AnalyseMisbruik Leger des Heils

Hoe het Schadefonds misbruikslachtoffers financieel tegemoetkomt

Het Leger des Heils heeft een schikking getroffen met zeker drie slachtoffers van seksueel misbruik binnen de kerken van de organisatie, meldt Trouw woensdag. Daarbij is de hulp ingeroepen van het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Over de hoogte van die financiële compensatie is veel discussie. Hoe gaat dit fonds te werk?

Heilsoldaten zingen op straat in Den Haag, 1970. De op de foto afgebeelde personen komen niet in dit verhaal voor. Beeld null
Heilsoldaten zingen op straat in Den Haag, 1970. De op de foto afgebeelde personen komen niet in dit verhaal voor.

Richard Bos is 12 als hij op het aanrechtblad van het keukentje zit en de officier van het Leger des Heils langs de binnenkant van zijn been begint te voelen. Ook al maakt hij duidelijk dat de man zijn handen thuis moet houden, het misbruik gaat de volgende keer gewoon verder. De officier wil Richards ‘piemeltje’ weleens zien, zegt hij, waarna hij vraagt om hem af te trekken. ‘Onze lieve Heer vindt dit wel goed, hoor’, stelt de man de jonge Richard gerust.

Trouw bericht woensdag over het misbruik van Bos, 47 jaar geleden bij het Leger des Heils in Winschoten. Ook zijn zus, en nog een ander, worden het slachtoffer van seksueel misbruik. De twee officieren die het op hen hebben voorzien, worden stilzwijgend overgeplaatst.

Bij het overlijden van zijn moeder, die lang voor het Leger werkte, vertelt een collega-heilzuster dat het ‘maar goed is dat alle geheimen worden meegenomen in het graf’. Bos weet waarop ze doelt en schrijft een brief aan het Leger. Korte tijd later vertelt hij zijn verhaal aan een commandant. Het Leger laat een eigen vertrouwenspersoon met Bos en zijn zus praten en schakelt daarna over op externe hulp: het Schadefonds Geweldsmisdrijven onderzoekt het misbruik en adviseert een schadevergoeding uit te keren.

Uniek

Die constructie is het unieke aan deze misbruikgevallen, zegt directeur Monique de Groot van het Schadefonds. Vorig jaar keerde het 20 miljoen euro uit aan slachtoffers van een ernstig geweldsmisdrijf. Per persoon tussen de 1.000 en 35 duizend euro, belastingvrij. Overheidsgeld, want het fonds valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Bijna altijd zijn het individuen die bij het fonds aankloppen: 70 procent van de 8.000 aanvragen leidde in 2018 tot een financiële tegemoetkoming. Zelden tot nooit gaat het om organisaties die om hulp vragen, al adviseerden de deskundigen van het Schadefonds onder meer de jeugdzorginstellingen toen die onder vuur lagen over seksueel misbruik. 

In veel aanvragen die het fonds behandelt, is de overvaller of verkrachter onbekend of onvindbaar. ‘En dan is het toch fijn dat je als slachtoffer te horen krijgt dat jou iets ernstigs is overkomen’, zegt advocaat Richard Korver. Als de dader alsnog wordt opgespoord en veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding, moet het slachtoffer zijn uitkering aan het fonds terugbetalen.

Tegemoetkoming

Over de afhandeling van wat Richard Bos bij het Leger des Heils is overkomen, is hij gematigd tevreden. Hij is dankbaar dat het Leger zijn verhaal serieus heeft genomen, maar teleurgesteld over het gebrek aan nazorg en de hoogte van de schadevergoeding. Bos kreeg 2.500 euro door het Leger overgemaakt, zijn zus 10 duizend euro. Een ‘niemendalletje’, zegt hij erover in TrouwDat zij meer kreeg uitgekeerd, komt volgens de krant omdat hij niet is gepenetreerd bij de verkrachting en zij wel. Zo zijn de regels die het Schadefonds Geweldsmisdrijven in zulke gevallen hanteert.

Voor sommige slachtoffers is geen bedrag hoog genoeg om hun leed te compenseren, zegt hoogleraar sport en recht Marjan Olfers van de Vrije Universiteit. ‘De verwachtingen zijn bij slachtoffers soms zo hoog, dat het Schadefonds het nooit goed kan doen. Daarbij is het de vraag: hoe kun je objectief beoordelen wat er is gebeurd? Vaak gaat het om een een-op-een-situatie, zonder voldoende bewijs dat nodig is om aan te tonen dat sprake is van een misdrijf.’

‘Een vangnet, een doekje voor het bloeden’, zegt letselschadeadvocaat Sander de Lang over de waarde van het Schadefonds. Ook De Groot relativeert de bijdrage van haar fonds: ‘De uitgekeerde bedragen staan lang niet altijd in verhouding tot het leed dat mensen hebben meegemaakt. Daarom spreken we nooit van een schadevergoeding of van smartengeld, maar van een tegemoetkoming.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden