Hoe flexibel mogen de feiten zijn tijdens het debat?

Niet alleen de presidentskandidaten staan in de schijnwerpers tijdens het eerste grote debat tussen Hillary Clinton en Donald Trump vanavond in New York. Ook de debatleider, en misschien wel de tv-journalistiek in het algemeen, is onderwerp van discussie. Moet Lester Holt ingrijpen als er onwaarheden worden verkondigd?

Beeld afp

De Clinton-campagne belegde vrijdag een speciale telefonische persconferentie om daarop aan te dringen. 'Het is de rol van de moderator om die leugens te benoemen en te corrigeren', aldus camapagneleider Jennifer Palmieri, die negentien pagina's rondstuurde met leugens die Trump tot dusver tijdens de campagne heeft verteld. 'Als hij dat niet doet geeft hij Donald Trump een oneerlijk voordeel.'

De verkiezingsstrijd, normaal vooral een botsing van meningen, is dit jaar meer dan ooit een botsing van werkelijkheden. Donald Trump houdt er een eigen dimensie op na: hij vertelt meer dan andere kandidaten onwaarheden, zo blijkt uit lijstjes van factcheckers, en hij blijft die onwaarheden herhalen als die allang ontkracht zijn. Dat hij daarmee wegkomt, komt doordat veel interviewers hem er mee laten wegkomen.

Zo sprak NBC-journalist Matt Lauer Trump niet tegen, toen hij op 7 september tijdens een verkiezingsforum in New York (een soort opwarmertje voor de debatten, maar dan eentje waarbij de kandidaten niet met elkaar in discussie konden gaan), weer eens beweerde dat hij altijd al tegen de Irak-oorlog was geweest.

Liefst debat zonder debatleider

Trump vindt niet dat corrigeren bij de rol van de moderator hoort. Hij wilde eigenlijk dat de debatten helemaal zonder debatleider zouden plaatsvinden, en beschuldigde Lester Holt bij voorbaat van partijdigheid omdat hij een Democraat zou zijn (Holt is een Republikein). Als reactie op de Clinton-oproep zei de campagneleider van Trump dat 'ze het niet waardeerde als campagnes denken dat het de taak van de media is om feiten te checken'.

Deze opvatting wordt gedeeld door de commissie die de debatten organiseert. 'Ik denk niet dat het een goed idee is als de moderator een soort Encyclopedia Brittanica wordt', zei directeur Janet Brown van die commissie zondag tegen het CNN-programma 'Reliable Sources'. 'Wat is een groot feit, wat is een klein feit? Zegt jouw bron iets anders over het werkloosheidscijfer dan mijn bron?'

Het is aan de kandidaten zelf om elkaars feiten te checken, vindt zij. In deze welles-nietes discussies moeten debatleiders geen scheidsrechter willen spelen.

Het is een principiële vraag: wordt de journalistiek vereenvoudigd tot passieve hoor en wederhoor (alsof de waarheid altijd in het midden ligt) of moeten journalisten een actieve rol spelen in de waarheidsvinding?

Lester Holt en NBC hebben zich nog niet uitgelaten over hun aanpak vanavond. Chris Wallace, die namens de conservatieve zender Fox News het derde debat (op 19 oktober) mag leiden, heeft wel al aangekondigd dat het niet zijn rol is om het waarheidsgehalte van uitspraken te checken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.