Nieuws Uitspraak Hoge Raad in Chipshol-zaak

Hoe één kort telefoontje uitgroeide tot misschien wel het duurste belletje uit de geschiedenis van de rechterlijke macht

De Hoge Raad heeft vrijdag definitief vastgesteld dat rechter Hans Westenberg met advocaat Hugo Smit belde om hem te ontmoedigen in de Chipshol-zaak, en oordeelt dat zowel hij als de Raad voor de Rechtspraak – die hem jarenlang de hand boven het hoofd hield en financieel steunde – onrechtmatig handelde. Met een nog nader te bepalen schadevergoeding aan Smit komt nu een einde aan de slepende juridische affaire.

Groenenbergterrein bij luchthaven Schiphol. Hier zou het Chipshol-terrein worden ontwikkeld. Beeld Hollandse Hoogte

Het was maar een kort telefoongesprek. Een minuutje of tien duurde het. Maar het zal het duurste belletje uit de geschiedenis van de rechterlijke macht zijn. Het ging nog gewoon via de vaste lijn, want in 1994 was de mobiele telefoon een zeldzaamheid. Het betreffende telefoongesprek tussen rechter Hans Westenberg en advocaat Hugo Smit aan het einde van dat jaar was ook een zeldzaamheid. Want rechters bellen normaal niet met advocaten in lopende procedures.

Het omstreden telefoongesprek veroorzaakte een waslijst aan juridische procedures. Westenberg procedeerde tegen Smit en ontkende als rechter met de advocaat gebeld te hebben. En toen het gerechtshof vaststelde dat er wel degelijk is gebeld, begon Smit een procedure om een schadevergoeding van Westenberg te eisen.

Afgelopen vrijdag werd deze slepende juridische affaire eindelijk door de Hoge Raad beslecht. Met het oordeel van de hoogste rechterlijke instantie is definitief vast komen te staan dat Westenberg met Smit heeft gebeld en dat hij onrechtmatig heeft gehandeld door ‘tegen beter weten in’ het ‘telefonisch contact’ te ontkennen. Door daarover ook nog eens een procedure te voeren heeft Westenberg het procesrecht ‘misbruikt’. Het gerechtshof moet nu de schadevergoeding vaststellen die Smit krijgt. Die had eerder een bedrag van 4,5 miljoen euro bij elkaar gerekend aan schade.

Oud-rechter Hans Westenberg. Beeld ANP

Chipshol

De hele kwestie had te maken met het bedrijf Chipshol van vader en zoon Jan en Peter Poot. Die waren beland in een moeras van juridische ellende over de ontwikkeling van grond rondom Schiphol. In een van die procedures stond advocaat Smit Chipshol bij en kreeg hij Westenberg aan de lijn, die in die procedure zou optreden als rechter. En die zou hem in die tien minuten eind 1994 hebben laten weten dat-ie er beter mee kon stoppen. Ze zouden de zaak toch verliezen.

Tien jaar lang was er niets aan de hand, tot de affaire in 2004 opdook in een boek van Micha Kat over de advocatuur. ‘Bij grote claims leert de ervaring dat Nederlandse rechters nerveus worden. Er gaan opeens gekke dingen gebeuren, zoals rechters die uitvoerig met advocaten gaan bellen over de zaak. In de Chipshol-zaak is dat ook gebeurd’, aldus Smit in het boek.

Dat liet toenmalig rechter Westenberg niet over zijn kant gaan en hij sleepte Smit voor de rechter. In 2009 oordeelde het gerechtshof dat de rechter over de zaak wel degelijk heeft gebeld met Smit. Daarop begon Smit een civiele procedure, die met het oordeel van de Hoge Raad nu definitief is afgerond.

‘De liegende rechter’

De zaak leidde ertoe dat de bijnaam van Westenberg van ‘de bellende rechter’ in ‘de liegende rechter’ veranderde. Ook ging hij in 2009 ‘op verzoek van het bestuur van de rechtbank en in goed overleg’ met vervroegd pensioen om ‘discussie over zijn functioneren’ te voorkomen. Door het oordeel van de Hoge Raad is nu ook vast komen te staan dat niet alleen Westenberg, maar ook de Nederlandse staat onrechtmatig heeft gehandeld jegens advocaat Smit.

Want al die jaren werd Westenberg gesteund door de Raad voor de Rechtspraak (het bestuur van de rechters). Die betaalde al zijn juridische kosten die uit het belletje voortvloeiden. Bovendien liet de voorzitter van de Raad in 2006 in een brief aan een lid van de Tweede Kamer weten dat het handelen van Smit ‘niet door de beugel’ kon en ‘schadelijk’ was voor de rechtspraak. De Hoge Raad stelt nu dat Smit zo werd weggezet als leugenaar en dat deze uitspraak ‘diffamerend’ was en Smit aantastte in ‘zijn persoonlijke integriteit’.

Overigens hoeft ex-rechter Westenberg de schade van het dure telefoontje niet zelf te betalen. Een woordvoerder van de Raad voor de Rechtspraak bevestigt dat Westenberg bij zijn gedwongen pensionering heeft afgesproken dat de Raad opdraait voor de kosten die voortvloeien uit de gerechtelijke procedures tussen hem en advocaat Smit.

Advocaat Hugo Smit en voormalig rechter Hans Westenberg waren telefonisch niet bereikbaar voor commentaar.

Chipshol moest een visionaire luchtvaartstad bij Schiphol worden. Maar in plaats van ontwikkelaar werd bedenker Jan Poot (1924-2018) een juridische vechtmachine die geen procedure uit de weg ging om zijn gelijk te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.