Hoe groen zijn de Rockefellers?

'Please, give me a dime, mr. Rockefeller', zo klonk het bij de golfbanen in de roaring twenties. Arme Amerikanen wachtten daar op de steenrijke olietycoon, die zich na zijn pensionering graag hier verpoosde.

Als hij zijn rondje golf had voltooid, deelde hij dimes (dubbeltjes) uit. Het liefst aan mensen die nog nooit dit muntstuk hadden gezien. Het kwam voort een plechtige gelofte iedereen die hij tegenkwam in zijn welvaart te laten delen. Gek genoeg gaf hij zelfs een dime aan collega-miljonairs zoals Harvey Samuel Firestone eigenaar van de fameuze bandenfabriek.

Hij kon het zich veroorloven. John D. Rockefeller geldt als de rijkste man die ooit heeft geleefd. In deze tijd zou zijn vermogen 220 miljard dollar hebben bedragen. Dat is vier keer zo veel als Microsoft-oprichter Bill Gates. Rockefeller was de oprichter van Standard Oil, dat de wereld zou verrijken met zo veel fossiele brandstoffen dat iedereen een autootje kon rijden en zijn huis warm kon stoken. Schaalvergroting was zijn parool. Hij wilde zo groot mogelijk worden om zo goedkoop mogelijk olie uit de grond te halen en te transporteren naar de plekken waar die nodig was.

In 1911 had Standard Oil een zo machtig monopolie verworven dat de antitrustautoriteiten in de VS hem verplichtten zijn concern in 34 kleinere eenheden op te splitsen zoals Exxon, Mobil, Chevron, Amoco, Texaco. Hij gaf daaraan gehoor, maar omdat hij in al die onderdelen aandelen had die meteen in waarde verdubbelden, werd hij daardoor alleen rijker.

Geschat wordt dat hij in zijn leven 300 duizend dimes heeft weggegeven. Dat zou een totaalbedrag van 30 duizend dollar zijn een schijntje van zijn vermogen. Maar Rockefeller hield zijn filantropie niet beperkt tot het weggeven van dimes. Hij richtte een groot aantal filantropische instellingen op die tot op de dag van vandaag met douceurtjes rondstrooien, zoals John D. met dimes.

Naast bestrijding van de armoede, onderwijs en de ontwikkeling van geneesmiddelen behoort klimaatbescherming tot de goede doelen. De bekendste instelling is de Rockefeller Foundation, die met een kapitaal van 3,5 miljard dollar een van de machtigste ngo's in de wereld is. Een andere is het Rockefeller Brothers Fund, dat 900 miljoen dollar beheert.

Ter gelegenheid van de Klimaatconferentie in New York heeft dit laatste fonds zich nu aangesloten bij een groep filantropen die hebben beloofd afstand te doen van hun belangen in de fossielebrandstoffensector, zoals beleggingen in ExxonMobil en Chevron. De nazaten denken dat hun voorvader hetzelfde zou hebben gedaan en het zwarte goud nu zou inwisselen voor duurzaam groen. Als het niet uit idealisme zou zijn, dan toch uit zakelijke overwegingen.

Alleen is de geste die het fonds nu doet slechts een dime van het kapitaal dat Rockefeller uit de oliewinning heeft gehaald.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.