimiderend is de Russische Zwarte Zeevloot?

In de militaire strategie van Moskou speelt de Zwarte Zeevloot een cruciale rol - het is de sleutel naar de Middellandse Zee.

Beeld de Volkskrant. Bron: Rianovosti

Het Russische wapengekletter nabij de Oekraïense grenzen klonk gisteren luider dan ooit. Zo'n 90 Russische MiG's en Soekhoi's patrouilleerden, aldus Moskou, vlak bij het Oekraïense luchtruim. Ten noordoosten van Oekraïne oefenden tanks en eenheden van het Westelijke Militaire District van het 'trotse Russische leger'. En op de Krim, thuisbasis van de Russische Zwarte Zeevloot, werd ook geoefend.

Sterker, zo'n 150 duizend Russische soldaten van het Westelijke en Centrale Militaire District zijn sinds woensdagochtend op oefening. De wereld houdt haar adem in. Dreigt een herhaling van de Russische inmenging in 2008 in Georgië? Of wil Moskou Kiev slechts waarschuwen?

De grootschalige oefening, aldus de onderminister van Defensie Anatoli Antonov, zal tot dinsdag duren 'om de paraatheid van de eenheden te testen'. Ook luchtlandingseenheden en raketbatterijen doen mee. Plus 120 helikopters, 80 marineschepen en 880 voertuigen. Als de Russische president Poetin de nieuwe machthebbers in Kiev en de wereld heeft willen waarschuwen, dan is hij daarin geslaagd.

Een foto uit 2003, gemaakt tijdens een parade van de Russische marine in de buurt van Sebastopol. Beeld epa

De oefening kan door Moskou ook worden gebruikt om cruciale eenheden te mobiliseren, mocht de situatie in Oekraïne de komende weken uit de hand lopen. Een van de legeronderdelen die nu meedoen, is het gemechaniseerde Twintigste Leger. Dat bestaat onder meer uit twee tankdivisies. Het ook opgeroepen Tweede Leger bestaat uit artillerie- en raketbrigades.

Zwarte Zeevloot
In Kiev neemt de vrees toe dat Moskou de Zwarte Zeevloot gaat inzetten, onder andere als intimidatiemiddel. Tijdens de oorlog met Georgië dirigeerde Moskou diverse schepen van de vloot naar het oorlogsgebied. Niet voor niets waarschuwde de interim-president van Oekraïne, Oleksandr Toertsjynov, de 13 duizend Russische marinemensen in Sebastopol hun bases niet te verlaten. Toertsjynov: 'We zullen dit anders beschouwen als militaire agressie.'

De interim-president wees Moskou nog eens op het akkoord uit 2010 waarin de Russische aanwezigheid op de Krim is geregeld. Rusland benadrukte gisteren dat het verdrag zal worden gerespecteerd. Het gebied werd in 1954 door Stalins opvolger Chroestjov aan Oekraïne gegeven. Beide landen kwamen in 2010 overeen dat de Zwarte Zeevloot nog tot 2042 mag blijven in Sebastopol.

Sebastopol en Russische marineschepen, op een ongedateerde foto. Beeld epa

Geldgebrek
Moskou betaalt Kiev jaarlijks zo'n 75 miljoen euro huur voor gebruik van de marinebasis en de faciliteiten. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie wist Moskou 82 procent van de Zwarte Zeevloot in handen te krijgen. Sindsdien werd de vloot jarenlang aan zijn lot overgelaten, vooral vanwege geldgebrek van de Russische regering.

Moskou kondigde vorig jaar aan de ruim 50 schepen die nog over zijn te moderniseren, onder andere met nieuwe wapensystemen. Eind vorig jaar werd de eerste van zes nieuwe Varshavyanka-onderzeeboten te water gelaten, allemaal bestemd voor de vloot. De Zwarte Zeevloot heeft nu slechts twee onderzeeërs, tijdens de Koude Oorlog waren dat er ruim 30.

De nieuwe en gemoderniseerde schepen van de vloot moeten, samen met die van de Baltische vloot, de belangen van Rusland in het Middellandse Zeegebied veiligstellen. Daar opereert nu permanent een marine-eskader, bestaande uit tien schepen. Verlies van de Zwarte Zeevloot zou de Russische strategie voor de Middellandse Zee dan ook flink dwarsbomen.

Landingsschip Orsk in de haven van Sepastopol, vorige week gefotografeerd. Beeld reuters
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden