Column

Hoe Griekenland haar hoogst opgeleiden kwijtraakte

Straks kan er in Brussel tevreden geconstateerd worden dat Griekenland tot een geïsoleerd probleempje is teruggebracht. Een geïsoleerd probleempje dat helaas de besten, de slimsten, de hoogst opgeleiden, de creatiefsten en de gretigsten kwijt is geraakt.

Alexis Tsipras, Griekenland. Beeld epa

De zaak-Griekenland is een beheersbaar probleem geworden, een min of meer overzichtelijke kwestie met geld, een Europees subsidieproject zoals we wel meer Europese subsidieprojecten hebben, en godlof is het Europese steunprogramma sinds de verkiezingen van gisteren van democratische legitimatie voorzien. En mochten ze desalniettemin alsnog omvallen, daar aan de verre zuidgrens van het continent, dan hoeven we daar in de rest van Europa weinig last van te hebben.

Het is het nieuwe Europese geluid. Deels bezweringsformule, deels vermoedelijk waar. Afkomstig van mensen wier voornaamste zorg is de Griekse overlast voor ons, die aan de goede kant van de eurocrisis stonden, te minimaliseren.

Soms hoor je nog iets over het verdriet van mensen die dingen zijn kwijtgeraakt in de chaos. Hun thuis bijvoorbeeld. Niet doordat ze hun huis moesten afstaan aan schuldeisers of de bank, maar doordat ze besloten Griekenland te verlaten. Naar schatting 200 duizend hoogopgeleiden zochten het geluk elders in Europa, de grootste braindrain in de Europese Unie.

Straks kan er in Brussel tevreden geconstateerd worden dat Griekenland tot een geïsoleerd probleempje is teruggebracht. Een geïsoleerd probleempje dat helaas de besten, de slimsten, de hoogst opgeleiden, de creatiefsten en de gretigsten kwijt is geraakt. Vooral jonge mensen met de beste hersens en de meeste ambitie en ondernemingszin.

Hoe ingewikkeld het is om medeverantwoordelijk te zijn voor die braindrain, legde een jonge Griekse emigrante, Iliana Magra, die een paar jaar geleden neerstreek in Londen om politicologie te studeren, afgelopen zaterdag uit in een wonderschoon, universeel migrantenverhaal in The Financial Times. Hoe blij en opgelucht en bevoorrecht ze zich geregeld voelt, omdat ze in Londen ongehinderd door demonstraties en stakingen en andere sociale onrust kon studeren. En omdat ze niet van dichtbij hoefde mee te maken hoe haar familieleden vruchteloos naar een baan zochten en hoe de boekhandel en de speelgoedwinkel van haar jeugd moesten sluiten.

En hoeveel ze verloor, want wie weggaat, mag niet alleen niet meer stemmen in verkiezingen, maar verspeelt in de ogen van de achterblijvers het recht om iets te vinden van de toestand thuis. Dan had je maar moeten blijven - over de hele wereld krijgen migranten die zich een mening aanmatigen over het land dat ze achterlieten dit te horen.

Zoals alle migranten die deel van de braindrain zijn, blijft ook Magra zich gepijnigd afvragen of er echt geen mogelijkheid is om bij te dragen aan de toekomst van het moederland zonder de eigen toekomst weg te gooien. Het antwoord blijft nee.

Dus kiest de jonge, hoogopgeleide Griek voor gaan. Of nou ja, 'kiest'. Niemand 'kiest' ervoor om Griekenland te verlaten, schrijft Magra. Het gebruik van het woord kiezen impliceert 'dat je de vrijheid hebt om te kiezen tussen fatsoenlijke mogelijkheden. En voor iemand die jong is in Griekenland, is een keuze tussen fatsoenlijke mogelijkheden alleen voorhanden als je vertrekt.'

Dus vertrekken ze. Zoals jonge hoogopgeleiden over de hele wereld dat doen. Niet omdat ze op de vlucht zijn voor honger of oorlog of verkrachting - heel vaak niet - maar omdat ze verdomme ook eens iets te kiezen willen hebben.

Daar verandert voorlopig geen Europees reddingspakket iets aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.