reconstructie rel kanaalstraat

Hoe een ogenschijnlijk simpele arrestatie uitmondde in een ongekende vechtpartij

Safia Strijp ligt met haar verwondingen op de bank in huis. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Een vechtpartij tussen omstanders en politie eerder deze maand in Utrecht leidt tot debat. Het Openbaar Ministerie wil de verdachte omstanders hard aanpakken. Anderen vinden dat de politie te hard heeft teruggeslagen.

Al vijftien jaar loopt politieman Van Dijk op straat. Ook in de Utrechtse wijken, waar niet alle bewoners de politie automatisch als hun beste vriend beschouwen. Maar zo erg als de rel op dinsdag 16 april in de Kanaalstraat heeft de ervaren agent het nog nooit meegemaakt. Veertig politiecollega’s waren nodig om de situatie tot bedaren te brengen. De heftige beelden van de vechtpartij op sociale media, met inmiddels honderdduizenden views, tonen hoe omstanders de politie te lijf gaan – en hoe de agenten terugslaan. Hoe kon het zo uit de hand lopen?

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Met een collega komt politieman Van Dijk die middag naar de Kanaalstraat. Er is een melding dat een vrouw zou zijn lastig gevallen. Ter plaatse controleren ze een 23-jarige man, die mogelijk betrokken is geweest. De politieagenten zien dat hij nog een taakstraf heeft openstaan. Ze besluiten hem aan te houden. De man verzet zich, waarop de agenten hem tegen de grond werken.

Op deze zonnige dag is er veel volk op de been in de multiculturele winkelstraat. Al gauw staat een man of twintig om de agenten heen. De agenten, die op de grond proberen de verdachte in bedwang te houden, voelen zich kwetsbaar in de dreigende menigte. Filmfragmenten tonen hoe een man de agenten van achteren schopt en slaat, een andere man maakt een snoekduik over hen heen. Ook andere omstanders trekken aan de agenten, duwen en slaan ze.

‘Ik probeer nog steeds te begrijpen waarom mensen zich zo gedragen’, zegt Van Dijk. Een week later oogt hij nog aangeslagen. Zijn knie is dik, zijn collega heeft schrammen op zijn gezicht. ‘Ik ben voor de maatschappij bezig iemand naar de gevangenis te brengen, en dan wordt er zulk ernstig geweld gebruikt. Er is naar mijn hoofd getrapt.’

De belaagde agenten trekken hun wapenstok. Ze delen rake klappen uit, is te zien op de beelden van het incident die al snel op sociale media verschijnen. Een 48-jarige vrouw breekt daarbij haar arm. ‘Ik word belaagd, en dan sla ik om me heen’, zegt Van Dijk. ‘Dat een vrouw haar arm heeft gebroken, is heel kwalijk.’

Na de vechtpartij doen de twee agenten aangifte van mishandeling. Er worden vier verdachten gearresteerd. De verdachte die zich verzette tegen zijn aanhouding en in het tumult wist te ontkomen, meldt zich later bij de politie.

De politie noemt de reactie van omstanders bedreigend en gewelddadig. Anderen vinden dat juist de politie te veel geweld heeft gebruikt. De beruchte vlogger Youness Ouaali roept na het incident op tot een demonstratie bij het politiebureau. Hij moet voorkomen wegens opruiing.

Er worden veel beelden verspreid van de vechtpartij, maar mede door het selectieve gebruik ervan staan de visies lijnrecht tegenover elkaar. Op sommige beelden is niet alles te zien doordat een boom in beeld staat. Andere fragmenten tonen alleen de acties van de politie en niet het geweld van de omstanders.

‘Pure agressie, geen zelfverdediging’

Ook de 48-jarige Utrechtse Safia Strijp, van gemengd Marokkaans-Nederlandse afkomst, doet aangifte. Tegen de politie. ‘Die slag met de wapenstok naar mijn hoofd was pure agressie van die agent, en geen zelfverdediging’, zegt zij. ‘Ik gebruikte mijn arm ter bescherming en ter afweer, en die is nu gebroken.’

Strijp zegt dat ze eerst drie keer tevergeefs naar het politiebureau is geweest, omdat de politie aanvankelijk haar aangifte niet zou hebben willen opnemen. Pas na vragen in de Utrechtse raad van een raadslid van Denk lukte dat. Maar de politie zegt dat ze gewoon aangifte heeft kunnen doen, zonder tegenwerking.

‘Wat doen we met een agent die een vrouw een knietje geeft en een ander een klap richting haar gezicht?’, vraagt Denk-raadslid Mahmut Sungur aan de Utrechtse burgemeester Jan van Zanen.

‘Het is van belang om het incident in zijn geheel te beoordelen’, antwoordt de burgemeester. ‘Omstanders hebben slechts fragmenten op sociale media gezet.’

Safia Strijp vertelt dat ze die middag over de Kanaalstraat loopt met haar 19-jarige zoon, haar zus en diens dochter, om boodschappen te doen. ‘Uit nieuwsgierigheid’ voegen ze zich bij de omstanders tijdens de politiearrestatie. Volgens haar versie van het verhaal wordt ze door omstanders naar voren geduwd, waardoor ze zo dicht bij de agenten komt dat ze een klap krijgt.

Ook haar 19-jarige zoon Youssri raakt betrokken bij de vechtpartij. Hij is de jongen op de beelden die een snoekduik maakt naar de agenten. Volgens zijn moeder deed hij dat om haar te beschermen.

Een week na het incident laat Strijp haar tranen de vrije loop. De enige fout, zegt ze, die zij en haar familie hebben gemaakt, is dat ze niet zo dicht bij de politie hadden moeten staan. En nu wordt haar zoon, die een verstandelijke beperking heeft, verdacht van geweldpleging tegen de politie. En zit zij met haar arm in het gips.

Dat ziet het Openbaar Ministerie anders. Het kondigt een dubbel zo zware eis aan tegen de verdachten, omdat het geweld is gericht tegen de politie. Dan hadden ze maar moeten doorlopen en de politie hun werk laten doen, zoals het hoort, zegt de OM-woordvoerster.

Volgens Jaap Timmer, politiewetenschapper verbonden aan de Vrije Universiteit, gebeurt het vaker dat omstanders zich bemoeien met een aanhouding. Het hinderen van de politie is een strafbaar feit. Timmer zegt dat dergelijk geweld niet toeneemt, ‘wat niet wil zeggen dat er geen probleem is’. Het komt geregeld voor als de politie iemand probeert aan te houden in uitgaanscentra, als er alcohol in het spel is. Ook groepsgedrag speelt volgens Timmer mee. ‘Een omstander moet zich gewoon niet bemoeien met een politieoptreden. Maar niet bij iedereen zit het in de hersenpan: als de politie iemand aanhoudt, heeft dat waarschijnlijk een reden.’

Snelrechtzitting

Vanwege de maatschappelijke impact van de vechtpartij wil justitie twee verdachten zo snel mogelijk laten veroordelen. En dus zitten afgelopen woensdag de 19-jarige zoon Youssri van Strijp en de 23-jarige verdachte Elias O. uit Culemborg in een snelrechtzitting voor de politierechter. O. werkt als chauffeur voor een transportbedrijf. Hij biedt zijn excuses aan.

Volgens het Openbaar Ministerie is de zaak klip en klaar. ‘De politie treedt rechtmatig op, het publiek bemoeit zich ermee, dan moeten de politiemensen voor hun eigen veiligheid geweld gebruiken.’

Maar Strijps advocaat Anis Boumanjal vindt dat de zaak te gecompliceerd is voor een snelle afhandeling. Wellicht heeft de jongen uit noodweer gehandeld om zijn moeder te verdedigen. Niet alle camerabeelden zitten in het dossier en alleen politiemensen zijn gehoord. ‘Natuurlijk moet een agent zichzelf beschermen, maar in een strafproces moeten alle kanten bekeken worden.’

De huisarts van verdachte Youssri bevestigt dat meer onderzoek nodig is naar het verstandelijk functioneren van de jongen. Omdat hij het niveau zou hebben van een 13-jarige, zou wellicht het jeugdstrafrecht op hem van toepassing moeten zijn.

De politierechter besluit de zaak aan te houden tot augustus. De verdachten komen op vrije voeten. ‘Dat het OM snelrecht wilde is begrijpelijk, vanwege de impact van de zaak op de betrokkenen’, zegt de rechter. ‘Maar als er aanleiding is serieuze vragen te stellen, moet die ruimte er ook zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.