Ter redactie Halsema's zoon

Hoe ga je als krant om met een ‘gewapende inbraak’ die een ‘kwajongensstreek’ blijkt te zijn?

Eelco Meuleman (midden) op de redactie van de Volkskrant. Beeld Rebecca Fertinel

Drie pagina’s in De Telegraaf en de burgemeester van Amsterdam die om 4 uur ’s ochtends een brief aan al haar stadsgenoten stuurt, waarin ze de berichtgeving van de krant tegenspreekt: wat doe je dan, als redactie van de Volkskrant?

‘Ik dacht: jongens, het is een knul op een woonboot met een neppistool die met een brandblusser aan de slag gaat. Dat is een kwajongensstreek.’ Chef verslaggeverij Eelco Meuleman las de brief van burgemeester Femke Halsema, gestuurd om 03:56 uur op woensdagochtend, toen hij iets na zessen wakker werd. Halsema reageerde op nieuws van De Telegraaf dat haar zoon was aangehouden toen hij ’s nachts met een nepwapen in een onbewoonde woonboot was geslopen met een stel vrienden.

Tegelijkertijd hoorde Meuleman op NPO Radio 1 de presentatoren praten over drie pagina’s in De Telegraaf: de zoon van de burgemeester zou gearresteerd zijn vanwege een ‘gewapende inbraak’.

Op de site van de Volkskrant staat dan al een artikel over de berichtgeving van De Telegraaf, geplaatst door nachtredacteur Mari Meyer. ‘Het komt in de nacht vaak voor dat ANP voorproefjes geeft van nieuws dat andere kranten of media in de ochtend gaan brengen’, zegt Meyer. ‘Daar gaan we voorzichtig mee om.’ Ze vraagt zich in dat soort gevallen af of er wederhoor is gepleegd, en of de feiten en cijfers die worden gegeven goed zijn onderbouwd. In de berichtgeving over Halsema’s zoon werd het nieuws door de woordvoerder van de burgemeester én door advocaat Peter Plasman bevestigd, zegt Meyer. ‘Op zo’n moment is er geen sprake meer van een aantijging of een vermoeden, maar van een nieuwsfeit.’

Zo begint de woensdag dat het nieuws over Halsema’s zoon breekt. De redactie wordt op dan geconfronteerd met een lastige vraag: in hoeverre ga je in op de berichtgeving van De Telegraaf? Dat het gaat om een minderjarige maakt de zaak gevoelig. 

Als krant moet je een minderjarige zo veel mogelijk beschermen tegen publiciteit, zegt Meuleman. Hij schrijft doorgaans liever helemaal niet over de misstappen van een jongere. Als redactie wil je er alleen over berichten als de zaak iets zegt over een groter probleem of als het een heel ernstige gebeurtenis is. ‘We zijn sowieso nooit aanwezig bij processen van minderjarigen, want die zijn altijd achter gesloten deuren. In dit geval ontkom je er niet aan dat je meldt dat het de zoon van de burgemeester is, want dat doet de burgemeester zelf ook.’

‘Ik heb absoluut overwogen dat het om een minderjarige gaat waarvan de identiteit moet worden beschermd’, zegt Meyer. ‘Maar ik wist ook dat dit sowieso groot ochtendnieuws zou zijn.’ Meuleman deelt de mening dat ze door de uitgebreide berichtgeving van De Telegraaf niet meer om het nieuws heen konden. Door de brief van de burgemeester die even later verscheen, werd dit een zekerheid. ‘Je kunt wel strikt zeggen dat als De Telegraaf het brengt, wij het niet per se ook zouden moeten doen. Maar als overal erover wordt gepraat, is het je plicht als krant even goed uit te leggen hoe het zit.’

De nachtredacteur zet het bericht hoog op de site, in de sectie ‘voorpagina’. Daar blijft het staan tot eind van de ochtend, een uur of 11. Het wordt goed gelezen. Daarna wordt het stuk naar een minder prominente plek op de site geschoven.

Sitecoördinator Ciska Schippers beheerde woensdagochtend vanaf 8 uur de site. Zij bepaalt dan onder andere hoe groot een verhaal wordt gebracht en hoe lang het op een bepaalde plek blijft staan. Ze vertelt dat het onderwerp bij haar wel wrong. ‘De Telegraaf was duidelijk op sensatie gericht.’ 

