AnalyseEén telefoonnummer voor alle zorg

Hoe haalbaar is het idee van een ‘verkeerstoren’ voor de acute zorg?

Beeld Nils Meilvang

Één telefoonnummer voor alle zorg die niet tot morgen kan wachten (en niet 112-waardig is), hoe gemakkelijk zou dat zijn? In Denemarken bestaat het al. De belangrijkste voordelen op een rij.

Voordeel 1: Eén nummer is gemakkelijk te onthouden

Het centrale coördinatiecentrum voor acute zorg in de regio Kopenhagen, te bereiken via telefoonnummer, 1813 is het resultaat van een machtsstrijd. Van oudsher waren de huisartsen in Denemarken verantwoordelijk voor de niet-levensbedreigende, acute zorg buiten de openingstijden van de huisarts, zo’n beetje als in Nederland.

Maar toen de huisartsen weigerden een gezondheidscentrum ten noorden van Kopenhagen te bemannen, trokken politici uit de regio de macht naar zich toe. Ze gaven de opdracht tot een nieuw systeem, op te richten binnen een half jaar, en in te gaan op 31 december, om 00.00 uur ’s nachts. ‘Ik begrijp nog steeds niet dat ze dat aandurfden’, zegt Erik Jylling, die in Denemarken nauw betrokken was bij de organisatie, ‘er had heel veel mis kunnen gaan.’

De huisartsen waren woedend over deze machtsgreep en werkten het nieuwe noodnummer actief tegen. Jylling: ‘De meest militante huisartsen installeerden software die tweehonderd keer per minuut 1813 belde, zodat de centrale plat ging.’ Gevolg: de Deense kranten raakten niet uitgeschreven over 1813. Voordeeltje in de chaos: binnen no-time kende elke Deen 1813 uit het hoofd.

Nu werkt het nummer alleen nog in de regio Kopenhagen (1,8 miljoen inwoners), in de lente kan elke Deen met het nummer bellen. GPS-bepaling schakelt de beller automatisch door met de juiste regio. Overigens: 1813 is meer dan een telefoonnummer. Je kunt de centrale ook via FaceTime, WhatsApp (makkelijk om foto’s van je wond te versturen) of sociale media bereiken.

‘Voor patiënten is zo’n centraal nummer natuurlijk beter’, zegt David Baden, bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp-Artsen. ‘Eigenlijk is het heel raar dat we dat nog niet hebben.’

Voordeel 2: Alle medische gegevens zijn meteen voor iedereen inzichtelijk

Tot frustratie van veel zorgverleners in Nederland zijn de medische gegevens van patiënten niet zo gemakkelijk opvraagbaar. De huisarts heeft een medisch dossier, de specialist in het ziekenhuis, de apotheker wellicht, maar nergens zijn ze centraal opgeslagen nadat het landelijke elektronische patiëntendossier in 2011 in de Eerste Kamer sneuvelde.

Minister Bruins wil daar voor de acute zorg verandering in brengen. Alleen wanneer patiënten expliciet aangeven dat hun gegevens voor iedereen geheim moeten blijven, zouden er hulpverleners op de spoedeisende hulp niet mogen zien tot welke bloedgroep iemand behoort, welke medicijnen iemand slikt, en welke allergieën iemand heeft. Nu kan een huisarts die op spoedvisite komt wél het medisch dossier inzien, maar een ambulance die met loeiende sirenes aankomt dat niet.

Daar hebben de Denen geen last van. Als een patiënt 1813 belt, moet deze ook een burgerservicenummer intoetsen. De hulpverlener die het telefoontje aanneemt, heeft daarmee direct de beschikking tot het volledige medische dossier van de beller. Dat helpt bij de triage – de beslissing of, en zo ja, welke, zorg de beller nodig heeft.

‘Dit is een fundamenteel verschil met Nederland’, zegt Arold Reusken van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. ‘Persoonlijk vind ik dit nog een wezenlijker punt dan dat ene telefoonnummer. ‘Pas als we dit vraagstuk hier hebben opgelost, zou één zo’n zorgcoördinatiepunt echt van de grond kunnen komen.’

Voordeel 3: Alle zorgdiensten zijn via één knop bereikbaar

Op de gigantische alarmcentrale in Kopenhagen, dat jaarlijks 900.000 belletjes krijgt, zitten niet alleen huisartsen om de zorgvragen op te vangen. Ook psychologen, psychiaters en sociaal medewerkers behoren tot het team. Bovendien staat het centrum in contact met wijkverpleegkundigen van de 29 gemeentes die onder de regio Kopenhagen vallen.

Die kunnen bij de mensen langs die niet zelf in staat zijn om de huisartsenpost of desnoods de spoedeisende hulp te bezoeken. Ook heeft de centrale de beschikking over ambulances, motoren en zelfs helikopters die, als de nood erom vraagt, kunnen worden ingezet.

Én de centrale heeft inzicht in de wachttijden op de elf hulpposten en de acht posten voor geestelijke gezondheidszorg. Zo kan een patiënt kiezen. ‘De hulpverlener kan zeggen: ik heb een plek voor u over een uur in het ziekenhuis twintig kilometer verderop. U mag ook naar het ziekenhuis naast de deur, maar daar bestaat de kans dat u twee uur moeten wachten’, legt Jylling uit.

Zo’n geïntegreerd systeem lijkt logisch, geeft Reusken toe, maar hoeft dat voor de Nederlandse situatie niet te zijn. ‘Ik vind het gevaarlijk die conclusie te trekken, als we dat nog niet goed hebben onderzocht. We doen nu proefprojecten om te bekijken of we er inderdaad wel problemen mee oplossen. Heel veel mensen komen nu al op de goede plek terecht. Misschien is het al genoeg om mensen beter door te verbinden als ze het verkeerde nummer bellen met hun zorgvraag.’

Ook spoedeisendehulp-arts Baden is nog terughoudend. ‘Als het vanzelfsprekend zou zijn om alle patiënten vanuit één plek te triëren, hadden we dat al lang gedaan.’

Voordeel 4: De robot kan te hulp schieten

Nu alle acute-zorg-gesprekken op één centraal nummer binnenkomen (en worden bewaard) ontstaat een goudmijn voor zorginnovatie, zegt Jylling. Bij de gesprekken luistert tegenwoordig standaard een soort robot mee. Die heeft uit de data geleerd hoe een patiënt klinkt die op het punt staat een hartaanval te krijgen. In 90 procent van de gevallen voorspelt de robot dat correct, tegenover een score van 75 procent bij de hulpverleners.

Als de robot een dreigende hartaanval detecteert, kleuren de schermen van de hulpverleners rood. ‘Dit is pas mogelijk sinds we zo systematisch onze data kunnen verzamelen’, zegt Jylling. ‘Het komt de zorg voor de patiënt ten goede.’

In een eerdere versie van dit bericht werd Arold Reusken per abuis Arno genoemd. Ook is hij niet de voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg.

Meer over spoedzorg

Kabinet wil dat artsen in spoedgevallen  beter bij patiëntdossier kunnen

Ondanks toezeggingen nog steeds geen landelijk meldnummer ‘verward gedrag’

Ambulances in aantal regio’s minder snel ter plaatse, maar of het levens kost is moeilijk te zeggen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden