Hoe diep kan de publieke omroep zinken?

Licht amusement en kijkcijfers lijken maatgevend te zijn voor de late night-shows op Nederland 3. Minstens de helft voldoet niet aan die criteria, en daarom gaat het mes erin....

'HALLOOO! Wakker worden! Zijn jullie d'r nog?', roept het meisje van Barend & Van Dorp elke avond brutaal tegen de kijkers.

Een pesterige, overbodige vraag. Ze zijn er namelijk altijd, die 550 duizend kijkers. Geen enkel ander programma op dat tijdstip, voetbal uitgezonderd, heeft er zoveel. Moeiteloos verslaan de twee mannen de concurrentie, en het aantal kijkers groeit nog steeds. Barend & Van Dorp zijn de ongeslagen koningen van de late night talkshow.

Dát moeten wij ook hebben, moeten ze een paar jaar geleden bij de publieke omroep hebben gedacht. En na eindeloos vergaderen was het afgelopen zomer dan zo ver: er kwam een dagelijkse late night-talkshow op Nederland 3. In augustus begon de zender met zijn kindje, afwisselend gemaakt door VARA, NPS en VPRO. De publieke omroep sloeg van de weeromstuit door: ook Nederland 2 kreeg een (bijna) dagelijkse late night-show: Studio 2.

Genoeg munitie dus om Barend & Van Dorp ruw te laten opschrikken uit hun comfortabele winterslaap. Maar die strategie is inmiddels radicaal van tafel geveegd. Netcoördinator Tom Kamlag van Nederland 3 liet deze week weten het aantal late night-shows op de zender volgend televisieseizoen te halveren. 'De late night-show is niet geworden wat we ervan hadden gehoopt', zei Kamlag. 'We doen een stap terug.'

Hij bleek vooral teleurgesteld over de aard van een aantal late nights. Programma's als De Gids (VARA), De Firma Interview (VPRO) en Pakhuis de Jong (VPRO) zijn volgens Kamlag wel informatief, maar niet amuserend genoeg. Het amusement had volgens de NOS-voorschriften voorop moeten staan. Alleen Later wordt het leuk van Dolf Jansen (VARA) en Raymann is laat (NPS) voldeden aan het predikaat 'licht amusement'.

Dat is op zijn minst een twijfelachtige eer. Maar wat Kamlag vooral bedoelt is: de programma's hadden beter moeten scoren. Daarmee geeft de publieke omroep impliciet toe dat de kijkcijfers maatgevend zijn. Inhoud is kennelijk minder belangrijk. De late night trok gemiddeld 150 duizend tot 250 duizend kijkers per avond, terwijl de NOS er minstens 300 duizend had verwacht. Die cijfers gaan natuurlijk het gemakkelijkst omhoog met de lach; niet met kunstzinnige kwaliteitsprogramma's als die van Wilfried de Jong.

De oorzaak van het 'falen' van de late night talkshow ligt evenwel niet zozeer bij de weigering van de omroepen om lichte kost te leveren. Het probleem zit hem meer in het omroepbestel zelf.

De late night-show-kijker wil regelmaat. Zoals bij RTL 4: elke dag dezelfde presentatoren, dezelfde volgorde, dezelfde tijd. Barend & Van Dorp zijn het lichtend voorbeeld: elke avond Jan Mulder die tekeer gaat en grappen maakt over vrouwen, elke avond Henk van Dorp die aan Frits Barend vraagt wat het nieuws van de dag is. Als een van hen ontbreekt, is iedereen van slag.

Het is een eenheid die bij de publieken ontbreekt. Op Nederland 3 doet ieder krampachtig zijn eigen ding, in een eigen stijl, voor zijn eigen leden. De VPRO moet niets hebben van de VARA, en omgekeerd. Samenwerken gebeurt alleen als het niet anders kan.

En daarom zien we de ene avond Dolf Jansen over het scherm struikelen en krijgen we de volgende avond interview-worstelingen met Marjoke Roorda. Bovendien zijn sommige programma's pas op het laatste moment in elkaar geflanst: Roorda van De Firma Interview had nog geen ja gezegd, of ze presenteerde al. De Gids moest later beginnen omdat de producent nog niet klaar was.

Zolang de fragmentatie in het publieke bestel blijft bestaan en omroepen blijven strijden voor hun eigen hachje - de VPRO-plannen voor uitzendblokken lijken daar wel op te duiden - zal er op de publieke zenders een vreemd allegaartje te zien blijven. Als 'licht amusement' en kijkcijfers bovendien de criteria worden en kwaliteitsprogramma's als Pakhuis de Jong daarvoor moeten wijken, dan is de publieke omroep wel diep gezonken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.