Het potentieel nieuwswaardigste aan het verhaal ging over of Halsema het gebeuren in de doofpot wilde stoppen, zegt Schippers. ‘Maar uit haar brief, en zelfs uit de berichtgeving van De Telegraaf zelf, kon je opmaken dat ze geen goede onderbouwing hadden voor die theorie. Verder ging de berichtgeving eigenlijk alleen over privéaangelegenheden. De Telegraaf heeft geen problemen met berichten over privézaken, maar het past niet bij de Volkskrant.’ Toch vindt ook zij dat je er als krant niet omheen, als een nationale krant de burgemeester beschuldigt van een doofpotaffaire en alle andere media erover berichten.

Chef verslaggeverij Meuleman: ‘Als journalist moet je nog wel bedenken wat je er vervolgens mee wilt, zonder mee te huilen met de wolven van De Telegraaf. ’

Voordat de redactie daarover een beslissing kon maken, moesten de belangrijkste vragen worden beantwoord. Was het een ‘gewapende inbraak’ of een ‘kwajongensstreek’? Probeerde de burgemeester dit in de doofpot te stoppen, zoals De Telegraaf suggereerde, of lag de waarheid dichter bij wat Halsema zelf schreef in haar brief – dat ze had gezegd dat haar zoon ‘als iedere andere Amsterdamse jongen’ moest worden behandeld? En wat voor ‘(nep)wapens’ had de politie precies aangetroffen?

Antwoorden

Om half 3 woensdagmiddag is Meuleman gevoed met de informatie die verslaggever Peter Giesen heeft binnengehaald. ‘Daaruit is een goed beeld ontstaan van wat er is gebeurd’, zegt de chef verslaggeverij. Wat wil zeggen: niet zo bijster veel bijzonders. Zijn eerste inschatting van het incident als weinig meer dan een kwajongensstreek lijkt te kloppen, hoewel de jongen mogelijk wel wordt gestraft voor zijn bezit van een verboden nepwapen. Het besluit is gevallen om het vooral niet te groot te maken. ‘We hebben vooralsnog besloten om het ingetogen en zo feitelijk mogelijk te brengen.’

Aan het begin van de avond komt het vervolgverhaal op de site, geschreven door Giesen. De berichtgeving in de papieren krant de volgende ochtend blijft bij één stuk over het debacle.

Zeker nu de feiten bekend zijn, vindt Meuleman dat De Telegraaf het verhaal over de zoon van de burgemeester onterecht heeft opgeblazen. ‘Ze hebben op de voorpagina gezet: ‘gearresteerd wegens gewapende inbraak’. De Telegraaf plaatst dat dan helemaal in het perspectief van Halsema’s strijd tegen de georganiseerde misdaad in Amsterdam. Dat vind ik echt potsierlijk.’

Doofpot

Het is voor hem helder dat Halsema de zaak niet in de doofpot probeerde te stoppen. Bij justitie waren ze vooral voorzichtig met de privacy van een minderjarige in een kwetsbare positie, als zoon van een bekend figuur. ‘Bij jongeren onder de 18 brengt justitie nooit iets naar buiten, tenzij het over iets echt ernstigs als een gewapende overval gaat. De privacy van een jongere is bij zo’n akkefietje behoorlijk heilig.’

Zoals verslaggever Peter Giesen in zijn stuk over de affaire schrijft: een misstap op jonge leeftijd kan iemand lang achtervolgen, zeker in tijden van Google.

Wat zou Meuleman zelf hebben gedaan, als hij als chef verslaggeverij de tip, dat de zoon van de burgemeester van Amsterdam een maand geleden was opgepakt, had binnengekregen? ‘Dan zouden we dat wel hebben onderzocht. Het zou raar zijn als je het niet zou doen. Maar dan zouden we er waarschijnlijk met een paar telefoontjes zijn achtergekomen hoe het zat.’ 

Of de Volkskrant erover zouden hebben gepubliceerd, vindt hij moeilijk te zeggen. ‘Dat zou ik aan de hoofdredactie hebben voorgelegd. Ik vermoed van niet. Als wij achter de feiten zouden zijn gekomen zoals die nu bekend zijn, zie ik geen enorm schandaal, of iets dat Halsema heeft misdaan.’

Meuleman snapt wel dat de burgemeester het nieuws niet zelf eerder naar buiten heeft gebracht. Ook al had ze volgens hem kunnen weten dat het uiteindelijk zou uitlekken. ‘Maar ook al realiseer je je dat, dan nog zou ik me nog tien keer bedenken voordat ik zelf mijn zoon op deze manier in de publiciteit zou brengen.’

De feiten op een rij

Wat is er waar aan de berichtgeving van De Telegraaf over burgemeester Halsema en haar zoon? Verslaggever Peter Giesen zette het woensdag op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden