Analyse Dividendbelasting

Hoe het dividend-masochisme de splijtzwam van de BV Nederland werd

Het bedrijfsleven gaat de extra kosten van het afschaffen van de dividendbelasting zelf ophoesten. Na de samenleving dreigt het omstreden plan nu ook een wig te drijven in de ondernemerslobby.

Premier Mark Rutte vrijdag tijdens de persconferentie na afloop van de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Het geldt als de succesvolste politieke coalitie die Nederland gekend heeft de afgelopen decennia: die van de werkgevers. Ondanks flinke onderlinge verschillen weten zij al jaren gezamenlijk op te trekken. Maar in dat succesvolle eenheidsfront dreigen nu barstjes te komen. Met dank aan die dekselse dividendbelasting.

Vennootschapsbelasting

Afgelopen week vond het kabinet na lang vergaderen de benodigde extra financiering van jaarlijks ruim een half miljard euro. Dat bedrag komt bovenop de aanvankelijk geraamde kosten van 1,4 miljard euro per jaar. Het panacee: de vennootschapsbelasting. Die zou voor grote bedrijven van 25 procent naar 21 procent gaan. Dat wordt volgens bronnen in Den Haag nu 22 procent. 1 procent winstbelasting scheelt volgens het ministerie van Financiën 549 miljoen euro.

Op het eerste gezicht lijkt het een handige oplossing, en niet alleen omdat de burger buiten schot blijft. Zowel de vennootschapsbelasting als de dividendbelasting romen de winsten van bedrijven af. In zekere zin int de fiscus dus dubbel. Werkgeversvereniging VNO-NCW reageert dan ook opgetogen. De kleinere daling van de vennootschapsbelasting vinden de werkgevers weliswaar ‘jammer’, maar veel belangrijker is dat ‘de beweging naar beneden is’. ‘Het is niet niks: 3 procent omlaag’, zegt de woordvoerder van VNO-NCW en MKB Nederland. In combinatie met het afschaffen van de dividendbelasting zorgt dat er volgens de woordvoerder voor dat het beeld ontstaat dat Nederland aantrekkelijker is voor bedrijven.

Eind goed al goed? Zeker niet

Nog een pluspunt: het lage tarief voor kleine winsten blijft ongemoeid. Dat gaat van 20 procent nu in stapjes naar 16 procent in 2021. In dat lage tarief tot 200 duizend euro winst zitten volgens de woordvoerder van VNO-NCW en MKB Nederland vrijwel alle kleine en middelgrote bedrijven. ‘De bulk van het MKB is uitgezonderd. Die zitten in de onderste schijf. Daar heeft MKB Nederland zich hard voor gemaakt.’

Eind goed al goed? Zeker niet. Want de lusten en de lasten van het afschaffen van de dividendbelasting komen deels bij verschillende bedrijven terecht. Zo dreigt de financiële sector, via een hogere bankenbelasting, mede op te draaien voor de kosten. De Nederlandse Vereniging van Banken wil net als diverse grote bedrijven niet reageren zolang het nieuws niet officieel bevestigd is. ‘Maar wij kunnen ons niet voorstellen dat het kabinet niet ook naar het vestigingsklimaat van financiële ondernemingen kijkt’, laat een woordvoerder weten. Eerder deed bankenvoorman Chris Buijink zijn beklag in het FD: ‘Het kabinet heeft zijn mond vol over het vestigingsklimaat - zie de discussie over de dividendbelasting - maar dat lijkt niet te gelden voor de financiële sector.’

Lastenverzwaringen

De Rabobank, die als coöperatie geen aandeelhouders heeft, laat weten ‘geen voorstander van afschaffen van de dividendbelasting’ te zijn. ‘De extra lastenverzwaring die met de maatregel gemoeid is en de benodigde maatregelen, zullen we kritisch bekijken. Duidelijk is dat Rabobank vindt dat bedrijven en klanten van banken eerder baat hebben bij een brede lastenverlichting.’

Ook binnen het MKB is het gemor niet volledig verstomd. Hans Biesheuvel van lobbyclub Ondernemend Nederland zei vrijdag tegenover BNR blij te zijn dat de ingreep in de vennootschapsbelasting voorbij gaat aan de meeste kleine en middelgrote ondernemers. Maar: ‘We hebben, zes, zeven jaar achter de rug met heel veel lastenverzwaringen, ook voor het MKB. Dan komt er een paar miljard vrij, en wat zie je? Het gaat alleen naar de grote bedrijven.’

Dividendmasochisme

De samenwerking tussen het MKB en VNO-NCW loopt al jaren stroef. Het schrappen van de dividendbelasting is zo’n typisch twistpunt in de Haagse Malietoren, waar de belangenbehartigers van het bedrijfsleven samen kantoor houden. In februari, vier maanden na aankondiging van de maatregel in het regeerakkoord, vertrok MKB-voorzitter Michaël van Straalen. Hij ervoer te weinig ruimte om de belangen te dienen van de ondernemers in het midden- en kleinbedrijf.

Het zijn tekenen dat het dividendmasochisme van dit kabinet nog allerminst voorbij is. De kiezers moesten al niets hebben van het schrappen van de belasting. Uit een rondgang van het FD bleek vorige week dat zelfs het grote bedrijfsleven en buitenlandse beleggers niet warm lopen voor de maatregel – Shell, Unilever en Akzo uitgezonderd.

Splijtzwam

Op zijn best heerste onverschilligheid. Maar door de wijze waarop Rutte III de omstreden maatregel nu wil financieren, kunnen de komende maanden ook de sluimerende belangentegenstellingen binnen het Nederlandse bedrijfsleven op scherp worden gezet: tussen groot- en kleinbedrijf, binnenlands en buitenlands georiënteerde ondernemingen, financieel en niet-financieel. De dividendbelasting als splijtzwam van de BV Nederland: Rutte zal zich de ontvangst van zijn cadeautje voor het bedrijfsleven anders hebben voorgesteld.

Rutte spreekt het machtswoord en de democratie heeft het nakijken

Hoe ver reikt in Nederland de macht van één persoon? Of, preciezer geformuleerd: hoe ver reikt hier de macht van de minister-president? Het antwoord is blijkbaar: ‘ver, heel ver’. De afloop van de strijd om de dividendbelasting wijst daar in elk geval wel op.

Gelukkig is Rutte niet langer eenzaam, er zijn zowaar twee voorstanders van de dividendtaksafschaffing

Mensen die de afschaffing van de dividendbelasting à 2 miljard euro per jaar ‘een goed ding vinden’ zouden we dolgraag in de krant willen hebben, schrijft Sheil Sitalsing in haar column. Ze zijn enorm nieuwswaardig, want ze zijn nog zeldzamer dan neerstortende vliegtuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.