Hoe goed was onderzoek over steun Turken voor IS?

Uit een peiling van onderzoeksbureau Motivaction bleek deze week dat veel Turks-Nederlandse jongeren positief denken over Islamitische Staat (IS). PvdA-minister Asscher reageerde direct verontrust, maar dat kwam hem te staan op veel kritiek uit de Turkse gemeenschap. In de moskee in IJmuiden waar de minister woensdag op bezoek was, noemden studenten het onderzoek 'niet representatief'. Dat roept de vraag op: hoe goed is dat onderzoek eigenlijk?

PvdA-minister Asscher reageerde direct verontrust, maar dat kwam hem te staan op veel kritiek uit de Turkse gemeenschap. Beeld anp

Niet zo goed, concludeert Jelke Bethlehem, bijzonder hoogleraar survey-methodologie aan de Universiteit Leiden. Hij en zijn collega's verbazen zich over de gebruikte methode. 'Het was een belangrijke studie, maar de uitvoering ervan rammelt behoorlijk.'

Het grootste probleem is volgens Bethlehem dat gekozen is voor een zogenoemde quotasteekproef. Onderzoekers zijn voor de moskee en in het winkelcentrum gaan staan en hebben mensen aangesproken van wie zij dachten dat ze tot de doelgroep zouden behoren. 'Een heel selectieve methode', oordeelt Bethlehem. 'Zo negeer je alle mensen die nooit in een winkelcentrum komen.'

'Provocerende antwoorden'

Bethlehem heeft er meer op aan te merken. 'Omdat de vragen door interviewers zijn gesteld, hebben de jongeren mogelijk sociaal wenselijke of juist provocerende antwoorden gegeven.'

Ook is bij het Motivaction-onderzoek onduidelijk wat de 'no-response' is: hoeveel mensen werden wel aangesproken, maar weigerden mee te doen? Bethlehem: 'Zij hebben over het algemeen een heel andere mening dan mensen die wel meedoen. Dat zie je ook bij verkiezingsonderzoek. Mensen die niet stemmen, willen meestal ook niet meedoen aan een peiling, waardoor je een oververtegenwoordiging van stemmers krijgt in zo'n studie.'

Aselecte steekproeven, waarbij ieder individu dezelfde kans heeft om in de selectie terecht te komen, zijn daarom betrouwbaarder en worden meer gebruikt. Toch is het volgens politicoloog en onderzoeker Kristof Jacobs van de Radboud Universiteit Nijmegen niet gek dat in dit geval is gekozen voor een quotasteekproef. 'Soms heb je weinig keus. Allochtonen zijn een moeilijk bereikbare groep.'

Aanvullend onderzoek nodig

De hamvraag blijft: heeft de gebruikte methode de resultaten beïnvloed? Dat is volgens Jacobs moeilijk te zeggen. 'Cruciaal is dat de plekken waar mensen werden ondervraagd representatief zijn. Vang je er alle groepen mee? Het onderzoeksbureau zegt wel waar het respondenten zocht, maar geeft geen inzicht in hoeveel mensen op elk van de plekken gestrikt is. Als bijvoorbeeld 90 procent van de respondenten in het buurthuis is aangesproken, kan dat vertekende resultaten opleveren.'

Algemeen directeur Pieter Paul Verheggen van Motivaction noemt het onderzoek 'sociaalwetenschappelijk acceptabel'. 'Als de mogelijkheid er was geweest, hadden we liever een aselecte steekproef gedaan. Maar dat moeten we doen op basis van de Gemeentelijke Basisadministratie, en die toegang hebben we niet.'

Ook de korte tijdspanne van de studie - die in een maand tijd is verricht - zorgde voor beperkingen. 'De uitkomsten zijn verrassend, die vragen om aanvullend onderzoek. We gaan nu bekijken hoe we dat gaan doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.