Achtergrond Mobieltjes in het verkeer

Hoe groot is de invloed van smartphones op het aantal verkeersongelukken?

Foto ANP

De overheid voert een grootscheepse campagne tegen telefoongebruik in het verkeer (‘Rij MONO, fiets MONO’), omdat afleiding zou leiden tot veel ongelukken. Waaruit blijkt dat eigenlijk?

Het hardste bewijs voor het gevaar van telefoons komt uit de Verenigde Staten, zegt Willem Vlakveld van de SWOV, een instituut voor onderzoek naar de verkeersveiligheid. Drie jaar lang volgden onderzoekers daar 3.500 automobilisten met meetapparatuur en camera’s. In geval van ongelukken bekeken ze wat de chauffeurs vlak voor het ongeval deden. Handelingen waarbij bestuurders op het gsm-schermpje keken, bleken het gevaarlijkst: in dat geval was de kans op ongelukken zes keer hoger.

Ook van de appende fietser is het gevaar wetenschappelijk vastgesteld. Zo bestudeerden wetenschappers van de Universiteit van Groningen het effect van verschillende telefoonactiviteiten tijdens het fietsen, waaronder het tikken van berichten en het spelen van spelletjes. In alle gevallen fietsten de proefpersonen trager, slingerden ze meer en vingen ze minder signalen op uit hun ooghoeken.

Nederlanders die zich bezondigen aan telefoongebruik in het verkeer zijn allesbehalve zeldzaam. 62 procent van de automobilisten gebruikt zijn telefoon weleens tijdens het rijden, blijkt uit cijfers van de SWOV. Onder de fietsers tussen 12 en 80 jaar was dit 54 procent. 

Winnaar Whatsapp

Wie is de grootste afleider onder de apps? Dat onderzochten Finse wetenschappers in 2016. Van dertig proefpersonen werd bijgehouden welke apps ze openden en hoe vaak ze het scherm aanraakten. De duidelijke winnaar was Whatsapp.

Een van de aanleidingen voor de ‘Rij MONO, fiets MONO’-campagne is het stijgende aantal verkeersdoden de laatste jaren. In 2014 overleden nog 570 mensen door een verkeersongeval, in 2017 waren dit er 613.

Wie de lijn verder terugvolgt, ziet dat vorig jaar nog altijd minder verkeersdoden vielen dan in 2012. Een stijging die samengaat met de toename in populariteit van de smartphone valt dus niet te ontwaren. Duidelijk is vooral dat de rap dalende trend vanaf de jaren negentig, toen er jaarlijks meer dan duizend doden vielen, de laatste jaren zo’n beetje is gestabiliseerd rond de 600.

Omdat niemand de rol van telefoons bij verkeersongelukken systematisch bijhoudt, is niet bekend welk aandeel de mobiele telefoon heeft in het totale aantal ongevallen, aldus Marjan Hagenzieker, hoogleraar verkeersveiligheid bij TU Delft. ‘De schatting is dat het om enkele tientallen tot honderd slachtoffers per jaar gaat. Niet erg precies, maar momenteel is geen beter cijfer voorhanden.’

Iets zinnigs over het precieze effect van mobiele telefoons op het aantal verkeersdoden valt op basis van deze cijfers daarom moeilijk te zeggen, aldus Hagenzieker. Die sterfgevallen worden door te veel factoren beïnvloed, waaronder het aantal afgelegde kilometers, veranderingen in infrastructuur en veiligheidsmaatregelen die de laatste jaren zijn genomen.

Zoemblokkers

Voor wie bang is voor de verleiding van binnenkomende berichtjes tijdens het autorijden, zijn applicaties te downloaden die geluiden en gezoem blokkeren. Zo houdt de app Rij Veilig notificaties tegen vanaf een snelheid van 15 kilometer per uur. De app Automodus maakt er een spel van: hoe minder vaak je het scherm tijdens het rijden aanraakt, hoe meer punten je krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.