Hoe gaat IS zich manifesteren nu het kalifaat stervende is?

Mosul is bevrijd en binnenkort zal IS ook uit Raqqa worden verdreven. Dat kalifaat van U, weet u wel, wordt dat nog wat? Dagelijks zien wij de beelden van kapot geschoten steden. Oorlog lost nooit iets op, maar vandaag even wel. De historicus H.L. Wesseling heeft laten zien dat de Tachtigjarige Oorlog voor de Nederlanden veel heeft opgelost. En dat geldt misschien nog meer voor de Tweede Wereldoorlog. Duitse steden waren in puin gegooid, maar uit de adelaar op de Brandenburger Tor steeg de feniks op die Berlijn zou maken tot wat nu het centrum is van een democratisch Europa.

Hoe zou Jonathan Powell zich momenteel voelen? Powell is de man die al decennia onderhandelt met terroristen van allerlei pluimage. Hij is in Noord-Ierland groot geworden en heeft ook geprobeerd te bemiddelen tussen IS en zijn vijanden. 'Regeringen roepen het steeds: wij onderhandelen niet met het kwaad, maar het zal toch moeten', zei hij een jaar geleden tegen de Volkskrant.

Dat het probleem van het terrorisme niet alleen met bommen kan worden opgelost, is waar, maar dat IS even weinig pardon heeft gekregen als de Duitse troepen in Stalingrad, is tussen alle verwoesting door enigszins bevredigend. Mogelijk zal het aantal aanslagen in Europa toenemen, maar het is ook niet uitgesloten dat het moreel van de jihadisten dusdanig is aangetast dat hun moordend vuur uitdooft - zoals dat ook bij de RAF is gebeurd.

Wat nu te doen met die 140 Nederlandse jihadisten, waarvan een deel staat te trappelen om terug te keren? Als ik het opiniecircus goed inschat, zullen de meningen variëren tussen de doodstraf en pamperen. Het staat buiten kijf dat de halsafsnijders van IS oorlogsmisdaden hebben begaan. Ze zijn zelfs zo trots op hun moordpartijen dat ze die op internet vertonen. Moeten hun leiders dan niet worden behandeld volgens het oorlogsrecht? Dat kan betekenen dat zij hetzelfde lot dienen te ondergaan als Mussert, Blokzijl of Van der Waals. In 1983 is de doodstraf echter uit het Nederlands oorlogsrecht geschrapt, zodat levenslang overblijft.

Aan de andere kant van het spectrum staat het pamperen. Volgens NRC Handelsblad vinden 'experts' dat Nederland zijn jihadisten moet helpen bij hun terugkeer. Hoewel de kop meer beloofde en slechts twee experts aan het woord kwamen, kreeg ik toch het vermoeden dat inmiddels een leger van advocaten, psychiaters, psychologen, en andere zorgverleners klaar staat om de jihadisten als verloren zonen en zusters in te halen. Ik zie een sanatorium voor me, waar ze onder toezicht van de terreurdeskundoloog Peter Knoope en Tilburgse socioloog Merijn Oudenampsen een liefdevolle heropvoeding krijgen.

Tussen de doodstraf en pamperen ligt natuurlijk nog een breed scala aan mogelijkheden. In 2009 kwam Iwan Demjanjuk in München voor het gerecht. Wat hij precies had uitgespookt, werd nooit helemaal duidelijk, maar wel kon worden bewezen dat hij als bewaker had rondgelopen in het vernietigingskamp Sobibor. Louter zijn aanwezigheid, zo meenden de rechters, was voldoende om hem te veroordelen. Of hij de gaskamer had bediend of alleen maar administrateur of kok was geweest, doet er niet toe. Hij is schuldig omdat hij deel uitmaakte van een misdadig systeem. 'Kleine vis' Demjanjuk kreeg vijf jaar. Dat lijkt me het minste waarop onze eigen rotjihadisten mogen rekenen.

Bert Wagendorp is met vakantie.

Lees hier alles over de strijd tegen IS

De M777-houwitses vormen Amerika's geheime bijdrage aan het offensief om de jihadisten te verdrijven uit de hoofdstad van het kalifaat. Zonder de honderden granaten die zo'n 20 kilometer verderop neerdalen op de hoofden van de IS-strijders, zou de val van Raqqa niet nabij zijn.

Het grondgebied van het IS-kalifaat brokkelt razendsnel af. De miljoenenstad Mosul is afgelopen weekeinde gevallen en het is slechts een kwestie van tijd voordat ook 'de hoofdstad' Raqqa wordt heroverd. Maar niemand gelooft dat de leider van Islamitische Staat in de rokende puinhopen wordt gevonden: de geheimzinnige Abu Bakr al Baghdadi is al drie jaar niet meer gezien. (+)

Mosul, de miljoenenstad die lang in handen was van terreurgroep Islamitische Staat, is zondag geheel terugveroverd door het Iraakse leger. Na acht maanden strijd kon de Iraakse premier Haider al-Abadi eindelijk de 'grote overwinning' afkondigen. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden