Reconstructie

Hoe een Nederlandse ‘anti-jihadblogger’ het IS-Telegramkanaal Greenbirds blootlegde

Twee radicale alleenstaande moeders gaven samen leiding aan het jihadistische Telegramkanaal Greenbirds. De één werd afgelopen zomer in Londen tot levenslang veroordeeld voor het beramen van een terroristische aanslag. De ander staat donderdag terecht in Rotterdam.

In 2019 wordt een verdachte koffer aangetroffen bij de Sint Vituskerk in Hilversum.  Is er een link met de ontdekking van de anti-jihadblogger? Na onderzoek blijkt het loos alarm. Beeld Koen van Weel /  ANP
In 2019 wordt een verdachte koffer aangetroffen bij de Sint Vituskerk in Hilversum. Is er een link met de ontdekking van de anti-jihadblogger? Na onderzoek blijkt het loos alarm.Beeld Koen van Weel / ANP

Yousra L. verwacht een mysterieuze logé uit Engeland, dat bewolkte weekend in augustus 2019. Tegen haar zoontje zegt ze dat ze ‘tante Amira’ zullen gaan afhalen van Schiphol. Maar ‘tante’ komt nooit aan in Amsterdam. Ze wordt tegengehouden op het vliegveld in Londen en moet zelfs haar paspoort inleveren. ‘Ongelooflijk’, aldus Yousra in een afgetapt gesprek.

Nog geen twee maanden later, op 10 oktober 2019, wordt zowel in Engeland als in Nederland een jonge vrouw gearresteerd op verdenking van een terroristisch misdrijf.

In West-Londen valt de politie de flat binnen van Michelle Ramsden, die ook wel door het leven gaat als Saffiyah Amira Shaikh. In het Noord-Hollandse Uithoorn wordt diezelfde dag de dan 31-jarige Yousra L. in de boeien geslagen.

Bekeerlinge Ramsden heeft kort na haar arrestatie bekend dat zij van plan was met een tas vol explosieven een bezoek te brengen aan St. Paul’s Cathedral in Londen. Afgelopen zomer is ze veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor het beramen van een terroristische aanslag.

Online terrorismetrainingen

Yousra L. heeft tot op heden vooral gezwegen over haar vermeende terroristische activiteiten. Donderdag wordt haar zaak behandeld in de rechtbank Rotterdam. Justitie verdenkt haar van lidmaatschap van IS, het meewerken en deelnemen aan online terrorismetrainingen en het opzwepen van anderen om aanslagen te plegen. Een van de mensen die door haar is beïnvloed, volgens justitie: Michelle Ramsden.

Uit het Britse strafdossier blijkt volgens het Openbaar Ministerie dat Yousra goed bevriend was met Ramsden en dat de vrouwen elkaar versterkten in hun extremistische ideologie. Yousra was op de hoogte van Ramsdens aanslagplannen, stelt justitie, en heeft die mogelijk ook helpen financieren.

Hoe kwamen deze vrouwen in elkaars leven terecht? Naar het zich laat aanzien, heeft het duo elkaar nooit in het echt ontmoet. Wel waren ze allebei zeer actief op het jihadistische Telegram-kanaal Greenbirds (de naam verwijst naar het jihadistisch bijgeloof dat groene vogels de zielen van martelaars in hun hart dragen). Hun online vriendschap en de gezamenlijke plannenmakerij laten opnieuw zien hoe een radicaliseringsproces kan worden versterkt door sociale media. Waar anders waren een aan heroïne verslaafde, alleenstaande moeder in West-Londen en een Uithoornse MS-patiënte elkaar tegengekomen?

Zielsverwanten kunnen elkaar online razendsnel vinden en opzwepen. Maar de kracht van het online netwerk is tegelijkertijd ook een zwakte, toont het Greenbirds-kanaal aan. Net zoals onlangs bij de ‘avondklokrellen’, waar agenten en journalisten op Telegram live konden meelezen met de plannenmakers, zijn ook de jihadistische kanalen niet geheel ondoordringbaar voor buitenstaanders.

Anti-jihadblogger

Een opmerkelijke rol in de Greenbirds-zaak is weggelegd voor een Hilversumse ‘anti-jihadblogger’ die publiceert onder de schuilnaam Azazel van den Berg. Hij spendeert al jaren vele uren per dag aan het deelnemen aan online jihadistische groepen, met als enig doel het ontmaskeren van extremisten. Om toegelaten te worden tot die groepen doet hij zich kennelijk zeer overtuigend voor als IS’er. Over zijn precieze werkwijze praat Van den Berg liever niet, ‘want dan krijgen ze me door’.

De bevindingen van zijn infiltratieacties publiceert hij op zijn eigen website. ‘Als ik iets tegenkom waarvan ik denk: dat is ernstig, dan zet ik dat op mijn blog of deel ik het op Twitter. Ik hoef niet naar de politie te stappen, de politie leest het op mijn site.’

Zodoende publiceert Van den Berg in het voorjaar van 2019 enkele blogs over het Telegram-kanaal Greenbirds, waar hij vijf maanden in zat. ‘Er werden onder andere instructies gedeeld hoe je bomgordels kunt maken en literatuur over het omgaan met wapens.’ Op zeker moment weet hij de haatpropaganda van een anonieme deelnemer op Greenbirds te koppelen aan de personalia van ene Zakaria L., die tot de verbijstering van Van den Berg ‘zo vrij en onbekommerd rondloopt’ in Maastricht.

Twee maanden later wordt Zakaria L. opgepakt op verdenking van het aanzetten tot terroristische misdrijven en opruiing. Of dat een direct gevolg is van Van den Bergs publicaties is niet helemaal duidelijk, maar opmerkelijk is de timing in ieder geval wel.

Sint-Vituskerk in Hilversum

‘Ik zag in de Telegramgroepen dat mensen toen helemaal gek werden’, zegt de blogger. Er verschijnen bedreigende pamfletten, waarvan er een is gericht tegen de Sint-Vituskerk in Hilversum, Van den Bergs woonplaats. ‘We zijn gekomen om jullie af te slachten en de ongelovigen uit te roeien’, staat er naast een bewerkte foto van de brandende kerk.

De poster is volgens een reconstructie door de Britse omroep BBC verspreid door Michelle Ramsden. ‘De ongelovigen publiceren mijn werk altijd zonder zich te realiseren dat ze ons zo promoten’, hoonde de geradicaliseerde Britse nadien op een van haar profielen.

Op zondagochtend 18 augustus 2019, de dag dat Yousra L. van plan was Michelle Ramsden van Schiphol te halen, wordt in Hilversum een ‘verdacht pakketje’ aangetroffen bij de Sint-Vituskerk. De Explosieven Opruimingsdienst rukt uit, maar het blijkt vals alarm: er staat een leeg koffertje.

De Britse inlichtingendienst heeft Michelle Ramsden op dat moment al op de korrel. Ze mag Engeland niet verlaten. Twee Britse undercoveragenten hebben online contact gelegd met de jonge moeder. Later loopt Ramsden in hun val, door hen te betrekken in haar aanslagplannen.

Intussen weet Yousra L. in Uithoorn de ogen van justitie ook al een tijdje op zich gericht wegens een eerder dubieus verblijf in het Midden-Oosten. Via haar advocaat zal ze later beweren dat ze een rondreis maakte door Turkije, maar de rechter stelt vast dat zij met haar (inmiddels overleden) man en kind naar IS-gebied is gereisd. Ze zou terug naar Nederland zijn gekomen voor de bevalling van haar jongste kind.

De microfoons die justitie installeerde in haar huis, registreren in de nazomer van 2019 hoe Yousra L. jihadistische liederen zingt en haar drie kinderen vertelt dat als ze ooit iemand de profeet horen uitschelden, zij diegene moeten doodmaken.

Stilte op Greenbirds-kanalen

Als in oktober 2019 zowel Yousra als Michelle Ramsden komt vast te zitten, is het ineens ‘veel stiller’ op de Greenbirds-kanalen, zegt blogger Van den Berg. ‘Die twee dames waren echt de leiders. Dat bleek ook toen andere leden zich afvroegen of het wel zo verstandig was geweest twee vrouwen superadministrator te laten zijn.’ De jihadistische figuren die eerder actief waren op Greenbirds, hebben zich volgens hem inmiddels verspreid over allerlei alternatieve kanalen buiten Telegram.

Ramsden kreeg afgelopen zomer in Londen levenslang, maar die maakte concrete plannen voor een zelf uit te voeren aanslag. Yousra L., die in verband met haar uitreis naar IS-gebied eerder tot 10 maanden onvoorwaardelijke celstraf werd veroordeeld, wordt door justitie vooral beschouwd als ‘media moejahied’. Ze zou uit naam van IS anderen opzwepen tot geweld.

Tijdens een eerdere pro forma-zitting in de Greenbirds-zaak zei de officier van justitie dat op de tablet van Yousra L. 70 duizend jihadistische afbeeldingen en 1.400 video’s zijn aangetroffen.

Haar advocaat Yasar Ozdemir wil nu geen vragen beantwoorden. Tijdens de voorbereidende zitting toonde hij zich niet erg onder de indruk van het bewijsmateriaal van justitie. ‘Er zijn genoeg trucjes waarmee mensen zaken kunnen verspreiden onder de naam van iemand anders. Bovendien kwam al het materiaal dat zij zou hebben verspreid uit openbare bronnen.’ Dat is dan ook geen opruiing, betoogde de advocaat, maar moet worden opgevat ‘in het kader van journalistiek en de vrijheid van nieuwsgaring’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden