Hoe heilig is voor ons de handel?

Ook tijdens de Opstand wilde menig Hollands koop­man zich niet omwille van het vrijheidsideaal lucratie­ve deals met de tegenstanders ontzeggen. Maar het handelsdoel heiligt niet alle middelen, zoals censuur.

'Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet.'

Aldus artikel 7 van de Grondwet: overheidscensuur vooraf is niet toegestaan. Ergo: niet alles wat nu politiek schadelijk is, moet daarom ook verbo­den worden, omdat de politieke schade van een verbod uiteindelijk nog groter kan zijn. Handhaving van dit uitgangspunt door de regering heeft niets met stoer­doenerij te maken, zoals oud-minister Van den Broek meent.

Van den Broek: de vrijheid van meningsuiting weegt minder zwaar dan het landsbelang. De concrete gevolgen van Wilders' geheime meesterwerk beperken zich tot heden echter tot een paar afgelaste ten­toonstel­lingen en een krimpende afzet­markt. Reden tot capitula­tie voor Arabische hyste­rie? Het landsbelang op langere termijn valt niet automa­tisch samen met het economisch belang op kortere termijn.

Kaas- en bierboycot

Het handelsdoel heiligt niet alle middelen. Van den Broek is zelf inder­tijd inzake Macedonië te gemakke­lijk vanwe­ge een begonnen kaas- en bierboycot voor Griekse hysterie bezwe­ken. Ook tijdens de Opstand wilde menig Hollands koop­man zich niet omwille van het vrijheidsideaal een lucratie­ve wapen­deal met de Spaanse tegenstander ontzeggen. Die flexibili­teit is niet per definitie voor herhaling vatbaar.

Wie nu in dit stadium nog terugkrab­belt, maakt zich voor de toe­komst namelijk makkelijker chanta­bel. De mondialisering confronteert Europa steeds vaker met het gegeven dat interne kwesties externe reper­cus­sies hebben: anderen bemoeien zich met ons. Tot dusverre was dat altijd een privilege van het Westen richting Oosten. De universal­iteits­claim van de politieke islam confronteert ons met een vorm van cultureel imperia­lisme, waarin wij zelf eeuwenlang bedreven zijn ge­weest.

Dat betekent niet dat wij nu voor dat moslimimperialisme moeten wijken. Wel dat een grondige heroverweging van ons eigen westerse interventiedenken noodzakelijk is - van Israël tot Irak en Afghanistan, waarbij wij hen onze normen opdrin­gen, precies zoals zij dat ons thans met de hunne trachten te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden