Hoe een finale verknald werd

De bekerfinale tussen Ajax en PEC Zwolle werd zondag 25 minuten gestaakt na vuurwerk-bommen van Ajax-fans. Het kantelde de wedstrijd. Wat gebeurde er achter de schermen?

Het is even na zes uur als Ajax-doelman Kenneth Vermeer rookbommen en ander vuurwerk over zich heen ziet vliegen. Het komt uit het vak met Ajax-supporters achter zijn doel. De bekerfinale PEC Zwolle - Ajax in Rotterdam is amper tien seconden oud en dan al toe aan zijn eerste onderbreking.


Gejoel en gezang stijgt op vanuit het vak met de veronderstelde vuurwerkgooiers. De overwegend jonge mannen in Ajax-shirt laten grijnzend het beton trillen in het stadion van de grote vijand. Ze willen de wereld, maar Feyenoord in het bijzonder, laten weten dat ze bezit van de Kuip hebben genomen.


De fans plakken Amsterdams getinte stickers op zo'n beetje alles waarop een sticker blijft zitten. Palen, prullenbakken, stoeltjes en de doorzichtige wand die het 'vuurwerkvak' scheidt van de buurvakken, worden behangen met logo's van de F-side, van Vak 410 en van AFCA.


Feyenoord-supporters beloven via de sociale media 'met een paar flessen terpentine' zo snel mogelijk de Amsterdamse sporen uit te wissen. Hun grasmat is niet zo gemakkelijk gerepareerd. Het egaal groene stuk grond dat eerst nog het strafschopgebied van Vermeer vormde, zit na het vuurwerkbombardement vol lelijke zwarte strepen.


De Ajax-fans zijn bij het kopen van kaartjes gewaarschuwd op de website van hun club. Vuurwerk is ten strengste verboden en zal, naast een strafrechtelijke vervolging, leiden tot een stadionverbod van 18 maanden en 450 euro boete. 'De KNVB zal streng op vuurwerk controleren', kondigt Ajax op zijn site aan, ook omdat de club zelf ook een boete riskeert wanneer de fans zich misdragen.


Hoe het vuurwerk de Kuip in kon worden gesmokkeld, lijkt een raadsel. Alle Ajax-supporters zouden zijn gefouilleerd voordat ze vanuit de verplichte opstapplaats bij de Amsterdam Arena in een van de 162 bussen en drie treinen konden plaatsnemen. Voor de bekerfinale geldt de combiregeling, die inhoudt dat supporters zich bij hun eigen stadion moeten verzamelen als ze een uitwedstrijd willen bijwonen. In bus en trein krijgen de Ajax-fans zondag hun entreebewijs overhandigd.


Later blijkt het met dat fouilleren wel mee te vallen. Lang niet iedereen wordt streng gecontroleerd, zeggen Ajax-supporters. Een fan zegt 'strak op het lichaam te zijn gefouilleerd' nadat hij bij de tourniquets van de Arena zijn Clubcard heeft laten scannen. Eenmaal bij de Kuip aangekomen, kan hij probleemloos doorlopen.


Ajax houdt vol dat alle 'risicosupporters' zijn gefouilleerd. Van andere fans die met bussen naar de bekerfinale worden vervoerd, is één op de vier gecontroleerd. Vier supporters zijn daar al aangehouden, weet Ajax: twee vanwege vuurwerk en twee voor drugsbezit.


Na een korte pauze, waarin vrijwilligers het vuurwerk achter de reclameborden hebben gegooid, gaat PEC-Ajax verder. In de vijfde minuut schiet rechtsback Ricardo van Rhijn Ajax door een ziedend afstandschot op voorsprong. Dan volgt opnieuw een vuurwerkaanval en wijst scheidsrechter Bas Nijhuis onverbiddelijk naar de spelerstunnel. Wegwezen hier.


Feyenoord-coach Ronald Koeman meldt zich via Twitter. Hij is furieus. 'Wat een schande voor het voetbal in Nederland! Dat noemen zich supporters! Tolerantie in ons land ten top!'


Als het allemaal wat lang duurt, springt PEC-aanvaller Guyon Fernandez op een hometrainer, om zijn spieren warm te houden. De Zuid-Afrikaan Kamohelo Mokotjo, de latere uitblinker aan de kant van PEC, benut de extra tijd om zich te laten behandelen op de massagetafel.


Een etage hoger, in een vergaderruimte van de Kuip, zijn scheidsrechter Nijhuis, een delegatie van Ajax met onder anderen directeur Michael Kinsbergen, PEC Zwolle, de KNVB (directeur betaald voetbal Bert van Oostveen en manager competitiezaken Gijs de Jong) en burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam bijeengekomen voor overleg.


Vooral bij Zwolle zijn ze volledig over de rooie. Technisch directeur Gerard Nijkamp roept dat hij zich geïntimideerd voelt door de Ajax-fans. 'Wij brengen families hier naartoe, maken er een voetbalfeest van, en dan gebeurt er dit.' Tegen de KNVB-mensen: 'Lekkere fairplay op deze manier.'


Hij vindt dat de wedstrijd weer met 0-0 moet beginnen. Dat kan reglementair niet. Ook oppert hij dat het voor Ajax het uitgelezen moment is een podium te pakken en zich als club ferm uit te spreken tegen het gedrag van de fans.


Directeur marketing Edwin van der Sar van Ajax is dan al onderweg naar het veld om de supporters toe te spreken. Voor de recordinternational hebben de fans respect. Met de linkerhand in zijn zak en in zijn rechterhand een microfoon wandelt hij naar de zijde waar de Ajax-fans zitten.


Hij is geëmotioneerd. De gentleman spreekt straattaal. 'Kappen met deze shit alsjeblieft. Met deze onzin schieten wij helemaal niets op', roept hij. 'Stop met vuurwerk op het veld gooien. Het is gevaarlijk. En anders gaan we als club naar de kloten.'


Later zegt hij dat de adrenaline door zijn lijf gierde. 'Daardoor vertelde ik het niet helemaal zoals ik het me had voorgenomen.'


Als Van der Sar weer naar de tunnel loopt, draait hij zich om en richt zich tot het vak. 'Sorry, één ding vergeten: als het nog een keer gebeurt, wordt deze wedstrijd gestaakt en zijn we deze prijs kwijt.'


De kleedkamers veranderen in wachtkamers. Spelers worden ongeduldig. Bij Ajax stapt ook Van Rhijn maar op een hometrainer. Anderen wandelen heen en weer. PEC-verdediger Joost Broerse kijkt op nu.nl. Hij krijgt een sms'je van zijn zus, Saskia: 'Heftig begin hè. Waarom doen ze dit nou? Bart zegt dat de politie onderweg is om het vak leeg te ruimen.'


Zover komt het niet. Aboutaleb blijft rustig en houdt het overzicht. Hij beslist dat de wedstrijd moet doorgaan maar bij nog een vuurwerkaanval definitief wordt gestaakt. Nijkamp, die een vergeldingsactie van zijn PEC-supporters vreest, gaat vanuit het crisisberaad rechtstreeks naar beneden, naar de kleedkamers.


Daar houdt hij een vurige speech. 'Jongens, we gaan door. Een ding: geef alles voor de fans. Recht je rug en laat zien dat we geen boertjes uit het oosten zijn die zich geïntimideerd voelen.'


PEC-trainer Ron Jans roept: 'Dit is jullie moment. Grijp het!'


Vrijwel direct na de onderbreking maakt Ryan Thomas 1-1, en weer drie minuten later 2-1. De waanzin verdwijnt niet meer uit de Kuip. Bij rust leidt PEC met 4-1 dankzij nog eens twee doelpunten van Fernandez.


In de pauze wordt Van der Sar op het ereterras uitgescholden door een Ajax-supporter in een skybox boven hem. Van der Sar nodigt hem uit om naar beneden te komen. De supporter moet in bedwang worden gehouden door zijn vrouw.


Ajax verliest met 5-1. Na het laatste fluitsignaal wil trainer Frank de Boer niet dat de spelers van Ajax het publiek achter het doel gaan bedanken. De Ajacieden klappen alleen voor de fans aan de zijkanten.


In de mixed zone delen medewerkers van de KNVB na afloop een verklaring van Bert van Oostveen uit. Daarin laat de directeur betaald voetbal weten dat de wedstrijd met de clubs en de autoriteiten zal worden geëvalueerd. 'Ook gaan we er samen met de clubs alles aan doen de daders op te sporen en te bestraffen. Deze mensen horen niet in een voetbalstadion thuis.'


Maandag maken Ajax en de gemeente Amsterdam bekend dat 400 fans niet naar de wedstrijd om de landstitel tegen Heracles in Almelo mogen. Een mogelijke huldiging van Ajax daarna gaat wel door.


Ook Van der Sar noemt de incidenten met het vuurwerk nog maar eens 'verwerpelijk' en zegt dat 'wij om de tafel moeten zitten waarom dit gedrag naar voren komt'. Hij kan de latere sportieve blamage niet los zien van het oponthoud door de stilgelegde wedstrijd. Volgens PEC-trainer Jans was de onderbreking zelfs bepalend voor het sportieve verloop. 'Het haalde het beste in ons naar boven.'

Met medewerking van Mark Misérus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden