Hoe gaat dit Oranje de finale zondag winnen?

Het Nederlands vrouwenvoetbalteam speelt zondag voor het eerst een grote finale. De laatste tijd gingen er nogal wat Nederlandse teams onderuit in de strijd om het goud. Sportpsycholoog Rico Schuijers over de ideale mentale toestand om nu wel te winnen. 'De grootste valkuil is denken aan winnen.'

Shanice van de Sanden, Vivianne Miedema en Lieke Martens vieren de 2-0 tegen Engeland. Beeld epa

Allereerst wil sportpsycholoog Rico Schuijers wat rechtzetten. Met de vermeende finalefobie van Nederlandse teamsporters valt het wel mee. 'Het is ongeveer 50-50, maar ons geheugen voor teleurstellingen is nu eenmaal groter dan voor overwinningen.'

En dus doemen, met de naderende EK-finale van zondag, de verloren WK-voetbalfinale van 2010, de Olympische mannen hockeyfinale van 2012 en die van de vrouwen in 2016 op in onze gedachten. Of de verloren finales van de volleybalsters (EK 2015), de handbalsters (EK 2016) en waterpolosters (WK 2015, EK 2016).

De gedachten verzetten en dan maar denken aan winnen is niet de oplossing, zegt Schuijers, die sportpsycholoog was voor de Nederlandse Olympische sporters in Londen 2012. 'De grootste valkuil is denken aan winnen, dit maakt alleen maar nodeloos zenuwachtig.' En daarom schrok Schuijers ook van de opmerking van coach Sarina Wiegman, die na het bereiken van de finale zei dat ze nu ook Europees kampioen wil worden. 'Doe dat nou niet, dacht ik, zeg liever dat je nog een goede wedstrijd wilt spelen.'

Hoe krijg je de gedachten aan je grootste droom weer uit je kop?

'Door ze er niet in te stoppen. Natuurlijk begint een toernooi of een wedstrijd met je doel vaststellen: winnen. Maar daarna moet de denkkracht gaan naar hoe je dit wilt bereiken. Door hard werken, geconcentreerd te spelen en door voor elkaar door het vuur te gaan.

'Dit kan alleen als je eerst je stressniveau omlaag brengt. Want, zoals ik altijd zeg: als je hart het overneemt dan houdt het helder denken op. Is je adem eenmaal rustig, dan is het tijd voor reëel denken. Dat is niet: ik mag geen fouten maken, want dit is een negatieve gedachte. Reëel is: ik heb er zin in, ik ga ervan genieten, ik ga laten zien wat ik kan.'

Huldiging bij winst in Utrecht

Als het Nederlandse vrouwenvoetbalteam zondag het Europees kampioenschap voetbal wint, wordt de selectie een dag later gehuldigd in Utrecht. Dat schrijft Jan van Zanen, burgemeester van die stad, vrijdag in een brief aan de gemeenteraad. De huldiging is dan van 18.00 tot 20.30 uur op het Lepelenburg. Als ze verliezen, komt er geen huldiging.

Dan is het moment daar en gaan ze het veld op. Wat doe je dan nog?

'Tijdens de warming-up en vlak voor de wedstrijd gebruik je alleen nog sleutelwoorden die je herinneren aan hoe je je wilt voelen. Woorden die je laten inzien dat je sterk bent en voor een ander door het vuur wilt gaan.

'Verder is het belangrijk dat je bent voorbereid op alle scenario's. Wat als de belangrijkste speelster uitvalt of iemand een rode kaart krijgt? Als je hier van te voren over hebt nagedacht, dan schrik je er niet van tijdens de wedstrijd. Kijk naar Feyenoord tegen Excelsior voor het kampioenschap. Aan alles was gedacht, behalve aan een achterstand. Ze verkrampten vervolgens totaal.'

Maakt het nog uit dat dit de eerste grote finale is voor deze groep?

'Finales moet je leren winnen. Maar Nederland is zo veel beter dan Denemarken, dat ik vermoed dat het gebrek aan finaleminuten ze niet zal opbreken.

'Dat Nederland aan het begin van het toernooi al won van Denemarken is nog wel een valkuil. Het risico is dat ze denken: dit moet weer kunnen. Maar zo zijn ze de eerste wedstrijd tegen de Denen ook niet begonnen. Dit leidt alleen maar af. Het is beter om vertrouwen te putten uit de wedstrijd tegen de Engelsen. Dan is de gedachte: we kunnen goed spelen tegen (en winnen van) een gerenommeerde tegenstander.'

Spelen de recentelijk verloren teamsportfinales nog door het hoofd van de voetbalvrouwen?

'Ik denk het niet. Het Nederlandse damesteam is ook anders dan veel andere Nederlandse teams. Ze zijn nu een hype, maar hebben zich in de luwte kunnen voorbereiden. Hierdoor kijken ze denk ik niet naar anderen met het idee: daar moeten wij niet in meegaan.'

Inmiddels is er anders flinke thuisdruk.

'Ik denk dat de energie van het publiek ze juist goed doet. Volgens mij voelen ze zich er wel thuis. Je gunt ze dat ze tussen de enthousiast gillende kinderen gewoon kunnen genieten, creatief zijn, hun taken goed uitvoeren en de duels hard ingaan.

'En nogmaals: allemaal zonder verwachtingen. Dan leveren topsporters hun beste prestaties. Kijk maar naar Roger Federer na zijn blessure of, beter nog, naar Marco van Basten na een slecht seizoen in 1988.'

Meer lezen over het succes van de Oranje-vrouwen?

Nederland is EK-finalist op eigen bodem na fraaie worsteling tegen Engeland
Na een fraaie worsteling in de oranje zee van Enschede kwam het Nederlands elftal donderdag boven als trotse triomfator tegen Engeland (3-0)

Leeuwinnen stonden in 2009 ook in halve finale, wat is er sindsdien veranderd?

Na 2009 speelt Nederland vanavond voor de tweede keer de halve finale van het EK voetbal bij de vrouwen, opnieuw tegen Engeland. Daarmee houdt de vergelijking op. Of toch niet?

Jackie Groenen: 'De trekker overhalen, dat kan nog beter.'

Met haar bruisende, aanstekelijke spel in het Nederlands elftal oogst Jackie Groenen bewondering. 'Het EK is een soort droom.' (+)

Hoe verhoudt het niveau van de Nederlandse vrouwen zich tot de mannen?
Lovend was Louis van Gaal over het Nederlands elftal na de eerste EK-wedstrijd tegen Noorwegen. De oud-bondscoach vond dat de spelers het niveau hadden van de profvoetballers in de eredivisie. Misschien niet in fysiek opzicht - in het snel vinden van oplossingen deden de vrouwen niks onder voor hun mannelijke collega's, wist hij. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.