Column

Hoe EenVandaag nu al weet dat verkiezing tweestrijd op rechts wordt

Je mag het niet het grote rechtse debat noemen. En nog minder het premiersdebat. Toch zal er zo naar gekeken worden. Op 13 maart, twee dagen voor de stembusgang, zendt EenVandaag een rechtstreeks debat uit tussen Mark Rutte en Geert Wilders. De andere lijsttrekkers mogen toekijken. Thuis, vanaf de bank.

Lange neus naar de rest.Beeld ANP

Wilders maakte het op Twitter bekend: 'Zojuist ja gezegd op uitnodiging voor groot een-op-een televisiedebat met premier Rutte, een paar dagen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.'

Zo'n debat is goud waard. Wilders krijgt alle ruimte zich als hardliner te profileren tegenover de man die goeddeels op dezelfde kiezers jaagt. Rutte kan zich opwerpen als de kampioen van het fatsoen en de Hollandse waarden. Mede namens al die partijen die niet werden uitgenodigd. Twee dagen later in het stemhokje ligt dat debat nog vers in het geheugen.

Bij de kiezers verzilvert Rutte zoals iedere zittende premier de premierbonus. Steekt hij zijn neus buiten de deur, stuiven de mensen op hem af. Hij hugt, selfiet en heeft de Rutte-lach paraat, ook na een lange dag Oekraïnegedoe. Het hoort erbij.

Iets anders is de rode loper die wij van de media voor hem uitrollen. Bij het Correspondents' Dinner, begin dit jaar, slikte ik m'n ergernis goeddeels in. Bij Rutte in Zomergasten lukte dat niet meer. En nadat het Algemeen Dagblad twee pagina's inruimde om Rutte zelf zijn verkiezingsprogramma te laten lanceren - met een tekst waarbij iedere zichzelf respecterende eindredacteur z'n rode potlood zou hebben getrokken - wist ik het zeker: wij van de media zijn al net zo betoverd door de premier als veel van zijn Haagse collega's.

Een reden te meer om op dinsdagmiddag naar de patatbalie in het parlementsgebouw te gaan, de gedemilitariseerde zone waar politici en media elkaar treffen. Daar lopen dan ook de redacteuren van tv- en radioprogramma's rond, die hengelen naar gasten. Voor vanavond, morgen of volgend jaar.

De woede over dat premiersdebat zou er rondzoemen, verwachtte ik. Bij andere actualiteitenprogramma's, die voor het blok worden gezet door de ontijdige bekendmaking. En bij andere lijsttrekkers, die zich gepasseerd voelen. Een dubieuze beïnvloeding van de campagne - zoiets zouden ze allicht zeggen.

In plaats daarvan stuitte ik op een typisch Haagse reflex: niemand wilde van kritiek weten. Hier moet je altijd weer met elkaar door, ook na de verkiezingen. Beter niet te hard met de deuren slaan.

Peter Kee, de man die de Samsoms en Zijlstra's (Wilders wil nooit) voor de tafel van Pauw strikt, relativeert de verkiezingsvervalsing van EenVandaag. Er zullen veel debatten zijn in die periode, zegt hij. Ook Pauw heeft dan dagelijks politici aan tafel.

Pieter Klein organiseert al jaren de debatten voor RTL Nieuws: een avond in de Rode Hoed met een beperkt aantal partijen, wat later een groot debat in Carré. 'Op grond van zetelaantal en peilingen besluiten we zo'n twee maanden tevoren welke partijen we uitnodigen', legt hij uit. Over het debat met de rechtse lijsttrekkers van EenVandaag is hij afhoudend. 'Dat moeten ze lekker zelf weten. Wij hebben hier niet voor gekozen.'

(Tekst gaat door onder de foto)

RTL: "Wij hebben hier niet voor gekozen.'Beeld ANP
EenVandaag oude stijl: Lingo maakte plaatsBeeld ANP

Tenslotte EenVandaag zelf aan de lijn, in de persoon van redacteur Marc Belinfante. Volgens hem zit het zo: EenVandaag organiseerde vaak een debat met zes partijen, vanuit de Erasmus Universiteit. Daar werd een klein uur voor uitgetrokken, zenderbuurman Lingo maakte dan plaats. Maar Lingo is vervangen door DWDD, dat niet piekert over opschuiven. Dus moet alles in een half uur. Dan moet je niet meer dan twee lijsttrekkers doen, 'anders wordt het snel schreeuwerig'. Omdat je die niet een dag tevoren kunt bellen, zijn de afspraken al gemaakt. Gewoon, met de twee grootste partijen. Overigens was het nooit de bedoeling dat dit nu naar buiten zou komen. 'Geert kon misschien zijn enthousiasme niet bedwingen.'

Maar wat als VVD of PVV onderweg implodeert en een van de andere partijen doorgroeit? 'Het gaat om de dynamiek van de campagne', zegt Belinfante. 'Dan gaan we het debat veranderen.' Omdat Wilders de afspraak meteen claimde, zal dat niet meevallen.

Belinfante vindt niet dat EenVandaag VVD en PVV voortrekt. Ook hij beroept zich op de debatten bij andere programma's. 'Als wij de enige waren, zou ik het zo niet doen.'

Toch blijf ik met het gevoel zitten dat de publieke omroep gezagsgetrouw begint te worden. Geen bonus maar een voetstuk: Rutte is hors concours.

Reageren? a.korteweg@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden