Column

Hoe een jonge Pool onrecht in Nederland bestrijdt

Even een Pool van het jaar als rolmodel voor de boze Nederlander.

Franciszek Roguski (35) is 'de jonge Pool van het jaar'.

Terwijl allerlei boze Nederlandse mannen hun boze politieke partijtjes uit de grond stampvoetten, reed ik opgewekt naar 'de jonge Pool van het jaar'. Zijn naam is Franciszek Roguski (35). In november kreeg hij zijn eretitel van de stichting Polonus ter promotie van de Pool. Er bestaan in de Polenpromotie maar liefst acht categorieën, van Pool in Cultuur tot Pool in Wetenschap. Polonus was nog niet bezig, of de PVV opende het Polenmeldpunt. Franciszek heeft daar zelf nog een 'klacht' gedeponeerd: over Polen die zonder visum Breda van de Duitsers bevrijdden.

Vijftien jaar geleden kwam hij met een tentje en vijftig euro naar Nederland vanuit de Poolse stad Wroclaw. Zoon van een docent wiskunde en een muzieklerares, hij wilde onder de dienstplicht uit. Als fanatiek beoefenaar van de Braziliaanse vechtdans capoeira koos Franciszek Rotterdam met het iets te romantische plan werk te vinden op een vrachtschip en zo naar Brazilië te varen. Hij wist niet dat je daar papieren voor nodig had.

De eerste nacht sliep hij tussen heroïneverslaafden in de Pauluskerk met de veters van zijn schoenen aan zijn teen gebonden: bang voor diefstal. Daarna vond hij via de plaatselijke capoeiravereniging een slaapplaats in een kraakpand. Het was net Koninginnedag geweest en het viel Franciszek op hoeveel flyers er op de grond lagen. Hij raapte van iedere soort één op, belde alle telefoonnummers die erop stonden en mocht toen zelf flyers uitdelen. Na anderhalve maand weigerde zijn opdrachtgever hem uit te betalen.

Franciszek studeerde af en heeft nu een statig kantoor in Rotterdam.

Franciszek ging zwart klussen, 'dat kun je opschrijven, dat is verjaard'. En zwart, dat hebben fatsoenlijke Nederlanders toch graag? Toen een wit baantje als drankbezorger. Tot ze hem daar wilden dwingen zelf ontslag te nemen, de baas dreigde met een onterechte beschuldiging van het achteroverdrukken van statiegeld. Franciszek weigerde, werd ontslagen en is rechtstreeks naar het juridisch loket van de gemeente gelopen. Hij won die zaak en kreeg 1.500 euro achterstallig loon: 'Het was niet veel, maar het ging om het gevoel.'

Franciszek werd zandstraler in de bouw. Liet zijn Poolse vriendin overkomen. Vond een aanstelling als heftruckchauffeur bij een expeditiebedrijf. Er waren al vier chauffeurs, laaggeschoolde Nederlanders die al jaren samenwerkten en het team voortaan 'vier mensen en een Pool' noemden. Dit iedere dag.

Hij vertrok zodra het kon - hij had intussen een hypotheek en een huis in Spangen. Franciszek werd beheerder van een Polenhotel in Noord-Holland: 160 Polen waar ooit tachtig bejaarden woonden.

Franciszek weigerde, werd ontslagen en is rechtstreeks naar het juridisch loket van de gemeente gelopen.

Na anderhalf jaar ('Ik stond daar stil') begon hij als intercedent bij een uitzendbureau dat groot werd in de Polen. Daar dwongen ze hem 's avonds onbetaald over te werken. En al snel ook zo'n vier uur per weekeinde. Toen Franciszek zei dat hij 's avonds parttime wilde studeren, werd zijn contract niet meer verlengd.

Hij ging 's ochtends op de bloemenveiling werken en studeerde 's avonds hbo rechten. Per studiepagina vond hij dertig nieuwe woorden, die hij allemaal opzocht. Een kwartier per pagina. Hoofdpijn. Na twee weken las hij een pagina in tien minuten. Langzaam ging het beter.

Op de bloemenveiling bestond een norm die je moest halen, de 'lhp'. Die was zo ingewikkeld dat geen werknemer kon controleren of de berekening klopte. Toen Franciszek er vragen over stelde hadden ze geen werk meer voor hem.

Nog voor zijn afstuderen heeft hij het verantwoordelijke uitzendbureau voor de rechter gesleept: hij had nog honderd uur werk tegoed.

Franciszek won opnieuw. En dacht: als ik zelf op zoveel plaatsen slecht ben behandeld, dan zal ik niet de enige zijn. Hij registreerde de domeinnaam Prawnik.nl. Want 'prawnik' is Pools voor 'jurist'.

Franciszek studeerde af en heeft nu een statig kantoor in Rotterdam. In Nederland werken 150 duizend Polen, van wie 80 duizend via uitzendbureaus. Ze vinden hem vanzelf zodra ze een jurist googelen. Van de zaken die hij nu aanneemt bestaat 99 procent uit incassozaken over het uitbetalen van achterstallig loon, vaak door grote uitzendbureaus.

Franciszek Roguski wordt niet snel boos. Liever dwingt hij Nederlanders zich aan hun eigen regels te houden. En steeds meer uitzendbureaus doen dat nu ze merken dat het menens is.

Niet toevallig stond de PvdA na zijn uitverkiezing tot jonge Pool van het jaar voor de deur met een bosje bloemen en het verzoek hem in te mogen schrijven als lid. Je zou hopen dat Franciszek het hier op een dag tot minister van Sociale Zaken kon schoppen. Helaas vertikt hij het vooralsnog om Nederlander te worden. Hij wil opbouwen, niet afbreken. Franciszek Roguski kijkt om zich heen en zegt: 'Ik blijf Pools.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden