Hoe een gemeente probeert nader tot de burger te komen.

Vanavond heet de burgemeester Rik. De wethouder heet Johannes. De gemeenteraadsleden heten Jasper, John en Piet. Even normaal doen: gewoon handgeschreven voornamen op een stickertje op de borst.

Wat er beter kan: van links af: bewoners Judith, Eefje en Teun, raadsleden John en Jasper.

Hier gaat de gemeente Duiven nader tot de burger komen.

Het is in een leegstaande winkel in de winkelstraat. Tweehonderd door loting uitverkoren gewone burgers kregen een uitnodiging, twintig zijn gekomen. De vraag is wat er beter kan en ik zit aan tafel bij Judith, Eefje en Teun (de bewoners), John, Jasper en Piet (de gemeenteraadsleden) en Johannes (de wethouder).

Ze kijken naar een groot papier. Daar komt op wat beter kan. Teun vertelt over een probleem in de Leeuwerikstraat, Duiven Oud-Zuid, hij is er twee keer voor naar de gemeente geweest maar zonder resultaat. 'Daar is een boom met eromheen wat plantjes en struikjes en wat doen de kinderen? Die trekken het eruit en nu is het een honden-wc. En als je er wat van zegt, krijg je een grote mond van die blagen.'

John: 'Heeft u een idee wat we eraan kunnen doen?' Teun: '2 vierkante meter bestraten, meer is 't niet.' John laat zijn viltstift zweven boven het papier: 'Het valt me op dat u al naar de gemeente bent geweest. Zal ik dit opschrijven als: na melding geen terugkoppeling?'

Teun zwijgt. Jasper: 'Doe maar: na initiatief geen terugkoppeling.'

Hier gaat de kloof krakend open, diep en wijd. Duiven heeft 25 duizend inwoners, ze noemen het een dorp, maar zelfs deze volksvertegenwoordigers cirkelen als verre planeten om het volk. Teun zegt: 'Ik ben niet zo'n prater en niet zo gestudeerd' - hij denkt dat raadsleden in dienst zijn bij de gemeente. 'Is dat niet zo dan?'

John: 'Het is eigenlijk liefdewerk.' Eefje: 'Maar mensen kijken heel erg tegen jullie op.' John: 'Dat zou niet moeten.' Jasper: 'Zullen we 'drempel' opschrijven?'

Wethouder Johannes (links) en burgemeester Rik

Jasper is van de PvdA. Later zegt hij: 'Mensen denken dat politiek heel ingewikkeld is. Ze hebben het beeld dat wij geleerden zijn; ze kijken naar lokale politici zoals ze naar de Tweede Kamer kijken. Hogere politiek. Terwijl je in hetzelfde dorp woont.'

Aan de andere kant: als je tweehonderd burgers uitnodigt om te praten, komen er twintig.

Duiven is een forensendorp dat een tijdlang uit zijn voegen groeide, wat niet goed was voor het gemeenschapsgevoel, maar het kent nog steeds een jaloersmakend verenigingsleven. Zes muziekverenigingen, bijvoorbeeld. Toch wil de gemeente dichter bij de burger en daar zijn de 'Duivense Dialoog- en Doorpakweken' voor bedacht: DDDW. Opmaat tot meer democratische renovatie: vanaf dit voorjaar worden de commissievergaderingen van de raad omgebouwd tot 'gesprekstafels' met een door loting vastgestelde groep burgers. Loting, anders zie je altijd dezelfde gezichten. 'We willen', zegt burgemeester Rik, 'beter weten wat de mensen beweegt.' Het blijft experimenteren, zegt hij erbij: 'Je wil de raad meer meenemen naar de voorkant van het proces. Maar hoe ga je daarmee om?'

Eefje onderhoudt met haar buren een hoekje plantsoen in Duiven-Zuidoost, er staan hortensia's in, 'zo voorkomen we dat het een hondentoilet wordt'. Maar als de gemeentemaaier komt, maait -ie alles weg. 'Je moet óveral toestemming voor hebben', zegt ze. 'Zelfs een wijntje schenken aan buren voor een spontane straatborrel mag niet zomaar.'

Wethouder Johannes (CDA) knikt. Hij is de man van het volk, met in zijn portefeuille overheidsparticipatie, actief burgerschap en de transformatiedialoog. Als ik hem spreek in de kantlijn van de avond, gaat hij vol te biecht. 'De bureaucratie heeft een prijs. We zijn verkokerd. We zitten vast aan kaders en patronen, we moeten leren dat los te laten. De samenleving heeft heel goede ideeën, maar door onze kaderstellende taak zien we dat niet. We verkrampen. Nu is het: wij weten wat goed is voor de burger. Het moet worden: wij regelen dat.'

Hij is niet de enige wethouder met die overtuiging. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten bedacht er al een Ontwikkelagenda voor. De democratie heeft het moeilijk, leve de democratie.

Als ik Johannes vertel dat de website van Duiven nou niet de meest gebruiksvriendelijke is - de Doorpakweken zijn er alleen te vinden voor de volhouder - volgt een mea culpa. 'In communiceren zijn we ook heel slecht. Mensen zitten op Facebook, wij moeten daar ook zijn.'

Sluiten ze de avond af met het pitchen van de inbreng van de burger: de gemeente moet snippergroen verkopen en van de opbrengst een kunstwerk laten maken, de gemeente moet CO2-neutraal worden, de gemeente moet de hokjes overstijgen waarin mensen met een beperking geplaatst worden.

Als dank krijgt iedereen een cadeautje mee naar huis: een potje veerkracht.

Posters aan de muur van Duivense Doorpakweken.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden