Hoe groot is het imperium van Berlusconi eigenlijk?

Als Silvio Berlusconi geen premier meer is, wat is hij dan nog wel? Natuurlijk, laten we niet op de zaken vooruit lopen. Voor Berlusconi is het wel vaker 'erop of eronder' geweest in de tijd dat hij premier van Italië was - zoals vandaag, nu de vraag is of hij een cruciale stemming in het parlement overleeft. De man van wie altijd gezegd wordt dat hij aan het hoofd staat van een media-imperium. Hoe groot is dat imperium? Wie is Berlusconi, de ondernemer?

Silvio Berlusconi te gast in Porta a Porta van de RAI (de Italiaanse publieke omroep), met miss Italië in 2008. © EPA

Een van de rijkste mensen van Italië, om mee te beginnen, met een geschat vermogen van 6,5 miljard euro. De in 1936 in Milaan geboren Berlusconi begon zijn carrière bescheiden: hij werkte als crooner (zanger) in nachtclubs en op cruiseschepen. Serieus geld werd er verdiend nadat Berlusconi in 1961 klaar was met zijn studie rechten en bouwbedrijf Edilnord begon. Van rechtenstudent werd Berlusconi projectontwikkelaar in en om Milaan.

Zijn media-interesse begon met de start van Telemilano, een lokale kabeltelevisiezender in en om - inderdaad - Milaan. In de eerste plaats bedoeld om de bewoners van appartementencomplexen die de ondernemer had gebouwd te voorzien van (televisie-)nieuws. In 1978 richtte hij zijn eerste mediaconglomeraat op: Fininvest. Vijf jaar later zou hij met dat bedrijf al ruim 58 miljoen euro winst maken.

Overigens is nog altijd schimmig hoe Berlusconi aan het geld kwam om Fininvest te beginnen: ondanks verschillende rechtszaken na beschuldigingen van corruptie en verdachte transacties, is dat nooit helemaal duidelijk geworden.

Vijf takken

Fininvest bestaat nu uit grofweg vijf takken. Mediolanum, een banken- en verzekeringengroep. Fininvest is voor 36 procent eigenaar van de groep, die in 2009 een totale winst van ruim 217 miljoen euro wist te realiseren.

Dan is er Medusa, de filmtak. Medusa geldt als de grootste distributeur van Italië. Hetzelfde geldt voor Mondadori, de derde tak, een uitgever. Goed voor ruim 34 miljoen winst in 2009. Mondadori besloot overigens onlangs om ook de gokmarkt te betreden, wat weer beschuldigingen van belangenverstellingen opleverde aan het adres van Berlusconi. In Italië wordt de gokwereld beheerst door de staat.

Voetbal en televisie

De vierde en de vijfde tak springen misschien wel het meest in het oog. Berlusconi is via Fininvest mede-eigenaar van voetbalclub A.C. Milan. Hij was er zelfs voorzitter, maar mag dat niet meer zijn sinds hij premier is.

Als laatste is Berlusconi eigenaar van Mediaset, de mediatak van Fininvest. Mediaset geldt als het grootste entertainmentbedrijf van Italië, het beheert een paar van de grootste commerciële televisiezenders in het land. Onder Mediaset vallen Canale 5, Italia 1 en Rete 4 in Italië, Telecinco en Cuatro in Spanje, plus een paar handenvol digitale televisiezenders. In 2007 werd Mediaset als onderdeel van een consortium (met Goldman Sachs en Cyrte Investment van John de Mol) eigenaar van Endemol.

Je zou kunnen zeggen dat Berlusconi verantwoordelijk is voor de introductie van de veline op de Italiaanse televisie: bevallige dames in weinigverhullende kleding die niet zelden geen andere functie hebben dan mooi zijn. Ook is Berlusconi via Mediaset eigenaar van de krant Il Giornale. Overigens, maar dat mag geen verrassing heten, bestuurt Berlusconi sinds hij premier is nauwelijks zelf.

Kritiek

Die enorme vinger in de Italiaanse mediapap zijn misschien goed voor een onbezorgde oudedagvoorziening, het kwam hem op veel kritiek te staan. Als premier is hij namelijk rechtstreeks belanghebbende van een aantal van de belangrijkste media in het land. Journalisten die bij 'zijn' media werken kijken wel uit al te kritisch over het beleid van Berlusconi te berichten.

De dubbele ironie is dat Berlusconi aan de vooravond staat van gigantische bezuinigingen om Italië niet het volgende probleemkind van de eurozone te laten worden, maar zich persoonlijk geen seconde zorgen hoeft te maken. Daarbij: bij elk gerucht dat de Italiaanse premier aftreedt, veren de Italiaanse beurzen op. Voor de zakenman Berlusconi zou het het best zijn als de premier Berlusconi zo snel mogelijk opstapt.

Berlusconi te gast in Porta a Porta in 2009. © Reuters
Berlusconi tijdens de eerste aflevering van Porta a Porta, in september 2009, met Olympisch schermkampioene Valentina Vezzali. © EPA
Berlusconi tijdens een televisieoptreden in april 2006. © EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden