Hoe George W. Bush zijn politieke wederopstanding beleeft

De wederopstanding van George W. Bush is begonnen. Toen de 43ste president in januari 2009 het Witte Huis verliet, was hij politiek gesproken een lijk. Hij had de slechtste cijfers die de Amerikanen ooit aan een vertrekkende president hebben uitgedeeld, maar acht jaar later klinkt er opeens lof voor de man dankzij wie de Verenigde Staten in een nog steeds slepend conflict in Irak verzeild raakten.

Bush tijdens een bijeenkomst in Dallas, Texas Beeld ap

Aanleiding voor de opwaardering van Bush is de kritiek die hij met zoveel woorden in een interview met NBC televisie uitte op de aanvallen van president Trump op de media, en op diens strenge immigratiebeleid. De voormalige president zei dat de media - door Trump als de 'vijanden van het volk' bestempeld - 'onmisbaar' zijn voor de democratie en pleitte voor een 'verwelkomend' immigratiebeleid.

Opvallend was dat de lof voor Bush juist uit liberale hoek klonk, waar 'Dubyah', zoals hij spottend werd genoemd, altijd met minachting werd bekeken. De oorlog in Irak, de bankencrisis, een enorme belastingverlaging voor de rijkste Amerikanen, Guantánamo Bay, waterboarding, het sleepnet van de inlichtingendiensten, voor dat alles stond Bush. En dan verhaspelde hij ook nog eens de taal: je moest hem niet 'misonderschatten'.

Maar tegen de achtergrond van Trump, die dag in dag uit bommen laat vallen, begint Bush er opeens tamelijk gematigd uit te zien. Voor een deel is dat terecht: ook al was hij een stuk conservatiever dan zijn vader, de 41ste president, Bush jr. behoorde toch nog tot het Republikeinse establishment dat nu door Trump is platgewalst.

In de eerste jaren na zijn vertrek uit het Witte Huis durfden zelfs de Republikeinen hem nog niet met een stok aan te raken uit vrees dat zij zouden worden besmet met het dodelijke Bush-virus. Met het verstrijken van de tijd heeft hij een iets beter imago gekregen, vooral doordat hij koos voor een soort politiek monnikenbestaan: hij wijdde zich aan de schilderkunst. Terwijl Dick Cheney, die als vicepresident soms de broek leek aan te hebben in het Witte Huis, president Obama geregeld onder vuur nam, onthield Bush zich zorgvuldig van kritiek op zijn opvolger. Misschien omdat hij begreep dat hij zelf boter op het hoofd had, maar ook omdat hij vond dat het niet gepast was als lid van de meest exclusieve club ter wereld: het gezelschap van Amerikaanse ex-presidenten.

Bush bij presentatie van zijn boek Portraits of Courage Beeld ap

Een paar jaar geleden had Bush al deels absolutie gekregen van Bono, de Ierse U2-heilige, die hem uitbundig prees voor de tientallen miljarden die de VS onder zijn leiding aan de strijd tegen hiv en aids in Afrika besteedden. Maar Bush was slim genoeg om zijn broer Jeb vorig jaar niet voor de voeten te lopen tijdens de Republikeinse voorverkiezingen: hij begreep dat zijn naam nog steeds besmet was. Niet dat het hielp overigens: 'low energy'-Jeb, zoals Trump Bush schamperend noemde, moest al snel afhaken.

Veel linkse Amerikanen gruwen bij de gedachte dat Bush in ere wordt hersteld. 'Het kan me niet schelen hoe vreselijk onze huidige president is. Ik ben niet in de stemming voor de rehabilitatie van George W. Bush', was een van de reacties op Twitter. Toch is het oordeel over hem milder geworden, ook doordat Bush zelf milder is geworden.

Ironisch genoeg is dat juist de oorzaak dat zijn wederopstanding zich niet voltrekt binnen zijn eigen partij. Trump mag dan voor waterboarding en voor het openhouden van Guantánamo Bay zijn, de oorlog in Irak was volgens hem een kapitale fout van Bush. De Republikeinen houden zich opvallend stil, nu hun partij is overgenomen door de luidruchtige miljardair uit New York. Ongetwijfeld zijn er veel Republikeinse Congresleden die stiekem terugverlangen naar de tijd van Bush, maar met een enkele uitzondering zijn ze stuk voor stuk bang voor de wraak van de 45ste president: Donald Trump.

Vier keer Bush zoals u hem minder goed kent

Bush mag regelmatig onder vuur hebben gelegen tijdens zijn bewind, dit is niet de eerste keer dat zijn sympathieke kant wordt opgemerkt.

Bush als verantwoordelijk wereldleider.
Hoewel Bob Geldof zich bijzonder kritisch toonde op Bush's buitenlandpolitiek, reisde de Ierse zanger en filantroop in 2008 met de toenmalige president naar Afrika. Daar ontdekt hij in Bush een wijze man met veel liefde voor het continent. Geldof prijst zijn intelligente inzichten over Afrika ('Amerikaanse oplossingen moeten niet worden opgelegd aan Afrikaanse leiders'), al blijft het Irak-beleid een stekelige kwestie tussen de heren.

'Het Bush-regime heeft verdeeld - maar niet in Afrika. Ik heb gelezen dat het incompetent was - maar niet in Afrika. Het heeft verbitterd - maar niet hier in Afrika. Hier heeft zijn beleid miljoenen levens gered'.

Bush als kunstenaar: 'Bevrijd de Rembrandt in mij!'
Dat Bush amateurschilder is, was al langer bekend - herinnert u zich de portretten van staatshoofden zoals (de ietwat enge) Poetin en de zelfportretten in bad? Nou, hij maakt vorderingen, concludeert Joost Pollman nadat hij zijn nieuwe werk heeft bekeken. Het gaat om portretten van gewonde veteranen. 'De ex-president heeft een stevige toets en je kunt zien dat hij Lucian Freud als voorbeeld neemt. Soms smeert hij maar wat raak, maar bijzonder zijn de portretten van soldaten die veel plastische chirurgie moesten ondergaan om er weer 'n beetje toonbaar uit te zien. Bush wordt nergens cosmetisch.' Lees hier meer over Bush' schilderkunst.

Bush als vader.
Toen Bush plaatsmaakte voor Obama in 2009 liet hij, zoals gebruikelijk, een brief achter voor zijn opvolger. Maar er was nog een brief: voor Obama's dochters Sasha en Malia. Een welgemeend advies van Jenna en Barbara, Bush' dochters, die hun vader in acht jaar tijd regelmatig beschimpt en gehaat zagen worden.

'Hij is onze vader, geen cartoon in de krant of een parodie op televisie,' schreven ze. 'Veel mensen zullen denken dat ze weten wie je vader is, maar ze hebben geen idee hoe hij zich voelde toen je geboren werd, hoe trots hij was op je eerste schooldag, of hoe fijn het is om zijn dochter te zijn. Dus dit is ons belangrijkste advies: onthoud wie je vader echt is.'

Bush en de omhelzing.
Wie kan het vertederende beeld vergeten van Michelle Obama's armen om Bush heen tijdens de opening van het Nationaal Museum voor Afrikaans-Amerikaanse Geschiedenis en Cultuur? Glimlachend, haar hand op zijn hand, zijn hoofd lichtjes richting het hare gebogen. Het was Bush die in 2003 voor het museum tekende, ondanks jarenlang Republikeins verzet in de decennia ervoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden