Hoe een advocaat kwetsbare migranten vrijwillig helpt met hun asielprocedure

'Als vluchtelingen op Lesbos aankomen zijn ze volkomen verward en vaak nog in shock van hun vlucht', vertelt de Bredase advocate Carla Matze. 'Ze begrijpen niets van de procedures in Europa. Ze zijn zo overweldigd dat de informatie het ene oor in gaat en het andere weer uit.' Het risico bestaat dat asielzoekers in hun eerste interview dan precies het verkeerde zeggen, waarmee hun procedure al bij voorbaat kansloos is.

Migranten trainen in het 'One big happy family'-centrum in Moria. Er zijn overwegend jonge mannen in het kamp. Beeld Tygo Gregers / Jyllands Posten

Voor degenen die oorlog ontvluchten, zoals Syriërs, is het duidelijk dat ze niet veilig zijn in hun land, maar voor slachtoffers van homohaat, religieuze onderdrukking of politieke vervolging en marteling is het veel lastiger om een aannemelijk vluchtverhaal uit te dragen, zegt Matze, die deze week op Lesbos is aangekomen om drie weken als vrijwilliger te werken voor European Lawyers in Lesvos, een initiatief van de Europese ordes van advocaten om hun Griekse collega's bij te staan.

'Mensen lopen er nu eenmaal niet mee te koop dat ze homo zijn of politiek activist, dat ze de dienstplicht ontvluchten in hun land of dat ze verkracht of gemarteld zijn onderweg', zegt Matze. 'Ze lepelen gewoon het verhaal op dat de smokkelaar hun heeft voorgekauwd, of dat mensen in het kamp rondbazuinen. Hierdoor worden asielzoekers soms ten onrechte gelabeld als gelukszoekers, terwijl ze wel degelijk een aannemelijke asielclaim hebben.'

De ingevlogen advocaten op Lesbos zijn er niet om migranten 'Europa binnen te loodsen' maar om te zorgen dat ze een eerlijke kans krijgen. 'Als vluchtelingen niet als 'kwetsbaar' worden herkend, lopen ze gevaar om in de verkeerde procedure terecht te komen', zegt Philip Worthington, coördinator van European Lawyers in Lesvos. Wanneer de advocaten merken dat asielzoekers labiel zijn of anderszins kwetsbaar, verwijzen ze hen naar Artsen zonder Grenzen om te zorgen dat zij alsnog worden gelabeld als 'kwetsbaar'. Hierdoor krijgen ze betere medische zorg en een eerlijker procedure.

'Waar is de leeuw...? Ofwel: wie of wat bedreigt jou in het bijzonder?' Dat is de eerste vraag die advocate Matze vluchtelingen stelt in het kamp Moria als ze hen voorbereidt op het eerste interview met de asielbeambten. In een container in het kamp Moria die als kantoor dient ondervraagt Matze de asielzoekers. 'Welk bewijs heb jij dat jouw specifieke leven in gevaar is, dat jouw overheid jou niet kan beschermen?'

Om in Europa te mogen blijven, moet je kunnen bewijzen dat je leven gevaar loopt, wil Matze maar duidelijk maken. 'Alle andere antwoorden zijn fout: dat je wilt werken, dat je wilt studeren, dat je je kinderen een betere toekomst wilt geven. Dat je een economische bijdrage wilt leveren. Allemaal leuk, maar dat is dus het verkeerde antwoord.'

Beeld de Volkskrant

Lesbos dreigt te bezwijken onder druk duizenden wanhopige migranten
Het Griekse eiland Lesbos dreigt te bezwijken onder de druk van de duizenden migranten die er al maanden wachten op een beslissing over hun asielaanvraag. Maandag stichtten migranten brand in het opvangkamp Moria uit woede over gedwongen detentie en hun dreigende uitzetting.

Er komen weer meer bootjes op Lesbos aan uit Turkije, nu vaak met Congolezen
Waar in 2015 Lesbos nog bevolkt werd door bootvluchtelingen uit islamitische landen als Syrië, Afghanistan en Irak, zijn het nu vooral vluchtelingen uit de Democratische Republiek Congo die naar het Griekse eiland trekken. Via Istanbul.

Geef vluchtelingen een microkrediet, en stimuleer hun zelfstandigheid
Er wordt erg veel geld gestoken in de opvang van vluchtelingen in kampen, maar perspectief biedt dit nauwelijks. Zij blijven jaren afhankelijk van hulp, terwijl de humanitaire gevolgen verre van acceptabel zijn. We willen evenmin veel vluchtelingen in Europa opvangen. Eerste vereiste is de veiligheid en basisvoorzieningen in de kampen garanderen.

Golf van depressie in overvol opvangkamp Moria
Duizenden migranten zijn gestrand in het opvangkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos. De uitzichtloosheid van hun situatie heeft geleid tot een epidemie van zelfmoordpogingen en verslaving aan pijnstillers en alcohol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.