Hoe gezond zijn mannen van 50 in Nederland?

Wat betekent het om 50 te worden? In de tweede aflevering gaat journalist Bahram Sadeghi langs bij zijn huisarts.

Bahram Sadeghi en Marian Reus. Beeld Foto: Renate Beense

Vanaf het moment dat ik aankondigde uit te gaan zoeken wat 50 worden voor een man betekent, krijg ik her en der verhalen te horen over hoge bloeddruk en overgewicht. Niet van de mannen in mijn omgeving die recentelijk Abraham hebben gezien, maar van hun vrouwen. 'Mijn man slikt elke ochtend pillen tegen hoge bloeddruk', 'mijn vriend heeft vorig jaar een sapkuur gedaan om af te vallen' en 'als hij niet uitkijkt, telt zijn gewicht binnenkort drie cijfers'.

Om erachter te komen hoe ik er lichamelijk voor sta en waar ik in de komende jaren eventueel op moet letten, ga ik bij mijn huisarts Marian Reus (63) langs. Niet dat ik een slechte conditie of last van hoge bloeddruk heb, want als eeuwige hardloper, vegetariër (al 25 jaar), geheelonthouder en niet-roker verkeer ik in de veronderstelling dat ik gezond ben.

Of zie ik het te rooskleurig ?

Huisarts Reus: 'Mannen van 50 jaar zijn meestal bezorgd over hun gezondheid en die bezorgdheid kan leiden tot stress en klachten. Jongere mannen komen vooral met sportblessures en soaklachten bij me langs. Bij jouw toekomstige leeftijdscategorie kijk ik naar de bloeddruk, het hart- en vaatstelsel, de kans op diabetes, overgewicht, het cholesterolgehalte en de alcoholconsumptie. Wanneer die zaken in orde zijn en er geen andere grote problemen zijn, zoals overwerktheid, depressie, een onprettige werkkring of een slechte relatie, dan is het een heel kort bezoekje.'

Vol trots vertel ik haar dat ik stressbestendig ben, een goede relatie heb en ervan uitga dat het goed zit met mijn bloeddruk, want tot een aantal jaren geleden was ik bloeddonor en na de verplichte controle hoorde ik altijd dat ik een 'gezonde' bloeddruk had. En alhoewel ik door een botbreuk in mijn linkervoet sinds anderhalf jaar bijna nooit meer hardloop, wandel ik regelmatig en doe ik thuis opdruk- en buikspieroefeningen.

Beeld Foto: Renate Beense

Marian Reus (1954) is sinds 1989 huisarts en sinds 1992 praktijkvoerend op de Huisartsenpraktijk Amsteldijk, vanaf 2003 samen met José Kruisselbrink. Hun praktijk telt 2.938 patiënten, van wie 1.301 mannen, en van hen 397 boven de 50 jaar.

Reus: 'Hoeveel wandel je en hoe vaak doe je oefeningen thuis?'

Volgens mijn stappenteller wandel ik gemiddeld 11 kilometer per dag en ongeveer twee keer per week doe ik oefeningen thuis.

'Dat klinkt niet slecht, maar zullen we toch je bloeddruk meten en daarna je BMI berekenen?'

Omdat alleen al de gedachte aan een bloeddrukmeting de meeste mensen zenuwachtig maakt, meet Marian drie keer. De eerste meting is 150 over 86, de tweede meting 139 over 87 en de derde meting 138 over 86. (Er worden twee waarden gemeten: de bovendruk en de onderdruk. De bovendruk is de druk waarmee het bloed in de bloedvaten wordt gepompt door het hart. De onderdruk is de druk in de bloedvaten als het hart zich ontspant en weer vult met bloed. Als er sprake is van hoge bloeddruk zijn meestal zowel de bovendruk als de onderdruk verhoogd, red.)

Marian Reus. Beeld Foto: Renate Beense

'Een goede bloeddruk is 120 op 80. Het mag iets meer zijn, bijvoorbeeld 130 op 85, maar wat ik nu meet, vind ik zorgelijk. Het is aan de hoge kant. Als je een hoge bloeddruk hebt, heb je meer kans op hart- en vaatziekten, meer kans op hartfalen, meer kans op hersenbloedingen. Dat wil je niet als je ouder wordt.'

Ik houd me groot, maar beschouw dit als een nederlaag. Later zal blijken dat dit niet de enige is.

De Body Mass Index geeft de verhouding tussen gewicht en lengte aan. Om de BMI te berekenen, moet je het gewicht (in kilo's) delen door de lengte (in meters) in het kwadraat. En hoewel strikt genomen de BMI niet voor individuele gevallen gebruikt kan worden (want iedereen heeft een andere lichaamsbouw en ander spier- en botweefsel) wordt dit getal vaak als richtlijn voor het bepalen van overgewicht gebruikt. Om mijn BMI te bepalen, word ik gewogen en gemeten. Ik weeg 92,2 kilo. Terwijl we van de weegschaal naar de meetlat op de muur lopen, zegt Reus dat ze nu al het idee heeft dat dit gewicht mijn BMI geen goed zal doen. Ik blijk géén 1,80 meter te zijn, zoals ik altijd dacht, maar 1,79 meter. De cijfergoden zijn me vandaag niet goedgezind.

Beeld Foto: Renate Beense

Top-3 huisartsbezoek mannen 50-55 jaar

1 Huidklachten (van moedervlekken en schimmels tot ingegroeide teennagels).

2 Hart- en vaatziekten, hartaanval, herseninfarct, hoge bloeddruk.

3 Breuken, slijtage aan gewrichten, rugpijn, knieschade.

Beeld Foto: Renate Beense

Reus noteert toch 1,80 meter.

In haar computer voert ze mijn gewicht, lengte, leeftijd en geslacht in en zegt: 28,4. Ik heb geen idee wat dit betekent, maar haar blik is veelzeggend: 'Een gezonde BMI ligt tussen 18 en 25. Jij zit ver boven de grens. Je hebt dus overgewicht. Sterker nog, als je maar een paar kilo extra woog, zou je in de categorie 'ernstig overgewicht' belanden. Hoe kan dit? Eet je veel suiker? Wandel je echt 11 kilometer per dag?'

Ik moet haar toch het minder gepolijste verhaal van mijn sportleven en eetgedrag vertellen. Tot mijn 40ste liep ik twee marathons per jaar. In die periode kon ik zowat alles eten wat ik wilde zonder aan te komen. Overigens ook zonder af te vallen. In die periode woog ik om en nabij de 80 kilo. Maar de afgelopen jaren ren ik steeds minder en kwam ik blijkbaar elk jaar gemiddeld 1 kilo aan. Door mijn voetbreuk anderhalf jaar geleden werd ik gedwongen te wandelen. Blijkbaar verbrand ik met wandelen en oefeningen thuis (doe ik die echt twee keer per week?) te weinig om hetzelfde eetpatroon aan te kunnen houden als vroeger. Daarom probeer ik sinds de voetbreuk de koekjes bij de koffie te laten staan, het bioscoopbezoek geschiedt tegenwoordig meestal zonder een zak snoep, ik doe honing in mijn koffie in plaats van suiker en mijn broodconsumptie is ook een beetje omlaag gegaan. Maar bij speciale gelegenheden, zoals verjaardagen, feestjes en uit eten, neem ik 'gewoon' een taartje of een toetje.

Beeld Foto: Renate Beense

Snacks en zoetigheid

Jaarlijks eten we ongeveer 532 miljoen kilo aan snacks en zoetigheid. Dat is bijna 33 kilo per hoofd van de bevolking.

Een gemiddelde man heeft 2500 kcal per dag nodig, een vrouw 2000.

De hoeveelheid vet in de buikholte is een goede indicatie voor gezondheidsrisico. De middelomtrek wordt gemeten op het smalste deel van het middel, tussen de onderste rib en de bovenste kant van het heupbeen. Bij een middelomtrek onder 94 cm is er geen verhoogd gezondheidsrisico voor de mannen, tussen 94 en 102 cm komt de gevarenzone in beeld en met een middelomtrek boven 102 cm is er verhoogd risico.

'En hoe vaak heb je van die speciale gelegenheden?'

Twee keer per week, denk ik.

'Dat is een keuze die je maakt, maar het baart me wel zorgen, omdat ik zie dat je sluipenderwijs ruim 10 kilo in tien jaar bent aangekomen. Als je op deze wijze doorgaat, ga je dus niet afvallen.'

Hoeveel moet ik afvallen om een gezonde BMI te hebben?

Beeld Foto: Renate Beense

Reus voert nieuwe gegevens in op de computer.

'12 kilo. Met 80 kilo zit je weer in de buurt van een gezonde BMI.'

Op 12 oktober 2017 zie ik Abraham en ik heb er nu al geen zin in.

Heeft u een tip voor Bahram Sadeghi op het gebied van gezondheid, mode, hobby's & sport, werk(loosheid), reizen, relaties en beeldvorming van 50-plussers, mail hem dan.

Lees verder

Wat zeggen de cijfers over vijftigers? Demograaf Jan Latten (65) legt het uit in aflevering 1 van Bahram ziet Abraham (+).

Wat verwachtte Bahram voordat hij aan zijn zoektocht begon? Lees dit interview terug (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden