Hoe een protestlied kan leiden tot een celstraf in Al Hoceima

De opstand op de Rif in Marokko komt deze zomer tot een hoogtepunt. Nadia Ezzeroili over artiesten, protestliederen en hoe moeilijk het kan zijn om als zangeres op te treden.

Nadia Ezzeroili
Abdelhak en Silya in de Studio. Beeld
Abdelhak en Silya in de Studio.Beeld

'C'est magique!' roept een jonge, hip geklede vrouw verrukt uit als ze de gordijnen van haar hotelkamer in Al Hoceima met uitzicht op het strand open schuift. 'Is dit Marokko? Oh my God!'

Het fragmentje zorgt al dagen voor gescheld en de nodige hilariteit op een Facebookpagina voor bewoners van Al Hoceima. De vrouw op het filmpje hoort bij een delegatie van bekende Marokkaanse artiesten, merendeels afkomstig uit de grote en rijkere westelijke steden van Marokko, die enkele dagen op bezoek is in de regio. Sommigen van hen zijn nog nooit in Al Hoceima geweest, getuige de reactie van de artieste. 'Is dit Marokko?' - voor Riffijnen bewijst de onnozele vraag precies hun punt: het Rifgebied wordt niet gezien als een volwaardig gebied van Marokko.

Het bezoek van de artiesten blijkt onderdeel van een charmeoffensief van het landelijke overheidsbureau Office National Marocain du Tourisme (O.N.M.T.). Vanwege de protesten in de stad, onder meer vanwege de verwaarlozing van de toerismesector in de regio, is het aantal Marokkaans- Europese toeristen dit jaar teruggelopen. Maar de bewoners van Al Hoceima moeten niets hebben van het promotiebezoekje.

'Teef', schrijft iemand in het Arabisch onder het fragment. 'Is she on drugs or something?', vraagt een ander. De boodschap voor de vrouw en de rest van de artiestendelegatie is duidelijk: jullie zijn niet welkom in Al Hoceima met jullie propagandafilmpjes. Wegwezen, clowns.

Wat 'shab Al Hucima', het volk van Al Hoceima, nog het meest onverteerbaar vindt aan het bezoek? Dat de artiesten uitgerekend langs komen nu vijf van hun Riffijnse collega's, vier muzikanten en een schilder, al weken vast zitten in Casablanca omdat ze hebben deelgenomen aan demonstraties van de protestbeweging Hirak.

Woedend wordt zanger Abdelhak (53) van de populaire band Twattoun als ik hem vraag wat hij van het promotiefilmpje van O.N.M.T. vindt. Zijn muze Silya (23), de bekendste van de gevangen artiesten en tevens de enige vrouw onder de honderden Riffijnen die de afgelopen maanden zijn gearresteerd, is volgens hem depressief geworden in de gevangenis sinds haar arrestatie in juni. 'Niemand heeft solidariteit getoond met Silya of met andere gevangen collega's, niemand heeft zelfs maar hun namen genoemd in die interviews met staatsmedia.'

Abdelhak als drummer. Beeld
Abdelhak als drummer.Beeld

Abdelhak laat me vertederd foto's zien van hem en Silya in de studio: een kleine, jonge vrouw met lang donker haar en een kwetsbare blik. Hij heeft over de hele wereld opgetreden, het vaakst nog in Nederland, en hij heeft tijdens die reizen veel indrukwekkende artiesten ontmoet. Maar Silya? Silya is een fenomeen, zegt Abdelhak. 'Ze is niet alleen een zangeres, maar ook een echte feministe.'

Ik moet even denken aan een optreden van Twattoun dat een vriend van mij jaren geleden bijwoonde in Nederland. Er waren nauwelijks vrouwen in het publiek te bekennen, vertelde de vriend. 'Vrouwen hebben het recht om te dansen', riep de band toen tijdens een kort spoken word-fragment. 'Vrouwen hebben het recht om te zingen.' Een dronken man liep vervolgens dansend en wankelend het podium op en verstoorde het optreden.

Ik snap waarom Silya de activistische toekomstdroom is van Abdelhak.

De energieke en getatoeëerde Naser Eiouazizi (31), drummer bij de lokale band Agraf ('bijenzwerm') en vriend van Silya, bevestigt de verhalen over Silya als ik hem spreek in zijn kleine studio in een zijsteegje van de plaatselijke markt. 'Het is hier voor een jongen al moeilijk om de zegen van zijn ouders te krijgen als hij muzikant wil worden, laat staan voor een meisje.' Grinnikend: 'Soms ging ze stiekem met ons optreden in andere steden. Met hoed en zonnebril op zodat ze niet herkend werd op filmpjes.'

Naser is ook verknocht aan zijn bandlid Badre Boulahjal, eveneens gearresteerd en opgesloten in Casablanca in afwachting van zijn proces. Maar Naser heeft geen zin om ernstig te doen over de situatie. Wat valt er immers te mokken? Zijn vrienden zijn helden die vastzitten voor de goede zaak, daarvan is hij overtuigd. En de overheid zal hen uiteindelijk toch vrijlaten, dat weet hij vrij zeker.

Liever haalt hij baldadige herinneringen op aan de twee activistische muzikanten. Zoals die keer dat ze uit het buurthuis werden gegooid omdat de conciërge hun muziek te lawaaierig vond. 'Onzin natuurlijk, de leiding wilde gewoon niet dat wij protestliederen zongen in plaats van die saaie lalala-liedjes.' Nog vrolijker wordt hij als hij vooruit kijkt naar de grote protestmars van 20 juli die inmiddels officieel verboden is verklaard door de autoriteiten. 'Maar dan ga ik niet optreden', grijnst hij. 'Dan ga ik keihard demonstreren voor mijn kameraden.'

Abdelhak en Silya. Beeld
Abdelhak en Silya.Beeld

Waarom zijn wij in Al Hoceima?
Op 28 oktober 2016 komt Mohsin Fikri, een visser uit Al Hoceima, op gruwelijke wijze om het leven na een hoogoplopend conflict met de politie. Agenten gooien zijn visvangst - buiten het seizoen gevangen zwaardvis - in een vuilniswagen. Fikri springt er achteraan en wordt geplet door het hydraulisch systeem.

Er breken protesten uit die een diepe woede blootleggen over corruptie en de algehele achterstelling in de Rifregio (Noord-Marokko). De Hirak al shaabi ('Volksbeweging')wordt geboren en eisen voor politieke en sociaal-economische verbetering worden op tafel gelegd. Al Hoceima is het centrum van de Hirak. Hier komen de meest charismatische leiders van Hirak vandaan. Op 20 juli houdt Hirak de grootste demonstratie tot nu toe. Veel Marokkaanse Nederlanders, die hier hun wortels hebben, zullen meelopen.

Welke vragen willen we beantwoorden?
Wat is de achtergrond van Hirak? Hoe ver terug gaat de opstandige mentaliteit van de Rif? Welke mensen maken deel uit van Hirak? Welke rol gaan Europese Marokkanen innemen in Hirak?

Lees hier wat we eerder over de Rif-protesten schreven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden