Analyse

Hoe gevaarlijk is de moslimbekeerling?

Martelaarschap Westerse rekruten kunnen van speciale waarde zijn voor terreurgroepen als IS. Welke rol kunnen zij spelen in de gewelddadige jihad?

Abdul Gaffer el Almani (voorheen Eric Breininger).Beeld anp

Wat is de rol van bekeerlingen in de gewelddadige jihad? Die vraag komt onvermijdelijk op, nu bekend is dat de twee terroristische aanslagen deze week in Canada zijn gepleegd door mannen, Michael Joseph-Bibeau (32) en Martin (Ahmad) Couture-Rouleau (25), die recentelijk tot de islam zijn bekeerd.

Ook de slachting vorig jaar mei van de Britse militair Lee Rigby in Woolich werd uitgevoerd door twee moslimbekeerlingen, de Nigeriaans- Britse ex- christenen Michael Adebolajo en Michael Adebowale.

In videoboodschappen van het jihadfront uit Syrië en Irak, treden ook geregeld blauwogige en roodharige strijders op. Het lijkt wel of steeds meer westerse bekeerlingen zich aansluiten bij islamitische terreurgroepen. Hoe verontrustend is het oprukken van de westerlingen in rangen van Jabhat al-Nusra en IS?

Over de mogelijke toename van bekeerde jihadstrijders en -sympathisanten wil de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) geen uitspraak doen. Ook terrorismedeskundigen zeggen geen betrouwbare cijfers te hebben. Het aantal moslimbekeerlingen wordt nergens geregistreerd. Ze zijn vaak ook lastig te traceren. Ze nemen een islamitische naam aan en gaan op als 'broeders' en 'zusters' in de ummah (wereldwijde islamitische geloofsgemeenschap).


Maar dat IS een grote aantrekkingskracht heeft op radicale moslimjongeren in het Westen, inclusief bekeerlingen, staat buiten kijf. 'Sinds IS actief is in Syrië, is de beweging uitgegroeid tot de grootste pan-jihadistische strijdgroep met duizenden rekruten uit alle delen van de wereld. Dit kan een aanzuigende werking hebben', zegt een woordvoerder van de NCTV.


Hij wijst erop dat IS een universele boodschap heeft, zich niet op een specifieke doelgroep richt en dat het gedachtengoed in potentie voor zowel geboren als bekeerde moslims overtuigend kan overkomen. 'Bekeerlingen kunnen een specifieke waarde hebben voor IS, maar dat geldt voor alle westerse rekruten', aldus de woordvoerder. Ze hebben meer kennis over de gang van zaken in westerse landen, weten er beter de weg, kennen de sociale codes en spreken de taal.

Michael AdebowaleBeeld Reuters

Vanwege hun actieve rol op Facebook, Twitter en YouTube zijn jihadistische bekeerlingen zichtbaarder dan voorheen. Maar nieuw is het fenomeen niet. Zo dook kort na de aanslagen van 11 september 2001, de eerste 'Amerikaanse Taliban' op: de bekeerling James Phillip Walker Lindh, alias Suleyman al-Faris. Hij streed aan de zijde van de Afghaanse jihadi's.


Een andere Amerikaanse bekeerling, Adam Yahiye Gadahn (voorheen Adam Pearlman) die shahada (geloofsgetuigenis) deed in een Californische moskee, kreeg faam als spreekbuis van Osama bin Laden. Sinds 2004 verschijnt hij als Azzam al-Amriki in allerlei pr-filmpjes, die online worden verspreid door Al Qaida's mediatak As-Shahab.

In een van zijn filmpjes ('Do not Rely on Others, Take the Task Upon Yourself', online sinds juni 2011) riep hij Amerikaanse moslims op wapens te kopen en als lone wolves aanslagen te plegen in eigen land.

De Duitse bekeerling Eric Breininger, alias Abdul Gaffer el Almani, probeerde vanuit de Waziristan aan de Pakistaans-Afghaanse grens, landgenoten te rekruteren voor de heilige strijd. Breininger had banden met de zogenaamde Sauerland-groep, die in 2007 aanslagen beraamde op onder andere het Duitse leger.

Zakariya al-Hollandi (voorheen Victor Droste).Beeld screenshot youtube

Osama bin Laden

Een triomfantelijke Osama bin Laden stelde in zijn gefilmde 'overwinningstoespraak' na de aanslagen van 2001, dat Europa zou worden overstroomd door bekeerlingen. Overal zouden jonge Europeanen massaal de (radicale) islam omarmen. De Al Qaida-leider noemde ook Nederland, waar talloze autochtonen spontaan zouden aankloppen bij islamitische centra om shahada te doen. Hij doelde op salafistische (ultra-orthodoxe) moskeeën in Den Haag, Eindhoven en Amsterdam. Daartoe behoorden ook leden van het Hofstadnetwerk, zoals de bekeerde broers Jason en Jermaine W.


Uit onderzoek in 2005 van de Volkskrant naar radicale bekeerlingen bleek dat 9/11 een belangrijke rol speelde in hun 'bewustwordingsproces', zoals velen het uitdrukten. Er werd zo negatief over de islam geschreven, dat ze nieuwsgierig werden naar dat geloof.

Maar een helder profiel van de geradicaliseerde bekeerling valt net zo min te schetsen als dat van de geboren moslim. De ene autochtoon viel voor de warmte van het islamitische nest, de wij-cultuur tegenover het 'kille' westerse individualisme.

De ander kwam na een spirituele zoektocht uit bij het salafisme, de 'zuivere islam'. Vooral vanwege de duidelijke boodschap. In het christendom schuilt te veel twijfel, vonden ze. Het salafisme, door inlichtingendienst AIVD in haar laatste jaarrapport een voedingsbodem voor de jihad genoemd, heeft op elke vraag een helder antwoord. Bekeerlingen, ook de islamitische, zijn veelal roomser dan de paus. Ze willen zich bewijzen, streven perfectie na. Dat kan ook zijn het streven naar martelaarschap, dat wordt beloond met een riante plek in het paradijs.

In de radicaliseringsgolf rond de Syriëgang, doemen ook weer Nederlandse bekeerlingen op. De terugreizigers 'Jihad Jordi' uit Delft en de voormalig rapper Robbin uit Arnhem bijvoorbeeld. Rudolph H., alias Abu Suhayb, die nu vastzit op verdenking van het ronselen voor de jihad. Postbode Victor Droste (alias Zakariya al-Hollandi) uit het Overijsselse dorpje Heeten, die in april 2013 in een YouTube-filmpje afscheid van Nederland nam. Hij strijdt nog in Syrië of Irak. Bekeerde Nederlandse vrouwen zijn naar het kalifaat 'geëmigreerd'.


De meerderheid van 'nieuwe moslims' is niet te porren voor de gewelddadige jihad, zeggen radicaliseringsdeskundigen. Problematisch vinden zij wel dat autochtonen in het Westen sneller in aanraking komen met het salafisme dan met de gematigde islam. Zij hebben de islam niet van huis uit meegekregen, gaan actief op zoek en hebben grote kans te stuiten op salafisten en jihadisten. Die doen fanatiek aan dawa (zieltjes winnen voor de islam), worden gefinancierd met oliedollars en zijn veel actiever - op internet, op straat en in de moskee - dan gematigde moslims.

Suleyman al-Faris (voorheen James Walker Lindh).Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden