Opinie

Hoe groot Wilders ook wordt, hij zal niet regeren

Column Wouter Bos

Wat een raar oud Nederlands woord eigenlijk, 'revolte'. Waarom zou Wilders nou juist dat woord gebruikt hebben? Zou de gemiddelde PVV-stemmer het woord meteen begrepen hebben? Of alleen die paar leden van de 'Nederlands nationalistische' vereniging Voorpost?

Beeld anp

Revolte was de naam van het blad van dit 'nieuwe platform voor extreem rechts' (NRC), verder vooral een wat onduidelijke club lieden met banden met de voormalige Centrum Partij '86, de Centrum Democraten en het Vlaams Blok.

'Als ik straks de grootste ben en andere politici willen niet met mij samenwerken, dan zullen de mensen dat niet accepteren. Dan komt er een revolte', aldus Wilders. Wie googelt naar dat woord, komt al na één klik bij Voorpost terecht.

En daarna stuit je op negen betekenissen van revolte op mijnwoordenboek.nl. Ik noem ze voor het gemak even: 1) Algehele verandering 2) Burgeroorlog 3) Gewapende opstand 4) Muiterij 5) Oproer 6) Opstand 7) Omwenteling 8) Tegenstribbeling 9) Volksverzet.

Het is weer de bekende Wilders/Bosma-strategie. Net niet zeggen wat je wel lijkt te suggereren. Wilders zal vast zeggen dat revolte niet meer betekent dan dat het volk zich verzet en tegenstribbelt. Dat zo ongeveer alle andere betekenissen van het woord de suggestie van geweld met zich mee dragen, zo heeft hij het natuurlijk nooit bedoeld.

Het valt in de categorie wel tegen de islam maar niet tegen moslims. In verzet tegen asielzoekerscentra maar natuurlijk zonder geweld. Tegen een nepparlement en partijdige rechters maar natuurlijk wel goede democraten. Bang voor een revolte maar dat is natuurlijk iets anders dan oproepen tot een revolte.

En hopen dat die geweldloos zal zijn, maar zeker is dat natuurlijk niet. Formuleringen waarin de bedenker tal van nuances kan zien, maar die bij een in vervoering gebrachte en minder hoog opgeleide aanhang vast snel uit beeld zullen verdwijnen. Een gevaar voor democratie en rechtsstaat dus; en dan heb ik het uiteraard niet over Wilders maar slechts over zijn ideeën...

Maar goed, het grootste plezier dat we Wilders kunnen doen is een discussie beginnen over de manier waarop hij vraagstukken aansnijdt, over de toon van het debat. Het is een strategie die niet werkt, omdat het Wilders bevestigt in zijn eigen stelling dat hij het tenminste over de inhoud, over de grote vraagstukken heeft en zijn criticasters de problemen mijden en alleen maar over de vorm zeuren.

Dus dan maar even de inhoud: Wilders heeft gelijk. Hoe groot hij ook wordt, hij zal buiten het kabinet vallen. Zelfs als hij de grootste wordt, hij komt er niet in. Het CDA is er al duidelijk over geweest dat een coalitie met de PVV wordt uitgesloten. Binnen de VVD woedt de discussie, maar we kunnen er kort over zijn: omdat de zetelwinst van de PVV voor een groot deel ten koste van de VVD gaat, zit een meerderheid van PVV en VVD er ook niet in.

En revolte of niet, dat is een bloedlinke situatie. Een partij die stemmen werft door gebruik te maken van het feit dat velen in de samenleving zich niet vertegenwoordigd voelen door de gevestigde krachten in het politieke systeem, ziet haar gelijk bevestigd als ze zelf bij winst vervolgens van de macht uitgesloten wordt; de verongelijkten zullen nog verongelijkter worden en dat zou ons allemaal een zorg moeten zijn.

Maar vooral Wilders. Hij en niemand anders is daar verantwoordelijk voor. Politiek gaat in coalitieland niet alleen gepaard met stevige standpunten, maar ook met uitgestoken handen. Wie zijn politieke levenswerk maakt van het verketteren van elke politieke tegenstander, moet niet raar opkijken als hij er op het beslissende moment alleen voor staat.

Komt bij dat de situatie waar Wilders op zinspeelt geenszins uniek is. De grootste worden en toch niet mee mogen doen. Met pijn in het hart roep ik de herinnering op aan 1977. Ik woonde in Odijk, het dorpje dat Piet Reckman naar de partijraad van de PvdA afvaardigde waar Reckman een motie in stemming bracht die er mede aan bijdroeg dat de PvdA ondanks een historische verkiezingsoverwinning, toch buiten de regering bleef.

Ik heb mijn vader nooit zo verwoed het gras zien maaien als die zaterdagmiddag. Vijf jaar later gebeurde het de PvdA weer: met 47 zetels de grootste en weer gingen CDA en VVD er met de buit vandoor. Chagrijn, frustratie, jarenlange trauma's; maar geen revolte. En ik wed dat Geertje Wilders destijds in zijn korte broek stond te juichen.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.