vier vragenmarengo

Hoe gaat het Marengo-proces nu verder?

Kroongetuige Nabil B. schort voorlopig zijn medewerking aan het Marengo-proces op. Het Openbaar ministerie (OM) faalt volgens hem ‘op ieder vlak’. Dat bleek woensdag tijdens de zitting.

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

Wat betekent dit voor het proces?

Op korte termijn heeft het besluit van Nabil B. weinig consequenties voor het megaproces tegen Ridouan T. en de zestien medeverdachten. De afgelopen jaren heeft B. 1.500 pagina’s met belastende verklaringen afgelegd. En ook tijdens de eerste zittingen in april is de kroongetuige ondervraagd door de rechters, verdachten en advocaten.

De komende twee weken staat de inhoudelijke behandeling van verschillende liquidaties en pogingen daartoe op de agenda. Zo werd woensdag gesproken over de moord op Ronald Bakker, die op 9 september 2015 werd doodgeschoten. Bakker werkte in een spyshop. Hij zou zijn vermoord door de criminele organisatie van T. om een boodschap af te geven. In hun ogen zou hij ‘dubbelspel’ hebben gespeeld, omdat hij – na een vordering – informatie verschafte aan de politie.

De rechters hebben over deze zaak wel enkele vragen aan de kroongetuige, maar die kunnen ook later worden gesteld. Het belangrijkste bewijs in de zaak van Ronald Bakker zijn ontsleutelde pgp-berichten die aan Ridouan T. en de medeverdachten worden toegeschreven. Op hun cryptotelefoons zouden ze de liquidatie hebben besproken. Zo werd de moord op de ‘kankerhoerenzoon’ een ‘liveshow voor zijn vrouw’ genoemd. De echtgenote van Bakker zat thuis op de bank met een gebroken been toen zij schoten hoorde, daarna zag ze haar man in de auto zitten. Bakker werd door vier kogels geraakt.

Wat is B.’s probleem?

Dinsdagavond hebben de advocaten van Nabil B. in een e-mail aan de rechtbank laten weten dat hun cliënt voorlopig weigert te verklaren. De reden is dat het OM ‘niet in staat blijkt om op een adequate manier de veiligheid van zijn gezin te waarborgen’. En veiligheid was juist een van de redenen voor de kroongetuige om in 2017 in zee te gaan met justitie.

Volgens B.’s advocaten zijn de problemen inmiddels ‘zo ernstig’ dat B. het niet verantwoord acht om op de huidige voet door te gaan. ‘Eerst moet het OM zijn zorgplicht volledig nakomen.’ Details over de beveiligingsproblemen kunnen ze niet geven.

Maar volgens Peter R. de Vries, de vertrouwenspersoon van Nabil B., gelden de problemen niet alleen voor de kroongetuige en zijn gezin, maar ook voor de rest van de familie.

De problemen zijn niet nieuw. B. dreigde al eerder de samenwerking te beëindigen. Al voordat het OM de kroongetuigedeal in maart 2018 bekendmaakte, waarschuwden B. en zijn familie voor de risico’s. Zij vonden dat het OM hun zorgen niet serieus nam. Nog geen week nadat de deal bekend was gemaakt, werd Reduan, de broer van de kroongetuige, doodgeschoten. Hij had niks met de criminele wereld van B. te maken.

Volgens De Vries en de advocaten is het OM ‘herhaaldelijk gewezen op zijn nalatigheid, zijn nonchalance en zijn non-communicatie. Het lijkt of wij tegen dovemansoren praten. Het OM reageert nimmer tijdig of adequaat en komt daarover gemaakte afspraken stelselmatig niet na.’

Hoe gaat het nu verder?

Wat de kroongetuige betref,t is het OM nu aan zet ‘om dit op te lossen’, maar het OM wilde woensdag niet reageren. Volgens B.’s advocaten ligt het voor de hand om de ‘draad weer op te pakken’ als de problemen worden opgelost. ‘Maar het is niet meer dan een van de opties die dan zullen worden overwogen.’

Wat gebeurt er als Nabil B. er definitief mee stopt?

Ruzies tussen kroongetuigen en het OM komen vaker voor. Het is een stressvol traject, waarbij veel op het spel staat en betrokkenen zich onveilig kunnen voelen. Tot nu toe is het nooit gebeurd dat een kroongetuigedeal echt definitief werd opgezegd, zegt emeritus-hoogleraar strafrecht Theo de Roos. Hij vindt het lastig te voorspellen wat er op lange termijn zal gebeuren als B. volhardt en het OM niet over de brug komt.

Aan de ene kant liggen er al veel verklaringen van B. Deze worden volgens justitie ondersteund door ontsleutelde pgp-berichten. Aan de andere kant stellen de verdachten dat B. liegt; hun raadslieden willen hem komende maanden nog kritisch ondervragen. ‘Ook de rechtbank zal het onbevredigend vinden als er geen vragen meer beantwoord worden.’ Daar komt bij, stelt De Roos, ‘dat het OM de kroongetuige niet zomaar kan laten vallen. Het OM blijft een zorgplicht houden. Justitie heeft in dit dossier al steken laten vallen, en het OM staat er niet lekker op als de kroongetuige straks in een hoop cement wordt gevonden.’

Bijna alles wat in het Marengo-proces gebeurd, is uitzonderlijk

Bijna alles wat tot nu toe tijdens dit megaproces is gebeurd, is zonder precedent. Het Marengo-proces is een van de grootste, meest complexe strafzaken tot nu toe. Voor de verdachten staat veel op het spel: sommigen hangt een levenslange celstraf boven het hoofd. Wat is ‘Marengo’, wie zijn de sleutelfiguren en om welke delicten draait de zaak? Dit is wat je erover moet weten.

Tijdens eerdere zittingen liepen de gemoederen tussen de verdachten en de kroongetuige hoog op. Lees hier het rechtbankverslag terug.

Het is daarnaast een van de meest beladen strafzaken ooit, een die inmiddels gepaard gaat met zware beveiliging. In 2018 werd de onschuldige broer van de kroongetuige doodgeschoten. Volgens de vorige kroongetuige-advocaat werd er door justitie rekening gehouden ‘met een steen door de ruit’, maar niet met een wraakmoord op onschuldige familieleden. De familie van de kroongetuige had het Openbaar Ministerie hier echter al wél in een vroeg stadium voor gewaarschuwd. Vorig jaar vertelde een andere broer van Nabil B. in een interview met de Volkskrant hoe de deal hem in een schim veranderd heeft.

In 2019 werd ook kroongetuige-advocaat Derk Wiersum vermoord. De zeer gewaardeerde jurist groeide uit tot het symbool van de bedreigde rechtsstaat. Lees hier de reconstructie over de dag die de Nederlandse rechtspraak voorgoed veranderde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden