Hoe Erdogan aan die Nederlandse stemmen komt? Kijk eens een week Turkse tv

Van alle manieren die de Turkse president Erdogan heeft om Turken buiten Turkije te beïnvloeden, is tv een heel belangrijke. Erdal Balci keek een week om te zien hoe die propaganda werkt.

'Jongeren, jullie gaan de fundamenten leggen voor het Turkije van 2053. Kniel daarom alleen bij het bidden en nooit voor een ander mens', aldus Erdogan in een reclamespotje. Beeld JeRoen Murré

Volgende week gaan Turkse Nederlanders naar de stembus voor het referendum dat president Erdogan meer macht moet geven. De propagandamachine van Erdogan draait op volle toeren. Omdat bij de Turken de Turkse televisie altijd aan staat - thuis, in het koffiehuis, bij de kapper, op kantoor en zelfs in de taxi - keek ik de afgelopen zeven dagen naar Turkse kanalen, in de veronderstelling dat dat een goed beeld zou geven van hoe die beïnvloeding plaatsvindt.

ZATERDAG

15.15 uur A Haber

(de populairste nieuwszender onder de Erdogan-aanhang)

Een groepje columnisten van de krant Sabah blijkt naar het Verre Oosten te zijn gereisd om daar Chinese academici en studenten de waarheid te vertellen over Turkije. 'De columnisten hebben in China de leugens die over Turkije worden verteld één voor één ontkracht', meldt de nieuwslezeres. Een kleine zaal met Chinese studenten komt in beeld. De studenten ogen wat laconiek, ze maken geen aantekeningen.

18.20 uur A Haber

In Rome werd de 60ste verjaardag van het Verdrag van Rome gevierd en A Haber vestigt de aandacht op het bezoek van de 27 EU-leiders aan het Vaticaan.

'De Europese leiders hebben op hun donder gekregen van de Paus', duidt een journalist. 'Europa zal weldra instorten. De Paus heeft de Europese leiders op hun vingers getikt. Kijk eens in de spiegel, heeft hij tegen ze gezegd. Hij heeft ze op hun radicale standpunten aangesproken en ze geadviseerd om meer aan zelfkritiek te doen.'

Referendum: stem van Turkse Nederlanders

Op 16 april gaan de Turken naar de stembus voor een referendum voor of tegen de machtsuitbreiding van president Recep Tayyip Erdogan. De voorgestelde grondwetswijziging maakt het bijna onmogelijk de president wegens corruptie of andere misdrijven te berechten. Ook mag Erdogan voortaan het parlement naar huis sturen en vervroegde verkiezingen uitschrijven. De begroting valt dan eveneens onder zijn verantwoordelijkheid.

Turkse Nederlanders mogen tussen 5 en 9 april al hun stem uitbrengen voor het referendum. Bij de laatste algemene verkiezingen van november vorig jaar stemde 69 procent deze groep voor de AK Partij van Erdogan.

In Brussel leidde het referendum afgelopen donderdag tot een hevige rel onder Turkse Belgen, waarbij drie tegenstanders van Erdogan werden neergestoken.

Onderbreking voor de reclame. Het allereerste spotje is dat van president Erdogan: 'De jongeren van het grote Turkije dienen ook groot te denken', zegt hij. 'Turkse jeugd, buig voor niemand. Slijmgedrag past niet bij dit volk. Jongeren, jullie gaan de fundamenten leggen voor het Turkije van 2053. Kniel daarom alleen bij het bidden en nooit voor een ander mens.'

21.00 uur A Haber

Het nieuwsprogramma Yaz Boz brengt ons terug naar Rotterdam, naar de nacht van de uitzetting van minister Fatma Kaya. Aan de hand van beelden van die nacht laat de televisieploeg zien hoe het was in de Nederlandse 'hel'. 'We hadden sterk het gevoel dat we na die rellen gevolgd werden', zegt de verslaggever. 'Toen we arriveerden in ons hotel in Amsterdam gingen we eerst inchecken. Maar opeens was onze tas met belangrijke documenten verdwenen. We belden de politie en bekeken de camerabeelden van het hotel. Daarop was te zien dat een man, die we ook in Rotterdam meenden te hebben gezien, onze tas stal.'

De verslaggevers vragen de politie of ze wel veilig zijn in Nederland: 'Want, er zijn veel terroristische organisaties in Nederland actief die tegen Turkije zijn.' De politie wil weten over welke terroristische organisaties zij het hebben. Maar de verslaggever wil geen naam noemen. 'Want', legt hij later uit, 'als we de naam Gulen hadden laten vallen, hadden ze ons meteen in de boeien geslagen. Nederland is tenslotte vóór Gulen.'

Tot drie uur in de ochtend zitten ze in de lobby van het hotel en durven ook niet met de auto weg te gaan. 'Op de snelweg is het voor de Nederlanders makkelijker om ons in de val te lokken.' Nu zitten ze in de studio in Istanbul, zonder dat duidelijk is geworden hoe ze zich uit de greep van de Nederlanders hebben weten te bevrijden.

ZONDAG

13.20 uur Haberturk

(tot 2010 een redelijk onafhankelijk medium, sindsdien ook een spreekbuis van Erdogan)

Premier Erdogan houdt een toespraak over de bouw van het derde vliegveld in Istanbul. 'Het is onze missie om Turkije rijker en machtiger te maken', zegt hij. 'Het derde vliegveld gaat in 2023 per jaar 150 miljoen passagiers ontvangen. Wij zijn verliefd op dit volk. Wij blijven ons inspannen voor jullie. Stem ja en zorg ervoor dat we nog sneller kunnen handelen. Met het nieuwe systeem trekken we een streep door de bureaucratische rompslomp.'

Een zoektocht naar ander nieuws blijkt zinloos. De toespraak wordt door alle nieuwszenders uitgezonden, inclusief CNN Turk, de dochtermaatschappij van CNN-International. Erdogan klinkt vandaag wel een beetje hees.

15.40 uur A Haber

In het discussieprogramma Het vrouwenparlement praten vier vrouwen over de actualiteit: in Zwitserland is een demonstratie geweest van de Koerdische PKK waarbij een spandoek omhoog werd gehouden van Erdogan met een pistool tegen zijn hoofd.

Fadime Ozkan is het felste van iedereen: 'Zwitserland geeft hiermee een signaal af. Ze zeggen dat Erdogan dood moet. Wat me het meest verbaast, is dat de Turkse oppositie nog steeds tegen het presidentiële systeem is. Ze scharen zich daarmee achter Zwiterserland, Duitsland en Nederland.'

Een van de andere gasten, columnist Sevil Nureyava, trekt een lijn naar het vliegveld in aanbouw: 'Het derde vliegveld in Istanbul gaat ervoor zorgen dat Turkije 10 miljard dollar per jaar gaat verdienen. Waarom denk je dat Duitsland opeens zo anti-Turks is geworden? Europa heeft de krachten gebundeld om te voorkomen dat Turkije een wereldmacht wordt.'

MAANDAG

00.30 uur Beyaz TV

(de eigenaar is de zoon van de burgemeester van Ankara, pro-Erdogan)

Groot voetbalnieuws: De leden van Galatasaray hebben over Hakan Sukur en Arif Erdem gestemd. Deze twee voormalige spitsen hebben veel doelpunten gemaakt voor de club, maar zijn ook Gulen-aanhangers en sinds de couppoging van afgelopen zomer voortvluchtig.

De leden hebben op het clubcongres, ondanks de druk van de regering, geweigerd de levende legendes het lidmaatschap van de club te ontnemen.

In het sportprogramma van Beyaz TV stellen drie voetbalcommentatoren voor om alle congresleden die in het voordeel van die twee 'terroristen' hebben gestemd aan de hand van de beelden op te sporen en voor de rechter te slepen. 'Galatasaray heeft de grootste fout in zijn lange geschiedenis gemaakt', zeggen ze.

18.20 uur CNN Turk

President Erdogan geeft een verklaring af over de twee spitsen van weleer en sommeert de club de fout te corrigeren.

21.00 uur CNN Turk

Het journaal meldt dat het bestuur van Galatasaray in een spoedzitting Hakan Sukur en Arif Erdem vanwege betrokkenheid bij een terroristische organisatie het clublidmaatschap heeft ontnomen.

DINSDAG

14.50 uur Ulke TV

(religieuzer getint dan de andere omroepen en erg pro-Erdogan)

Erdogan zegt op een bijeenkomst, nu met een echt schorre stem: 'Ons land heeft zoveel te verduren gehad van de coalities. Als die coalities er niet waren geweest, waren we nu twee keer zo rijk geweest. Weten jullie wie nog meer tegen de grondwetswijziging gaan stemmen? De PKK, Gulen, Nederland, Duitsland... Dat is toch voor jullie reden om sowieso vóór te stemmen...'

17.10 uur NTV

(zelfde geschiedenis als Haberturk)

Een reportage over president Erdogan die in Istanbul de tent van de nee-campagne binnenloopt. Op het eerste gezicht lijkt het erop dat hij zijn oor te luisteren wil leggen bij de tegenstanders. Maar zodra een van de mensen zegt dat hij als lid van de Alevitische minderheid gekrenkt is door de naam van een nieuwe brug (die brug heet Yavuz Selim, een Ottomaanse sultan die massaslachtingen hield onder de sjiitische Turken red.) wordt het grimmig in de tent. 'Je moet niet zulke lelijke dingen zeggen over die geweldige leider', werpt Erdogan geïrriteerd tegen. 'Weet jij wel hoe groot het Ottomaanse Rijk was onder zijn bewind?' De mensen van de nee-campagne zwijgen. Erdogan en zijn honderden zwaarbewapende veiligheidsmensen gaan weer weg.

20.15 uur A Haber

AKP-parlementariër Mehmet Metiner richt zijn pijlen op een seculiere columnist die heeft beweerd dat Erdogan-aanhangers bereid zijn voor een paar zakjes doperwten en macaroni hun stem in de verkoop te doen. Metiner is razend: 'Na het referendum zal niemand het meer aandurven om ons volk te kleineren. Anders verdrinken ze in het spuug van ons volk. Ik vraag aan alle kijkers: wat is het verschil tussen dit soort columnisten en de Nederlanders?

WOENSDAG

13.45 uur Kanal 24

(Pro-Erdogan nieuwszender)

Honderden schoonheidsspecialisten zijn op uitnodiging van Erdogan naar het presidentiële paleis getogen en zitten in de felrode stoelen naar zijn toespraak te luisteren. De meeste schoonheidsspecialisten dragen geen hoofddoeken. De president richt zich vooral tot hen vandaag: 'Ze zeggen dat ik de leefstijl van de mensen wil veranderen. Ik vraag nu aan jullie, hebben jullie ooit zo'n druk ervaren?' Er klinkt een zwak applaus. Dan begint Erdogan over de nieuwe regeling voor deze beroepsgroep. 'Ik ga straks de wet ondertekenen waardoor jullie eindelijk medische apparatuur mogen inzetten bij jullie werk.'

De schoonheidsspecialisten tonen zich uitzinnig van vreugde. Deze woorden van de president betekenen dat ze voortaan met behulp van laserapparaten mogen epileren. Tranen van vreugde worden weggepinkt. Er komt geen einde aan het geklap. De president lacht tevreden.

20.10 uur A Haber

In het programma Soz Temasi (Woordcontact) nemen de topadviseur van de president, Yigit Bulut, onder het volk beter bekend als 'de man met de gel in het haar', en de econoom Kerem Alkin de laatste economische ontwikkelingen onder de loep. Alkin loopt met trage pasjes naar de muur waar de staatsschulden van verschillende landen op zijn geprojecteerd. Hij begint meteen over dat ene land dat constant in het nieuws is: 'Kijk, Nederland heeft een schuld van 450 miljard dollar. Ze houden het niet lang meer vol. Ze gaan failliet.'

Bulut kijkt vanuit zijn stoel tevreden toe en vult aan: 'De Europese leiders gingen laatst naar het Vaticaan. Weet je wat dat betekent? Dat komt erop neer dat Europeanen hun toevlucht in de kerk hebben gevonden. Hoe zielig dat ze zich nu onder de rok van de Paus gaan verstoppen...'

DONDERDAG

21.30 uur A Haber

Een nabeschouwing van het bezoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson aan Turkije. Politiek analist Cemil Barlas zegt geen waarde te hechten aan de komst van Tillerson: 'Ze hebben gezien hoe succesvol het Turkse leger was in de strijd tegen IS. Wat 65 landen in al die tijd niet konden, heeft Turkije in een paar maanden bewerkstelligd in de operaties in Syrië. Ze willen niet dat IS verslagen wordt. Ze willen dat de oorlog voortduurt. De komst van Tillerson is niets meer dan elkaar een beetje aftasten.'

VRIJDAG

10.30 uur Kanal 24

Commentator Hikmet Genc trekt van leer tegen Duitsland en de andere Europese landen: 'Wees dan een vent en zeg recht voor zijn raap dat jullie hebben samengespannen met de coupplegers. Jullie zijn al een eeuw bezig om ons kapot te maken. Er is zoveel bloed gevloeid bij die couppoging. Er is zoveel bewijs over de daders. En nog steeds doet Europa alsof zijn neus bloedt. Het zijn de kruisvaarders. Er is in al die eeuwen niets veranderd aan die mentaliteit van hen. Iedereen die zegt dat de coup een theaterstuk was dat door de regering opgevoerd is, zou na het referendum berecht moeten worden.'

Aanvullingen en verbeteringen: In het artikel 'Ankara-tv in de Neder-Turkse huiskamer' (Vonk, pag. 6-7, 1 april) werd vermeld dat 69 procent van de Turkse Nederlanders bij de laatste algemene Turkse verkiezingen voor de partij van president Erdogan stemde. Dat moest zijn: 69 procent van de mensen die gingen stemmen. Het opkomstpercentage lag op 46 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden