Hoe herken je een misbruikt kind?

'Alles ging zo normaal', verklaarde de 37-jarige Rotterdammer Van D. drie jaar terug voor de rechtbank. Angelique en Brigitte, zusjes van twaalf en tien jaar oud, moesten kinderpornohandelaar Van D....

Van onze verslaggever

Stieven Ramdharie

AMSTERDAM

Hoe was Van D., tijdens de rechtszaak omschreven als een man met een 'krap gemiddelde intelligentie', eigenlijk aan de twee meisjes gekomen? Simpel: hun stiefvader zelf had ze een paar jaar eerder naar hem toe gebracht. De mannen kenden elkaar van de rommelmarkt. De zusjes werden door hen uitvoerig seksueel misbruikt. Eerst moest dat worden gefotografeerd, later gefilmd. De stiefvader had gauw een video nodig, want hij wist een afnemer.

'Wat er allemaal met die kinderen is gebeurd, kun je je niet voorstellen', verzuchtte de rechtbankpresident indertijd. De meisjes werden aan de ouderlijke macht onttrokken en belandden in een tehuis. Hun foto's kwamen terecht in het kinderpornocircuit, waar ze nu waarschijnlijk veelvuldig worden gereproduceerd.

Wie Angelique en Brigitte zijn, is bekend. Maar wie zijn de duizenden andere kinderen die op Internet, op films en in pornoboekjes worden misbruikt? Voor de Haarlemse rechercheurs die de Zandvoortse kinderpornozaak onderzoeken, zal die vraag heel wat hoofdbrekens kosten.

Het achterhalen van de slachtoffers van kinderporno is een haast onmogelijke opgave. Temeer omdat de meeste kinderporno, vooral op Internet, uit de VS komt.

In Europese kinderporno figureren vaak Oost-Europese kinderen, met name uit Polen. Op de foto's uit de Zandvoortse kinderpornozaak die klinisch psycholoog W. Wolters tot nu toe heeft gezien, komen nogal wat Oost-Europese kinderen voor. Wolters, die beroepshalve veel kinderporno heeft gezien, herkent die kinderen vaak aan hun bouw.

'Praag is sinds enkele jaren the place to be', zegt J. Boeykens van de Belgische actiegroep tegen kinderporno, Morkhoven. Handelaren en producenten voelen zich daar volgens hem veilig. 'Alle grote haaien spreken in hotelkamers met elkaar af. Wie heeft wat nodig, en waar moeten de films en foto's worden gemaakt?'

Zolang kinderporno niet door het grote publiek wordt bekeken, waardoor de kinderen makkelijker herkenbaar zijn, hangt het van duur en tijdrovend politieonderzoek af of ze ooit worden gevonden. Maar wie hen vindt, zit op het spoor van de daders en hun handlangers.

Een groot deel van de betrokken kinderen en hun ouders kent de misbruikers namelijk, blijkt nog eens uit recent Nederlands onderzoek. Niet zelden zijn de daders familieleden, kennissen of buren. Een analyse in 1997 van dertien Amsterdamse kinderpornozaken wees uit dat meer dan 40 procent van de ouders van de slachtoffertjes de verdachte kende. In zo'n 75 procent van de zaken gebeurde het misbruik in het huis van de dader. 70 Procent van de daders kende de kinderen.

Hoe nabij de daders kunnen zijn, werd afgelopen vrijdag opnieuw pijnlijk duidelijk. Een Duitser die vlak bij Koblenz woont, herkende een jongen van een Internet-foto die op televisie werd getoond. De twaalfjarige jongen, werd snel duidelijk, was anderhalf jaar lang door zijn vader misbruikt. Deze had ook foto's gemaakt die vervolgens op Internet werden verspreid.

Een probleem bij het opsporen van misbruikte kinderen, zoals de jongens en meisjes die te zien zijn op het in Zandvoort gevonden materiaal, kan de ouderdom van de foto's zijn. Herinneringen die bekenden aan de kinderen hebben, vervagen immers. Het pornomateriaal dat een speciaal team van de Duitse politie ophaalt van Internet, is gemiddeld tien tot twintig jaar oud.

Omdat foto's met kinderporno relatief schaars zijn, worden ze in 'het circuit' lang bewaard. Reproduceren en er nieuwe plaatjes van maken, is een vrij veel voorkomende bezigheid. Ook het Haarlemse onderzoeksteam sluit niet uit dat een deel van de Zandvoortse foto's gedateerd zal blijken te zijn. Prof. Wolters zegt echter dat de foto's die hij onder ogen kreeg, 'zeker niet oud zijn'.

Aan de hand van het behang, de kleren, meubels en het kapsel van de gefotografeerde of gefilmde kinderen kan vaak goed worden beoordeeld of pornomateriaal onlangs is gemaakt. Als Wolters' analyse van de foto's klopt, kunnen straks meer kinderen worden herkend, net als de jongen uit de buurt van Koblenz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden